Cắt lợi trùm răng khôn: khi nào đủ, khi nào phải nhổ?

Khi nào cắt lợi trùm là đủ

Cắt lợi trùm chỉ giải quyết được vấn đề trong một nhóm điều kiện khá hẹp, và cả bốn điều kiện phải cùng thoả mãn. Răng khôn phải mọc thẳng theo trục bình thường. Cung hàm phải còn đủ chỗ cho răng trồi hết lên, nghĩa là khoảng cách từ mặt xa răng số bảy tới cành lên xương hàm dưới đủ rộng. Phải có răng khôn đối diện để ăn nhai, nếu không chiếc răng này chẳng làm gì ngoài việc trồi dài xuống. Và bệnh nhân phải vệ sinh được vùng đó, tức là há miệng đủ rộng và bàn chải với tới.

Khi đủ cả bốn, cắt bỏ vạt lợi phủ trên mặt nhai giúp răng trồi lên nốt, hết chỗ đọng thức ăn, và vấn đề chấm dứt. Thủ thuật nhanh, gây tê tại chỗ, chi phí 500.000đ, lành trong khoảng một tuần.

Vấn đề là tỉ lệ ca thoả mãn cả bốn điều kiện không cao, đặc biệt ở hàm dưới nơi thiếu chỗ là chuyện phổ biến. Rất nhiều bệnh nhân được cắt lợi trùm rồi vài tháng sau lại sưng đau đúng chỗ cũ, cuối cùng vẫn phải nhổ và tổng chi phí cao hơn nếu nhổ ngay từ đầu. Đây là lý do bác sĩ tại Nha khoa Hiếu Minh luôn chụp phim trước khi tư vấn, chứ không quyết định chỉ bằng cách nhìn vào miệng.

Khi nào bắt buộc phải nhổ

Có những tình huống mà cắt lợi trùm chắc chắn không giải quyết được, và trì hoãn chỉ làm tình trạng xấu đi.

Răng khôn mọc lệch hoặc nằm ngang là trường hợp rõ ràng nhất. Răng nghiêng vào mặt xa răng số bảy tạo một kẽ hẹp không thể làm sạch, hậu quả là sâu mặt xa răng số bảy, một chiếc răng khoẻ mạnh và có giá trị ăn nhai lớn hơn nhiều so với răng khôn. Nhiều người mất luôn răng số bảy vì để răng khôn lệch quá lâu.

Răng khôn ngầm hoàn toàn trong xương mà gây nang thân răng hoặc tiêu chân răng bên cạnh cũng bắt buộc nhổ, dù có thể chưa đau lần nào.

Viêm quanh thân răng tái phát nhiều lần là chỉ định nhổ ngay cả khi răng mọc tương đối thẳng. Mỗi đợt viêm để lại mô xơ và túi lợi sâu hơn, tới lúc nào đó vùng này trở thành ổ nhiễm trùng thường trú.

Cuối cùng là khi bệnh nhân chuẩn bị niềng răng và bác sĩ chỉnh nha cần khoảng ở phía sau, hoặc khi răng khôn có nguy cơ đẩy các răng trước dịch chuyển. Trường hợp này nhổ mang tính dự phòng và nên làm khi chân răng chưa phát triển hoàn chỉnh, thường là độ tuổi mười tám tới hai mươi lăm, vì lúc đó nhổ dễ và lành nhanh hơn.

Đọc phim để quyết định, không đoán bằng mắt

Nhìn vào miệng chỉ thấy phần thân răng nhô lên khỏi lợi, thường là một phần rất nhỏ của vấn đề. Phim mới cho biết trục răng nghiêng bao nhiêu độ, chân răng có mấy chân và cong hay thẳng, còn bao nhiêu khoảng trống phía sau, và quan trọng nhất ở hàm dưới là mối liên quan giữa chóp chân răng với ống thần kinh răng dưới.

Khi phim thường cho thấy chân răng chồng lên ống thần kinh, phòng khám sẽ chụp thêm CBCT 3D Cone Beam để xác định chính xác vị trí ba chiều. Đây không phải chụp thừa: nếu chân răng ôm sát hoặc xuyên qua ống thần kinh, kế hoạch phẫu thuật phải thay đổi, và nguy cơ tê môi cằm kéo dài sau nhổ cần được nói rõ với bệnh nhân trước.

Bác sĩ nên ngồi giải thích phim cùng bệnh nhân, chỉ rõ răng đang nghiêng thế nào và vì sao khuyến nghị nhổ thay vì cắt lợi. Bệnh nhân nhìn thấy chiếc răng của mình nằm ngang đâm vào răng bên cạnh thường không còn phân vân nữa.

Bảng dưới tóm tắt các phương án và chi phí tại phòng khám.

Tình trạng răng khôn	Hướng xử lý	Chi phí
Mọc thẳng, đủ chỗ, có răng đối diện	Cắt lợi trùm	500.000đ
Hàm trên mọc thẳng	Nhổ	1.000.000đ
Hàm trên lệch 90 độ	Nhổ	2.000.000đ
Hàm trên ngầm	Nhổ	3.000.000đ
Hàm dưới mọc thẳng	Nhổ	1.500.000đ
Hàm dưới lệch 90 độ	Nhổ	2.500.000đ
Hàm dưới ngầm	Nhổ	3.500.000đ
Ca cần giảm sang chấn xương	Hỗ trợ Piezotome	thêm 1.000.000đ
Ca muốn lành thương nhanh hơn	Màng PRF	thêm 500.000đ đến 800.000đ

Chuẩn bị trước khi làm thủ thuật

Dù là cắt lợi trùm hay nhổ, bước chuẩn bị giống nhau và không nên bỏ qua. Phòng khám đo huyết áp và rà soát tình trạng sức khoẻ trước mọi thủ thuật có chảy máu. Bệnh nhân tăng huyết áp chưa kiểm soát, đang dùng thuốc chống đông, tiểu đường đường huyết cao hay đang có bệnh cấp tính đều cần xử lý trước hoặc phối hợp với bác sĩ điều trị.

Phụ nữ mang thai nên tránh nhổ răng khôn theo chương trình, trừ khi có nhiễm trùng cấp buộc phải can thiệp. Nếu bắt buộc, thời điểm an toàn nhất thường là ba tháng giữa thai kỳ.

Về phía bệnh nhân, nên ăn no trước khi đi vì sau nhổ sẽ khó ăn vài giờ. Không uống rượu bia hôm trước. Ngủ đủ. Sắp xếp lịch để có thể nghỉ ngơi nửa ngày sau thủ thuật, đặc biệt với ca răng ngầm hàm dưới. Nếu bạn hay lo lắng, hãy nói với bác sĩ, việc giải thích kỹ từng bước trước khi làm giúp giảm căng thẳng đáng kể.

Một việc nên làm trước: lấy cao răng và điều trị các ổ viêm khác trong miệng nếu có. Miệng càng sạch trước thủ thuật thì nguy cơ nhiễm trùng sau càng thấp. Chi tiết dịch vụ có tại trang nhổ răng khôn.

Diễn biến sau cắt lợi và sau nhổ có gì khác nhau

Sau cắt lợi trùm, vùng mổ nhỏ và nông nên đau ít, thường chỉ khó chịu một tới hai ngày. Có thể ăn nhai gần như bình thường ở bên đối diện ngay trong ngày. Lợi lành trong khoảng bảy tới mười ngày. Điểm cần chú ý là giữ vùng đó thật sạch, vì nếu thức ăn tiếp tục đọng thì viêm sẽ quay lại và bạn sẽ nghĩ thủ thuật thất bại trong khi vấn đề nằm ở vệ sinh.

Sau nhổ răng khôn, diễn biến nặng hơn nhiều, nhất là với răng ngầm hàm dưới. Sưng thường đạt đỉnh vào ngày thứ hai tới thứ ba rồi giảm dần. Há miệng hạn chế trong vài ngày là bình thường. Có thể có vết bầm tím ngoài da ở người dễ bầm. Chườm lạnh trong hai mươi bốn giờ đầu, sau đó chuyển sang chườm ấm để tan máu bầm.

Dấu hiệu bất thường cần quay lại phòng khám: đau tăng dần từ ngày thứ ba trở đi thay vì giảm, đây có thể là viêm ổ răng khô do cục máu đông bị bong. Ngoài ra là sốt cao, sưng lan xuống cổ, khó nuốt hoặc khó thở, chảy máu không cầm sau khi cắn gạc, và tê môi cằm kéo dài quá vài giờ sau khi hết thuốc tê.

Không súc miệng mạnh, không khạc nhổ, không hút thuốc và không dùng ống hút trong bốn mươi tám giờ đầu, vì áp lực âm trong miệng làm bong cục máu đông.

Nếu chưa muốn xử lý ngay thì sao

Có những trường hợp bệnh nhân đang bận, đang mang thai hoặc đang có bệnh nền chưa ổn định và muốn hoãn. Điều này chấp nhận được nếu răng khôn chưa gây triệu chứng, nhưng cần biết rõ mình đang đánh đổi cái gì.

Khi đang có đợt viêm cấp với sưng đau và có mủ, phòng khám thường điều trị giảm viêm trước, làm sạch túi lợi, và chỉ can thiệp phẫu thuật sau khi đợt cấp lui. Nhổ răng giữa lúc đang viêm cấp làm tăng nguy cơ lan nhiễm trùng.

Trong thời gian chờ, cách giảm nguy cơ tái phát gồm chải kỹ vùng răng số bảy và mặt xa của nó, dùng bàn chải kẽ hoặc tăm nước với đầu nhỏ, súc miệng nước muối ấm khi thấy hơi tức. Máy tăm nước có giá 1.200.000đ tại phòng khám và thực sự hữu ích với vùng răng khôn khó tới.

Điều không nên làm là tự mua kháng sinh uống mỗi khi sưng. Cách này làm dịu triệu chứng vài ngày rồi tái phát, mỗi lần lại nặng hơn, và góp phần vào kháng kháng sinh.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, phục vụ bệnh nhân ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Pháp Vân. Giờ làm việc 8:30 đến 19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7, thăm khám và tư vấn miễn phí, hotline 0354 655 688. Xem thêm tại bảng giá.