Nhổ răng có gây tiêu xương hàm không? Sự thật và cách hạn chế

Có, nhổ răng gây tiêu xương, nhưng cần hiểu đúng cơ chế

Câu trả lời thẳng: nhổ răng có gây tiêu xương hàm ở vị trí răng vừa mất, và đây là hiện tượng sinh lý bình thường chứ không phải biến chứng. Nhưng nói vậy chưa đủ, vì cách hiểu sai về nó khiến nhiều người từ chối nhổ một chiếc răng đáng lẽ phải nhổ.

Cơ chế nằm ở chức năng của xương ổ răng. Phần xương này tồn tại để nâng đỡ chân răng, và nó duy trì được là nhờ lực nhai truyền qua chân răng vào xương, kích thích tế bào tạo xương hoạt động. Khi răng không còn, lực kích thích cũng biến mất. Cơ thể coi phần xương đó là không cần thiết nữa và bắt đầu tiêu đi.

Tốc độ tiêu không đều theo thời gian. Sáu tháng đầu là giai đoạn mạnh nhất, sau đó chậm dần nhưng không dừng hẳn. Trong năm đầu tiên, chiều rộng xương ổ răng theo chiều ngoài trong có thể giảm khoảng một phần tư, và mất nhiều nhất ở mặt ngoài vì bản xương phía ngoài vốn mỏng.

Điều quan trọng cần phân biệt: tiêu xương xảy ra do mất răng, không phải do thủ thuật nhổ. Một chiếc răng rụng tự nhiên do viêm nha chu cũng dẫn tới tiêu xương y hệt, thậm chí nặng hơn vì lúc đó xương đã bị bệnh nha chu phá trước rồi.

Nhổ răng khôn có gây tiêu xương đáng lo không

Câu trả lời trong hầu hết trường hợp là không đáng lo, và đây là điểm khác biệt lớn so với nhổ các răng khác.

Răng khôn nằm ở vị trí cuối cùng của cung hàm, phía sau nó không còn răng nào. Vì vậy sau khi nhổ, không có răng nào bị mất điểm tựa để trôi vào khoảng trống, và cũng không có nhu cầu phục hình thay thế. Phần xương tiêu đi tại ổ răng khôn không ảnh hưởng tới thẩm mỹ khuôn mặt cũng như tới chức năng nhai.

Ngược lại, giữ lại một răng khôn mọc lệch hay ngầm mới là thứ gây tiêu xương thật sự và ở chỗ đáng lo hơn. Răng khôn mọc lệch 90 độ đâm vào mặt sau răng số 7 tạo ra một điểm không thể vệ sinh được. Mảng bám tích tụ ở đó dẫn tới sâu mặt sau răng số 7 và tiêu xương ở vùng giữa hai răng. Khi phát hiện thì thường đã muộn, và răng số 7 là răng nhai chính, mất nó gây hậu quả nghiêm trọng hơn nhiều so với mất răng khôn.

Chi phí nhổ răng khôn tại phòng khám phụ thuộc vị trí và mức độ khó: hàm trên mọc thẳng 1.000.000đ, lệch 90 độ 2.000.000đ, ngầm 3.000.000đ. Hàm dưới mọc thẳng 1.500.000đ, lệch 90 độ 2.500.000đ, ngầm 3.500.000đ.

Quyết định nhổ hay không luôn dựa trên phim chụp. Với răng khôn hàm dưới, phim CBCT 3D Cone Beam cho biết chân răng có nằm sát ống thần kinh răng dưới hay không, thông tin quyết định cách thức phẫu thuật.

Hậu quả thật của việc mất một răng ở vùng nhai

Với các răng khác ngoài răng khôn, hậu quả của việc để trống một khoảng lâu ngày đi xa hơn chuyện tiêu xương đơn thuần.

Đầu tiên là các răng bên cạnh nghiêng vào khoảng trống. Răng không đứng yên trong xương, chúng luôn có xu hướng dịch chuyển về phía trước và về phía có chỗ trống. Sau một tới hai năm, hai răng kề bên đã nghiêng đáng kể, tạo ra kẽ hở hình chữ V khó vệ sinh và dễ nhồi nhét thức ăn.

Thứ hai là răng đối diện trồi xuống. Một chiếc răng hàm trên không còn răng đối để cắn vào sẽ dần trồi dài xuống khoảng trống. Khi trồi quá mức, nó lộ chân răng, nhạy cảm với nóng lạnh, và cản trở việc làm phục hình sau này vì không còn đủ khoảng cách giữa hai hàm.

Thứ ba là mất cân bằng lực nhai. Người mất răng một bên thường tự chuyển sang nhai bên còn lại, dẫn tới mòn răng không đều bên đó và mỏi khớp thái dương hàm.

Thứ tư là hậu quả về xương và thẩm mỹ khi mất nhiều răng. Chiều cao xương hàm giảm làm tầng dưới mặt ngắn lại, môi và má mất điểm tựa, hiện lên như già trước tuổi.

Điểm mấu chốt: những hậu quả này không đến từ việc nhổ răng, mà đến từ việc không thay thế răng đã nhổ. Nhổ một răng hỏng rồi trồng lại đúng thời điểm gần như không để lại hệ quả nào.

Ba cách hạn chế tiêu xương sau nhổ răng

Cách thứ nhất là nhổ ít sang chấn. Kỹ thuật nhổ ảnh hưởng trực tiếp tới lượng xương còn lại. Cách nhổ truyền thống dùng bẩy và kìm tạo lực lớn lên bản xương ngoài vốn mỏng, dễ làm nứt hoặc gãy phần xương này. Máy Piezotome sóng siêu âm, chi phí 1.000.000đ, cắt chọn lọc mô cứng quanh chân răng mà không tác động mạnh lên bản xương, đồng thời không làm rách mô mềm. Kết quả là ổ nhổ giữ được thành xương nguyên vẹn hơn.

Cách thứ hai là đặt vật liệu vào ổ nhổ ngay sau khi lấy răng ra. Máy ly tâm PRF tách huyết tương giàu tiểu cầu từ chính máu của người bệnh, tạo thành màng fibrin đặt vào ổ. Chi phí từ 500.000đ tới 800.000đ. Màng này chứa các yếu tố tăng trưởng thúc đẩy lành thương và giúp mô hình thành trong ổ ổn định hơn. Với ca cần bảo tồn xương tối đa cho kế hoạch cấy Implant sau này, bác sĩ có thể ghép thêm bột xương 6.000.000đ và màng xương 3.000.000đ.

Cách thứ ba, và hiệu quả nhất về lâu dài, là phục hồi lực nhai lên xương. Chỉ có trụ Implant truyền được lực nhai trực tiếp vào xương giống chân răng thật, nên nó là phương án duy nhất thực sự ngăn tiêu xương tiếp diễn. Cầu răng sứ và hàm giả tháo lắp phục hồi được chức năng nhai và thẩm mỹ, nhưng không truyền lực xuống vùng xương bên dưới.

Nhổ răng theo chỉ định chỉnh nha thì sao

Đây là nhóm khiến nhiều người lo lắng nhất: nhổ răng khoẻ mạnh để lấy chỗ niềng răng có làm tiêu xương và hóp má không?

Câu trả lời là khác hẳn so với nhổ răng do bệnh lý. Khi nhổ răng phục vụ chỉnh nha, khoảng trống đó không để trống. Trong suốt quá trình niềng, các răng còn lại được kéo dịch chuyển vào lấp đầy khoảng trống. Khi răng di chuyển qua vùng xương, xương được tái tạo phía sau theo cơ chế tiêu và bồi liên tục. Kết thúc điều trị, khoảng trống đã đóng kín và xương ổ răng vẫn có răng đứng trong đó.

Về chuyện hóp má, đây là hiểu lầm phổ biến. Độ đầy đặn của má chủ yếu do lớp mỡ má và cơ cắn quyết định, không phải do hai chiếc răng hàm nhỏ ở sâu bên trong. Nhổ răng số 4 để lấy chỗ không làm thay đổi hình dạng má. Cảm giác thay đổi khuôn mặt sau niềng, nếu có, thường đến từ việc răng cửa vẩu được kéo lùi vào làm môi bớt nhô, và đó thường là thay đổi mong muốn.

Hình dưới là tình trạng răng khấp khểnh của một khách hàng trước khi chỉnh nha, dạng ca mà bác sĩ phải cân nhắc giữa nhổ răng lấy chỗ và nong rộng cung hàm.

Quyết định nhổ hay không phụ thuộc vào mức thiếu chỗ đo được trên mẫu hàm và phim. Thiếu ít thì nong rộng cung hàm hoặc mài kẽ răng là đủ. Thiếu nhiều thì nhổ là phương án cho kết quả ổn định hơn. Xem thêm ở trang niềng răng.

Bảng chi phí và lộ trình từ nhổ tới phục hồi

Hạng mục	Chi phí
Nhổ răng cửa, chân răng, răng hàm nhỏ	500.000đ
Nhổ răng đã điều trị tủy	300.000đ
Nhổ răng hàm lớn	1.000.000đ
Răng khôn hàm trên mọc thẳng	1.000.000đ
Răng khôn hàm trên lệch 90 độ	2.000.000đ
Răng khôn hàm trên ngầm	3.000.000đ
Răng khôn hàm dưới mọc thẳng	1.500.000đ
Răng khôn hàm dưới lệch 90 độ	2.500.000đ
Răng khôn hàm dưới ngầm	3.500.000đ
Hỗ trợ nhổ bằng Piezotome	1.000.000đ
Đặt màng PRF	500.000đ – 800.000đ
Ghép bột xương	6.000.000đ
Ghép màng xương	3.000.000đ
Ghép xương tự thân	7.000.000đ
Implant Biotem Hàn Quốc	10.000.000đ
Implant Osstem Hàn Quốc	13.000.000đ
Implant Dentium Hàn Quốc	18.000.000đ

Về thời điểm trồng lại, có ba mốc. Cấy ngay sau nhổ trong cùng buổi, áp dụng khi ổ nhổ không nhiễm trùng và thành xương còn nguyên. Cấy sớm sau 2 tới 3 tháng, khi mô mềm đã lành. Cấy muộn sau 4 tới 6 tháng, thường kèm ghép xương. Nếu để trống trên một năm, khả năng phải ghép xương trước khi cấy tăng lên đáng kể, và đó là lý do bác sĩ khuyên lên kế hoạch trồng lại ngay từ lúc quyết định nhổ.

Bạn có thể tham khảo thêm ở trang nhổ răng khôn, trồng răng Implant và bảng giá.

Người ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân hay các khu vực khác của Hoàng Mai, Hà Nội có thể tới khám và chụp phim đánh giá tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688. Thăm khám và tư vấn miễn phí.