Răng sứ lắp không khít gây hậu quả gì và làm sao phát hiện sớm
Răng sứ lắp không khít tạo khe hở ở đường viền giữa mão và cùi răng, nơi vi khuẩn và mảnh thức ăn đọng lại. Hậu quả thường gặp là hôi miệng, viêm lợi chảy máu, sâu tái phát dưới mão và cuối cùng là mất răng thật. Nha khoa Hiếu Minh (Đại Kim, Hoàng Mai, Hà Nội) dùng camera nội soi để kiểm tra độ khít.
Không khít nghĩa là gì và vì sao vài chục micromet lại quan trọng
Mão sứ được thiết kế để ôm khít cùi răng đã mài, và ranh giới giữa mép mão với cùi răng gọi là đường hoàn tất. Trong nha khoa phục hình, khe hở tại đường này lý tưởng là dưới khoảng 100 micromet, tức mỏng hơn sợi tóc. Nghe thì nhỏ nhặt, nhưng vi khuẩn gây sâu răng chỉ có kích thước cỡ một micromet. Với chúng, một khe 200 micromet là một hành lang rộng thênh thang.
Vấn đề lớn nhất của khe hở không nằm ở chỗ nó cho vi khuẩn vào, mà ở chỗ bàn chải không vào được. Bạn chải răng đủ hai phút mỗi lần, dùng chỉ nha khoa đều đặn, và vẫn không chạm tới được lớp mảng bám nằm bên dưới mép mão. Nó tích tụ ở đó, chuyển hoá đường thành axit, và tấn công phần cùi răng thật vốn đã bị mài mỏng đi.
Có ba kiểu không khít thường gặp. Kiểu thứ nhất là hở ngang, mép mão không chạm sát cùi, để lộ một rãnh mà lưỡi rà vào cảm nhận được. Kiểu thứ hai là dư mép, mão nhô ra khỏi cùi tạo một bậc thang mà mảng bám bám vào. Kiểu thứ ba là hở ở kẽ giữa hai răng sứ liền nhau, nơi khó nhìn thấy nhất và thường bị phát hiện muộn nhất.
Cả ba kiểu đều dẫn tới cùng một kết cục nếu để lâu, chỉ khác nhau về tốc độ.
Sáu dấu hiệu cho thấy mão sứ của bạn đang hở
Hôi miệng dai dẳng là dấu hiệu sớm nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất. Nếu bạn vệ sinh răng miệng bình thường mà vẫn có mùi khó chịu tập trung ở một vùng, đặc biệt là vùng vừa bọc sứ, thì rất có thể có ổ vi khuẩn kỵ khí nằm dưới mão.
Chảy máu lợi khi chải răng ở đúng chiếc răng đã bọc là dấu hiệu thứ hai. Lợi khoẻ không chảy máu khi chải đúng cách. Lợi quanh mão hở gần như luôn viêm vì bị kích thích liên tục bởi mảng bám và bởi chính mép mão dư.
Ba dấu hiệu tiếp theo mang tính cơ học: chỉ nha khoa bị xơ tướp hoặc rách khi luồn qua kẽ răng sứ, lưỡi rà thấy gờ bậc ở viền lợi, và thức ăn giắt vào cùng một chỗ sau mỗi bữa. Dấu hiệu thứ sáu là ê buốt khi ăn lạnh ở chiếc răng còn tuỷ sống — dấu hiệu này cho thấy khe hở đã đủ lớn để dẫn nhiệt xuống ngà răng.
Vấn đề là một số ca hoàn toàn không có triệu chứng cho tới khi răng thật bên dưới đã hỏng. Đó là lý do khám định kỳ sáu tháng một lần vẫn cần thiết ngay cả khi hàm răng sứ nhìn ngoài vẫn đẹp.
Hậu quả theo mốc thời gian nếu không xử lý
Trong vài tuần đầu, hậu quả dừng ở mức viêm lợi: lợi đỏ, sưng nhẹ, chảy máu. Giai đoạn này xử lý còn dễ và răng thật chưa tổn thương.
Sau vài tháng, mảng bám khoáng hoá thành cao răng dưới lợi. Lợi bắt đầu tụt, để lộ đường viền kim loại hoặc phần cùi sẫm màu — đây cũng là lúc nhiều người đi khám vì lý do thẩm mỹ chứ không phải vì đau. Cùng lúc, sâu răng bắt đầu ăn vào cùi.
Sau một đến hai năm, sâu thường đã lan tới tuỷ. Người bệnh bắt đầu đau tự phát về đêm, đau khi nhai. Lúc này phải tháo mão sứ ra, chữa tuỷ rồi làm lại mão mới, nghĩa là trả tiền lần thứ hai cho cùng một chiếc răng.
Xấu nhất là khi sâu ăn xuống dưới đường viền lợi và phá luôn phần chân răng còn lại. Chiếc răng không còn đủ mô lành để giữ mão, buộc phải nhổ. Từ chỗ chỉ cần làm lại một mão sứ, bạn chuyển sang bài toán mất răng và phải cân nhắc cấy ghép Implant với chi phí từ 10.000.000đ đến 40.000.000đ mỗi trụ tuỳ dòng.
Bảng dưới cho thấy chi phí xử lý tăng dần theo mức độ để muộn.
| Mức độ khi phát hiện | Cách xử lý | Chi phí |
|---|---|---|
| Viêm lợi, chưa sâu cùi | Vệ sinh, theo dõi, làm lại mão khi cần | Từ mức mão sứ tương ứng |
| Sâu nhỏ ở cùi răng | Tháo mão, trám lại, làm mão mới | Trám Composite 150.000đ + mão mới |
| Sâu tới tuỷ răng hàm lớn | Chữa tuỷ rồi làm lại mão | Chữa tuỷ 1.500.000đ + mão mới |
| Cần chốt gia cố cùi | Đặt chốt thạch anh rồi phục hình | Chốt 800.000đ + mão mới |
| Mất răng không giữ được | Nhổ và cấy ghép Implant | Nhổ 1.000.000đ + trụ từ 10.000.000đ |
Giá mão sứ làm lại tuỳ dòng vật liệu: Titan Nhật 2.500.000đ, Zirconia 4.000.000đ, Cercon 5.000.000đ, Emax 7.000.000đ mỗi răng. Toàn bộ mức giá công bố xem tại bảng giá.
Nguyên nhân: sai ở khâu nào nhiều nhất
Không khít hiếm khi do vật liệu kém, mà thường do quy trình. Khâu hay hỏng nhất là lấy dấu. Nếu dấu bị co, bị bọt khí hoặc mép cùi bị lợi che khuất lúc lấy dấu, labo sẽ dựng mão theo một cùi răng không đúng với cùi thật trong miệng. Mão làm ra đúng theo dấu sai thì vẫn hở.
Khâu thứ hai là mài cùi. Đường hoàn tất phải rõ, liên tục và đủ sâu; cùi mài lệch hoặc có góc cạnh không đều làm mão khó ngồi khít. Khâu thứ ba là gắn mão: nếu còn sót xi măng thừa dưới lợi hoặc mão chưa ngồi hết chỗ khi xi măng đã cứng, kết quả cũng tương tự hở.
Lấy dấu bằng máy quét kỹ thuật số loại bỏ được phần lớn sai sót của khâu đầu tiên vì không có vật liệu nào để co ngót, và bác sĩ nhìn ngay trên màn hình xem đường hoàn tất đã ghi nhận đủ chưa để quét lại tại chỗ nếu thiếu.
Sau khi có dữ liệu quét, mão được thiết kế trên phần mềm chuyên dụng rồi chuyển sang labo kỹ thuật số. Phòng khám dùng cùng hệ phần mềm này cho cả việc lập phác đồ chỉnh nha lẫn dựng phục hình sứ, nên hồ sơ số của bệnh nhân được lưu lại để đối chiếu về sau.
Dù vậy, cần nói thẳng: công nghệ giảm sai sót chứ không xoá được sai sót. Kết quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào tay nghề mài cùi và sự cẩn thận ở bước gắn.
Nên làm gì nếu nghi ngờ mão sứ của mình bị hở
Việc đầu tiên là đi khám, đừng chờ đến khi đau. Bác sĩ dùng cây thăm dò rà quanh đường viền, chụp phim để nhìn khe hở và tổn thương sâu dưới mão, và dùng camera nội soi trong miệng để bạn nhìn thấy trực tiếp trên màn hình thay vì chỉ nghe kể.
Việc thứ hai là đừng tự xử lý bằng cách chải mạnh hơn hoặc xỉa vào khe hở. Chải mạnh làm tụt lợi nhanh hơn và không giải quyết được mảng bám nằm dưới mép mão.
Việc thứ ba là chuẩn bị tinh thần cho khả năng phải làm lại. Một mão hở đáng kể thì trám vá bên ngoài chỉ là giải pháp tạm; hướng xử lý dứt điểm là tháo ra, làm sạch, đánh giá lại mô răng còn lại rồi phục hình mới. Nếu cùi răng còn tốt, đây là việc trong tầm kiểm soát. Chi tiết quy trình xem tại trang bọc răng sứ.
Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, tiện đường cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Pháp Vân. Gọi 0354 655 688 để đặt lịch. Thăm khám và tư vấn miễn phí, kể cả khi bạn muốn kiểm tra lại răng sứ đã làm ở nơi khác.
- răng sứ
- bọc răng sứ
- mão sứ hở
- sâu răng
- nha khoa Hà Nội
Câu hỏi thường gặp
Răng sứ hở có tự lành lại được không?
Không. Khe hở là vấn đề cơ học giữa mão và cùi răng, không có cơ chế sinh học nào bịt lại được. Lợi có thể phủ lên che bớt về mặt thẩm mỹ, nhưng vi khuẩn vẫn ở bên dưới và sâu răng vẫn tiến triển. Cách xử lý dứt điểm là tháo mão, làm sạch, đánh giá mô răng còn lại rồi phục hình mới.
Làm sao tự kiểm tra tại nhà xem mão có hở không?
Luồn chỉ nha khoa qua kẽ răng sứ, nếu chỉ bị xơ tướp hoặc mắc lại ở cùng một chỗ thì nhiều khả năng có gờ hoặc khe. Dùng lưỡi rà quanh viền lợi xem có bậc thang không. Để ý mùi hôi tập trung một vùng và tình trạng chảy máu khi chải. Các dấu hiệu này gợi ý, còn kết luận cần phim chụp và khám trực tiếp.
Bọc lại răng sứ hở có tốn kém lắm không?
Tuỳ mức độ tổn thương phát hiện được sau khi tháo mão. Nếu cùi răng còn lành, chi phí là làm lại mão mới, ví dụ Zirconia 4.000.000đ hoặc Cercon 5.000.000đ mỗi răng. Nếu đã sâu tới tuỷ, cộng thêm chữa tuỷ răng hàm lớn 1.500.000đ. Phát hiện càng muộn thì càng nhiều hạng mục phải cộng vào.
Vì sao mão mới làm mà đã thấy giắt thức ăn?
Giắt thức ăn ngay sau khi gắn thường do điểm tiếp xúc giữa hai răng chưa đủ chặt, hoặc mão chưa ngồi hết chỗ. Đây là vấn đề cần báo lại bác sĩ ngay trong những tuần đầu chứ không nên chịu đựng, vì lúc này việc chỉnh sửa còn đơn giản. Để lâu thì lợi vùng kẽ viêm và vấn đề chuyển thành phức tạp hơn.
Loại sứ đắt hơn thì có khít hơn không?
Không hẳn. Độ khít phụ thuộc chủ yếu vào chất lượng lấy dấu, cách mài cùi và kỹ thuật gắn, chứ không phải vào giá vật liệu. Một mão Titan Việt Nam 1.500.000đ làm đúng quy trình vẫn khít hơn một mão Emax 7.000.000đ làm từ dấu bị co. Chọn vật liệu là chuyện độ bền và thẩm mỹ, không phải chuyện độ khít.
Cần bác sĩ tư vấn cụ thể?
Bài viết mang tính tham khảo chung. Tình trạng răng miệng mỗi người mỗi khác — hãy đặt lịch để bác sĩ thăm khám trực tiếp.
