Bọc răng sứ có ăn được đồ cứng không? Loại sứ nào chịu lực và giới hạn thật ở đâu

Câu trả lời ngắn và giới hạn thật của răng sứ

Răng sứ ăn được đồ cứng ở mức sinh hoạt bình thường: cơm, thịt, các loại hạt mềm, bánh giòn, rau củ sống, hoa quả cứng như ổi hay táo. Các dòng toàn sứ hiện nay có độ cứng bề mặt cao hơn men răng thật, nên nếu chỉ nói về khả năng chịu lực nhai thẳng đứng, mão sứ không phải điểm yếu.

Giới hạn nằm ở loại lực khác. Sứ cứng nhưng giòn, nghĩa là chịu lực nén tốt nhưng chịu lực xoắn và lực gõ đột ngột kém. Cắn vỡ hạt dưa, cắn xương, nhai đá lạnh, dùng răng mở nắp chai hay cắn chỉ — đó là những động tác tạo lực điểm rất lớn trong thời gian rất ngắn, và đó mới là thứ làm mẻ hoặc nứt mão sứ. Men răng thật cũng mẻ vì những động tác này, chỉ là người ta ít để ý.

Một khác biệt quan trọng: răng thật có dây chằng quanh răng đóng vai trò giảm chấn và có cảm giác nhận biết lực, giúp bạn phản xạ dừng lại trước khi cắn quá mạnh. Răng đã điều trị tuỷ rồi bọc sứ mất phần lớn cảm giác này, nên người ta dễ cắn quá đà mà không biết. Đây là lý do răng sứ trên nền răng đã lấy tuỷ dễ gặp sự cố hơn răng sứ trên răng còn sống.

Nói ngắn gọn: bạn ăn uống bình thường được, không cần kiêng khem kéo dài. Nhưng những thói quen từng làm hại răng thật thì càng phải bỏ sau khi bọc sứ.

Loại sứ nào chịu lực tốt, loại nào chỉ nên đặt ở răng cửa

Đây là chỗ khác biệt thật sự giữa các dòng sứ, và nó quyết định bạn ăn được gì. Có ba nhóm chính.

Nhóm sứ kim loại là mão có khung kim loại bên trong, phủ sứ bên ngoài. Khung kim loại rất bền, gần như không gãy, nhưng lớp sứ phủ ngoài có thể bong mảnh khi chịu lực gõ. Nhóm này gồm sứ thép thường, Titan Việt Nam, Titan Nhật, Crom Coban. Ưu điểm là giá thấp và chịu lực nhai tốt, nhược điểm là màu kém tự nhiên và có thể để lại viền đen ở cổ răng sau vài năm.

Nhóm Zirconia toàn sứ là nhóm chịu lực tốt nhất trong các loại toàn sứ. Zirconia, Cercon, Cercon HT, Nacera, Lava Plus, Nacera Q3 thuộc nhóm này. Đây là lựa chọn hợp lý cho răng hàm — nơi chịu lực nhai lớn nhất — vì vừa bền vừa không có kim loại.

Nhóm sứ thuỷ tinh gồm Emax và Emax Express, đẹp nhất về độ trong và độ giống răng thật, nhưng chịu lực kém hơn Zirconia. Nhóm này phù hợp cho răng cửa và răng nanh, hoặc dùng làm dán sứ Veneer. Đặt Emax ở răng hàm số 6, số 7 cho người có lực nhai mạnh hoặc có tật nghiến răng là quyết định không hợp lý về mặt cơ học.

Hình dưới minh hoạ nguyên tắc chọn phục hình đúng chỉ định — chọn đúng loại sứ cho đúng vị trí răng quan trọng hơn việc chọn loại đắt nhất.

Bảng so sánh độ bền và giá từng dòng sứ

Bảo hành mà phòng khám công bố phản ánh khá sát độ bền thực tế của từng dòng. Dưới đây là giá mỗi răng tại Nha khoa Hiếu Minh.

Dòng sứ	Giá mỗi răng	Bảo hành	Phù hợp vị trí
Sứ thép thường	1.000.000đ	2 năm	Răng hàm, ngân sách thấp
Titan Việt Nam	1.500.000đ	3 năm	Răng hàm
Titan Nhật	2.500.000đ	3 năm	Răng hàm
Crom Coban	3.000.000đ	5 năm	Răng hàm
Katana	3.500.000đ	7 năm	Răng hàm và răng cửa
Zirconia	4.000.000đ	8 năm	Mọi vị trí, tốt cho răng hàm
Cercon	5.000.000đ	10 năm	Mọi vị trí
Cercon HT	6.500.000đ	10 năm	Răng cửa cần độ trong
Ceramill	7.000.000đ	10 năm	Mọi vị trí
Emax	7.000.000đ	12 năm	Răng cửa, răng nanh
Nacera	8.500.000đ	12 năm	Mọi vị trí
Lava Plus	8.500.000đ	12 năm	Mọi vị trí
Nacera Q3	9.500.000đ	12 năm	Mọi vị trí
Orodent Multilayer	13.500.000đ	15 năm	Răng cửa, yêu cầu thẩm mỹ cao

Nói thẳng một điều: nếu bạn chỉ cần phục hình một răng hàm số 7 nằm khuất, không ai nhìn thấy, thì bỏ 13.500.000đ cho Orodent Multilayer là chi tiền cho thứ bạn không dùng tới. Zirconia 4.000.000đ với bảo hành 8 năm là lựa chọn hợp lý hơn nhiều cho vị trí đó. Ngược lại nếu làm bốn răng cửa trên, độ trong và độ chuyển màu của dòng cao cấp là khác biệt nhìn thấy được. Xem đầy đủ tại bảng giá và trang bọc răng sứ.

Vì sao mão sứ vỡ — và phần lớn không phải lỗi của sứ

Khi một mão sứ vỡ, nguyên nhân thường không nằm ở vật liệu. Bốn nguyên nhân hay gặp nhất theo thứ tự.

Một là mài cùi răng không đủ. Nếu răng thật bên dưới được mài quá ít, mão sứ phải làm mỏng ở một số vùng để không bị dày cộm, và chỗ mỏng đó là điểm gãy. Đây là lỗi kỹ thuật, không phải lỗi của người bệnh.

Hai là khớp cắn chưa được chỉnh. Sau khi gắn mão, bác sĩ phải kiểm tra điểm chạm bằng giấy cắn và mài bớt những chỗ chạm sớm. Một điểm chạm sớm khiến toàn bộ lực nhai dồn vào một góc mão, dần dần sẽ nứt. Nếu sau khi gắn răng sứ bạn thấy cắn cộm, vướng, hoặc phải cắn né sang một bên, hãy quay lại chỉnh ngay chứ đừng chờ quen.

Ba là tật nghiến răng khi ngủ. Lực nghiến ban đêm lớn hơn lực nhai chủ động nhiều lần và kéo dài hàng giờ. Người có tật này cần được phát hiện trước khi làm phục hình, vì kế hoạch điều trị phải khác.

Bốn là răng thật bên dưới hỏng. Đôi khi thứ vỡ không phải mão mà là cùi răng bên dưới bị nứt hoặc bị sâu thứ phát từ bờ mão hở. Mão vẫn nguyên nhưng lỏng ra hoặc rơi cả khối. Trường hợp này phải tháo ra kiểm tra, có thể phải điều trị tuỷ hoặc nhổ nếu chân răng nứt sâu.

Cần kiêng gì trong những ngày đầu và về lâu dài

Hai mươi bốn giờ đầu sau khi gắn mão là giai đoạn keo gắn đạt độ cứng tối đa. Trong khoảng này nên ăn đồ mềm, tránh nhai mạnh ở bên vừa làm, và tránh đồ quá nóng hoặc quá lạnh. Sau đó bạn ăn uống bình thường.

Về lâu dài, danh sách nên tránh không dài: không cắn đá lạnh, không cắn vỡ hạt hay xương, không dùng răng để mở nắp, xé bao bì hay cắn chỉ. Đồ ăn có màu đậm như cà phê, trà đặc, rượu vang không làm đổi màu sứ như răng thật nhưng có thể bám màu lên phần răng thật kề bên, khiến chênh màu theo thời gian.

Vệ sinh mới là yếu tố quyết định tuổi thọ, chứ không phải chế độ ăn. Điểm yếu của mão sứ nằm ở bờ tiếp giáp với răng thật ngay sát viền lợi. Mảng bám tích ở đó gây viêm lợi và sâu thứ phát, và đó là nguyên nhân số một khiến phục hình phải làm lại sớm hơn thời hạn bảo hành. Chải răng đúng cách hai lần mỗi ngày, dùng chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước để làm sạch kẽ, và lấy cao răng định kỳ sáu tháng một lần. Máy tăm nước tại phòng khám có giá 1.200.000đ nếu bạn muốn trang bị.

Người có tật nghiến răng nên trao đổi với bác sĩ ngay từ buổi tư vấn. Đây là nhóm cần theo dõi sát nhất sau khi làm phục hình, vì lực nghiến ban đêm là thứ không kiểm soát được bằng ý thức.

Khi nào cần quay lại phòng khám

Quay lại ngay nếu thấy một trong các dấu hiệu sau: mão sứ lung lay hoặc rơi ra, cắn thấy cộm kéo dài quá một tuần, ê buốt tăng dần thay vì giảm dần, lợi quanh mão sưng đỏ hoặc chảy máu khi chải, hoặc thấy một mảnh sứ bị mẻ dù nhỏ. Mẻ nhỏ đôi khi mài bóng lại được, nhưng để lâu vết mẻ lan rộng thì phải làm lại cả mão.

Mão rơi ra mà còn nguyên vẹn thì giữ lại và mang theo, nhiều trường hợp gắn lại được nếu cùi răng bên dưới còn tốt. Đừng tự dán bằng keo dán thông thường, vì keo không dùng cho nha khoa gây kích ứng tuỷ và làm bờ mão không khít, dẫn tới sâu răng bên dưới.

Để đánh giá một mão sứ có vấn đề hay không, bác sĩ dùng camera nội soi trong miệng soi trực tiếp bờ mão và chiếu lên màn hình cho bạn xem, kết hợp phim chụp nếu nghi ngờ chân răng. Việc kiểm tra này nằm trong buổi thăm khám và tư vấn miễn phí.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm và Thanh Xuân. Đặt lịch qua hotline 0354 655 688, làm việc 8:30–19:30 thứ Hai đến thứ Bảy và 8:30–18:00 Chủ nhật.