Đệm hàm giả là gì và khi nào cần làm

Vì sao hàm giả đang khít lại lỏng dần

Hàm giả tháo lắp giữ được là nhờ áp lực âm giữa nền hàm và niêm mạc bên dưới, giống như một miếng dán hút vào mặt phẳng ướt. Muốn có áp lực âm đó, mặt trong nền hàm phải áp sát khít vào sống hàm. Chỉ cần một khe hở nhỏ, không khí lọt vào và lực hút biến mất.

Vấn đề là sống hàm không đứng yên. Sau khi mất răng, phần xương ổ vốn có nhiệm vụ giữ chân răng không còn việc để làm nên tiêu dần đi. Quá trình này diễn ra nhanh nhất trong sáu đến mười hai tháng đầu sau khi nhổ răng, rồi chậm lại nhưng không bao giờ dừng hẳn. Sau vài năm, sống hàm thấp xuống và hẹp lại rõ rệt.

Chiếc hàm giả thì không thay đổi hình dạng. Nó vẫn giữ nguyên hình dáng khớp với sống hàm của bạn tại thời điểm lấy dấu. Vì vậy hàm không hỏng, mà nền bên dưới nó đã đổi. Khoảng trống giữa hai bề mặt lớn dần và hàm bắt đầu lỏng.

Điều này giải thích một hiểu lầm phổ biến: nhiều người nghĩ hàm lỏng là do làm ẩu hoặc do vật liệu kém. Thực tế hàm giả tốt đến đâu cũng sẽ lỏng sau vài năm, và tốc độ lỏng phụ thuộc chủ yếu vào tốc độ tiêu xương của từng người. Người mất răng lâu năm, người có bệnh loãng xương, người đeo hàm cả ngày lẫn đêm thường tiêu xương nhanh hơn.

Đây cũng là lý do hàm giả tháo lắp cần được xem như một thiết bị cần bảo dưỡng định kỳ chứ không phải một món đồ làm một lần dùng mãi mãi.

Đệm hàm là làm gì và có mấy cách

Đệm hàm là đắp thêm một lớp vật liệu vào mặt trong nền hàm, chỗ tiếp xúc với niêm mạc, để lấp khoảng trống do sống hàm tiêu tạo ra. Phần răng giả và hình dáng bên ngoài giữ nguyên, chỉ mặt trong được chỉnh lại cho khớp với sống hàm hiện tại.

Có hai cách làm chính. Đệm trực tiếp thực hiện ngay tại ghế nha khoa: bác sĩ đặt vật liệu đệm vào lòng hàm rồi cho bạn cắn xuống để vật liệu ghi lại hình sống hàm hiện tại, chờ đông, gọt bỏ phần thừa và đánh bóng. Cách này xong trong một buổi và bạn không phải rời hàm giả lúc nào.

Đệm gián tiếp qua labo cho độ chính xác cao hơn. Bác sĩ lấy dấu bằng chính chiếc hàm của bạn, gửi sang labo để xử lý bằng nhựa cứng và ép dưới áp lực. Cách này cho nền hàm bền hơn, ít lỗ rỗng hơn và ít mùi hơn về lâu dài, nhưng bạn phải gửi hàm lại và không có hàm dùng trong khoảng thời gian đó.

Ngoài ra còn vật liệu đệm mềm, dùng cho người có sống hàm tiêu nhiều, niêm mạc mỏng và đau khi đeo hàm cứng. Lớp mềm phân tán lực nhai tốt hơn, giảm điểm đau. Nhược điểm là vật liệu mềm dễ bám nấm và ngả màu, tuổi thọ ngắn hơn nên phải thay lại thường xuyên hơn.

Kiểu đệm	Thời gian	Ưu điểm	Hạn chế
Đệm trực tiếp tại ghế	Trong một buổi	Nhanh, không phải rời hàm	Bề mặt ít nhẵn, tuổi thọ ngắn hơn
Đệm gián tiếp qua labo	Thường 1–2 ngày	Bền, ít mùi, khít hơn	Phải gửi hàm lại
Đệm bằng vật liệu mềm	Tuỳ ca	Giảm đau ở sống hàm mỏng	Dễ bám nấm, phải thay sớm hơn

Cần phân biệt đệm hàm với hai việc khác hay bị gọi nhầm. Sửa hàm là hàn lại nền hàm bị nứt gãy hoặc gắn lại răng giả bị rơi, không liên quan đến độ khít. Làm lại nền hàm là thay toàn bộ phần nhựa nền trong khi giữ lại hàng răng giả, áp dụng khi nền quá cũ hoặc biến dạng nhiều mà răng vẫn còn tốt.

Sáu dấu hiệu cho biết đã đến lúc cần đệm hàm

Dấu hiệu thứ nhất là hàm rơi hoặc bập bênh khi bạn nói, cười hoặc ăn. Nhiều người xử lý bằng cách mua keo dán hàm giả ngoài hiệu thuốc và dùng ngày càng nhiều. Keo dán là giải pháp tạm, không sửa được nguyên nhân, và dùng lâu dài còn che mất dấu hiệu để bạn nhận ra hàm cần chỉnh.

Dấu hiệu thứ hai là thức ăn lọt xuống dưới nền hàm sau mỗi bữa. Đây là bằng chứng trực tiếp của khe hở giữa nền hàm và niêm mạc.

Dấu hiệu thứ ba là đau và loét ở những điểm cố định trên sống hàm. Khi hàm không còn khít, lực nhai không được phân bố đều mà dồn vào vài điểm, gây loét tại đó. Vết loét tái đi tái lại ở cùng một chỗ cần được khám, và nếu vết loét không lành sau hai tuần thì càng phải khám sớm.

Dấu hiệu thứ tư là thay đổi cách phát âm hoặc phải cố giữ hàm bằng lưỡi khi nói. Nhiều người thích nghi với việc này đến mức không nhận ra mình đang làm.

Dấu hiệu thứ năm là khuôn mặt trông ngắn lại, nếp nhăn quanh miệng sâu hơn và cằm nhô ra trước. Đây là hậu quả của việc sống hàm tiêu làm giảm chiều cao tầng mặt dưới.

Dấu hiệu thứ sáu là nhai kém hơn hẳn so với thời gian đầu, phải chọn thức ăn mềm và nhai lâu hơn. Ăn kém dẫn tới thiếu chất, đây là vấn đề thực sự ở người cao tuổi chứ không phải chuyện nhỏ.

Nếu bạn nhận ra vài dấu hiệu trên, buổi khám sẽ bắt đầu bằng phần trao đổi kỹ về cách bạn đang dùng hàm, ăn uống ra sao và đau ở đâu, trước khi bác sĩ tháo hàm ra kiểm tra độ khít.

Khi nào đệm không đủ và phải làm hàm mới

Đệm hàm là giải pháp tiết kiệm nhưng không phải lúc nào cũng phù hợp. Có bốn tình huống nên làm hàm mới thay vì cố đệm.

Thứ nhất, khi nền hàm đã nứt gãy nhiều lần hoặc biến dạng. Đắp thêm nhựa lên một nền hàm đã cong vênh chỉ cố định cái sai vào chỗ.

Thứ hai, khi răng giả đã mòn nhiều làm mất chiều cao khớp cắn. Đệm chỉ chỉnh phần tiếp xúc với niêm mạc, không phục hồi được chiều cao đã mất ở mặt nhai. Dấu hiệu là bạn cắn thấy hai hàm chạm nhau quá sớm và khuôn mặt vẫn trông ngắn dù đã đệm.

Thứ ba, khi sống hàm tiêu quá nhiều đến mức lớp đệm phải dày bất thường. Nền hàm quá dày nặng, cồng kềnh và vẫn không ổn định.

Thứ tư, khi tình trạng răng còn lại đã thay đổi. Nếu bạn vừa mất thêm răng hoặc răng trụ mang móc đã lung lay, thiết kế hàm cũ không còn phù hợp.

Chi phí hàm giả tháo lắp tại phòng khám dao động từ 500.000đ đến 12.000.000đ tuỳ loại nền, số lượng răng và vật liệu. Chi phí đệm hàm được báo cụ thể sau khi bác sĩ khám và xác định cần đệm trực tiếp hay qua labo, vì hai cách có mức công khác nhau.

Một hướng khác đáng cân nhắc cho người bị hàm dưới lỏng kinh niên là dùng trụ Implant làm điểm neo cho hàm tháo lắp. Chỉ cần hai trụ ở vùng cằm là hàm đã bám chắc hơn hẳn, chi phí từ 10.000.000đ mỗi trụ với dòng Biotem Hàn Quốc hoặc 13.000.000đ với Osstem Hàn Quốc. Với người mất răng toàn hàm và muốn giải pháp cố định, All-on-4 có chi phí 130.000.000đ và All-on-6 là 150.000.000đ. Nói thẳng: đây là những con số lớn và không phải ai cũng cần đến chúng. Một chiếc hàm tháo lắp được đệm đúng lúc vẫn phục vụ tốt trong nhiều năm. Xem thêm ở trang răng giả tháo lắp, trồng răng Implant và bảng giá.

Chăm sóc hàm giả để kéo dài thời gian giữa hai lần đệm

Bốn thói quen sau kéo dài đáng kể tuổi thọ của hàm và làm chậm tốc độ tiêu xương.

Thứ nhất, tháo hàm ra khi ngủ. Niêm mạc dưới nền hàm cần thời gian được nghỉ và tiếp xúc với nước bọt để tự làm sạch. Đeo hàm liên tục hai mươi bốn giờ làm tăng nguy cơ viêm niêm mạc do nấm và đẩy nhanh tiêu xương do sống hàm chịu lực không ngừng.

Thứ hai, làm sạch hàm mỗi ngày bằng bàn chải mềm dành riêng và nước, không dùng kem đánh răng thông thường vì hạt mài trong kem làm xước bề mặt nhựa, tạo chỗ cho vi khuẩn bám. Ngâm hàm trong nước sạch hoặc dung dịch chuyên dụng khi không đeo, không để hàm khô vì nhựa sẽ cong.

Thứ ba, không tự chỉnh sửa hàm tại nhà. Việc dùng giũa, dao hay giấy nhám để gọt chỗ đau là nguyên nhân phổ biến làm hỏng hàm không cứu được. Cũng đừng dùng nước sôi để làm sạch vì nhiệt độ cao làm biến dạng nhựa nền vĩnh viễn.

Thứ tư, tái khám mỗi năm một lần ngay cả khi thấy vẫn ổn. Bác sĩ kiểm tra độ khít, tình trạng niêm mạc, khớp cắn và các răng còn lại. Đây cũng là dịp tầm soát tổn thương niêm mạc miệng, việc quan trọng ở nhóm người cao tuổi.

Với người lớn tuổi có bệnh nền, buổi khám luôn bắt đầu bằng sàng lọc sức khoẻ cơ bản. Huyết áp và đường huyết ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng lành của niêm mạc dưới nền hàm, và nhiều trường hợp loét dai dẳng không lành có nguyên nhân từ đường huyết không ổn định chứ không phải từ chiếc hàm.

Nếu bạn hoặc người thân đang dùng hàm giả bị lỏng, đau hoặc ăn kém, hãy mang hàm đến khám để bác sĩ đánh giá. Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Thanh Liệt. Hotline 0354 655 688, thăm khám và tư vấn miễn phí. Giờ làm việc 8:30–19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00. Xem thêm đội ngũ bác sĩ hoặc liên hệ để đặt lịch.