Viêm lợi quanh răng sứ: nguyên nhân thật sự và cách chữa dứt điểm

Lợi quanh răng sứ bị viêm là lỗi kỹ thuật, ít khi do vật liệu

Câu trả lời thẳng: khi lợi quanh một mão sứ sưng đỏ, chảy máu và hôi, nguyên nhân gần như luôn nằm ở cách mão được làm và lắp, không phải ở chất liệu sứ. Đây là điều người bệnh hay hiểu ngược, và hậu quả là họ đi thay sang loại sứ đắt hơn mà vấn đề vẫn còn nguyên.

Mô lợi phản ứng với ba thứ: bề mặt gồ ghề đọng mảng bám, khe hở giữa mão và răng thật, và áp lực cơ học từ một mão có hình dạng sai. Sứ Zirconia hay Cercon đều là vật liệu trơ về mặt sinh học. Chúng không gây viêm nếu được mài, lấy dấu, chế tác và gắn đúng.

Dấu hiệu điển hình của viêm lợi quanh răng sứ khá dễ nhận. Viền lợi quanh một hoặc vài răng sứ đỏ sẫm thay vì hồng nhạt, sưng phồng lên che một phần cổ mão. Chảy máu khi chải răng hoặc khi dùng chỉ nha khoa. Hôi miệng dai dẳng khu trú ở vùng đó. Nặng hơn thì lợi tụt xuống làm lộ đường viền tối màu giữa mão và răng thật, ấn vào có dịch.

Điều cần nhấn mạnh: viêm lợi quanh răng sứ không tự khỏi bằng cách chải kỹ hơn. Nếu nguyên nhân là cơ học, chải kỹ chỉ làm lợi chảy máu nhiều hơn.

Bốn nguyên nhân kỹ thuật thường gặp nhất

Mão hở bờ là nguyên nhân số một. Khi đường viền mão không khít với đường hoàn tất trên răng thật, khe hở dù chỉ vài chục micromet cũng đủ để vi khuẩn và mảng bám trú ngụ. Bàn chải không tới được, chỉ nha khoa không quét sạch được. Vi khuẩn nằm đó liên tục kích thích mô lợi.

Đường hoàn tất lấn quá sâu dưới lợi, xâm phạm khoảng sinh học. Giữa đáy rãnh lợi và mào xương ổ răng có một khoảng mô bám dính rộng khoảng 2 mm. Khi bác sĩ mài răng xuống quá sâu để giấu đường viền mão cho thẩm mỹ, mão chạm vào vùng này. Cơ thể phản ứng bằng viêm mạn tính và tiêu xương để tái lập lại khoảng đó. Kết quả là lợi viêm kéo dài rồi tụt.

Mão phồng quá mức ở vùng cổ răng. Khi mão nhô ra quá nhiều so với đường cong tự nhiên, nó tạo ra một mái che khiến thức ăn và mảng bám đọng lại phía dưới. Lỗi này hay gặp khi mài răng thật quá ít, kỹ thuật viên buộc phải làm mão dày để đủ độ bền.

Xi măng gắn còn sót dưới lợi. Một mẩu xi măng thừa không được lấy hết sẽ hoạt động như một dị vật, gây viêm khu trú rất dai dẳng.

Ngoài ra còn hai nguyên nhân không thuộc về mão: răng bên dưới đã viêm tủy hoặc chết tủy chưa xử lý, và người bệnh vốn có bệnh nha chu từ trước khi bọc sứ.

Bọc răng sứ đúng chỉ định thì lợi không viêm

Một mão sứ làm đúng có thể tồn tại hàng chục năm mà viền lợi vẫn hồng, không chảy máu. Điều đó phụ thuộc vào những quyết định trước khi mài răng nhiều hơn là vào loại sứ.

Quyết định đầu tiên là có nên bọc hay không. Bọc sứ là thủ thuật mài đi mô răng thật không hồi phục được. Nếu răng chỉ hơi ố màu, tẩy trắng tại phòng khám 2.500.000đ giải quyết được mà không mất mô răng. Nếu răng chỉ lệch nhẹ, niềng răng là lựa chọn bảo tồn hơn. Nếu chỉ cần thay đổi hình dạng mặt ngoài, dán sứ Veneer mài ít hơn nhiều so với bọc toàn phần.

Quyết định thứ hai là xử lý xong mọi vấn đề trước khi mài. Lợi đang viêm phải điều trị ổn định trước. Răng có tủy bệnh phải chữa tủy trước, chi phí 800.000đ cho răng cửa tới 1.500.000đ cho răng hàm lớn. Bọc sứ chồng lên một ổ viêm là cách chắc chắn nhất để phải tháo ra làm lại.

Quyết định thứ ba là đường hoàn tất đặt ở đâu. Với răng hàm, đặt ngang lợi hoặc trên lợi là an toàn nhất về mặt sinh học. Chỉ ở vùng răng cửa cần thẩm mỹ cao mới đặt hơi dưới viền lợi, và không quá 0,5 mm.

Cách chữa: từ điều trị bảo tồn tới làm lại mão

Hướng xử lý phụ thuộc hoàn toàn vào nguyên nhân, nên bước đầu tiên luôn là chẩn đoán chứ không phải kê thuốc.

Bác sĩ thăm dò rãnh lợi quanh từng mão để đo độ sâu túi và xác định vị trí chảy máu, dùng camera nội soi trong miệng để người bệnh nhìn thấy trực tiếp viền mão trên màn hình, và chụp phim để tìm khe hở dưới lợi, xi măng thừa và tổn thương quanh chóp răng.

Nếu nguyên nhân chỉ là mảng bám và cao răng tích tụ, lấy cao răng kỹ dưới lợi cộng hướng dẫn vệ sinh là đủ. Lợi thường hồi phục trong 2 tới 3 tuần. Nếu có viêm nha chu kèm theo, Laser Diode được dùng để khử khuẩn túi lợi và hỗ trợ mô lành.

Nếu nguyên nhân là xi măng thừa, lấy sạch phần thừa rồi làm sạch túi lợi thường giải quyết được mà không cần tháo mão.

Nếu nguyên nhân là mão hở bờ, mão phồng hoặc lấn khoảng sinh học thì không có cách nào khác ngoài tháo mão cũ và làm lại. Đây là thông tin không dễ nghe nhưng cần nói thẳng: mọi biện pháp làm sạch chỉ trì hoãn, viêm sẽ quay lại ngay khi ngừng.

Dưới đây là hình ảnh trước và sau khi làm phục hình răng sứ tại phòng khám.

Chi phí làm lại và bảng so sánh các dòng sứ

Khi buộc phải làm lại mão, chi phí gồm phần tháo mão cũ, xử lý các vấn đề bên dưới nếu có, và mão mới. Bảng dưới là giá từng dòng sứ kèm thời gian bảo hành.

Dòng sứ	Giá mỗi răng	Bảo hành
Sứ thép thường	1.000.000đ	2 năm
Titan Việt Nam	1.500.000đ	3 năm
Titan Nhật	2.500.000đ	3 năm
Crom Coban	3.000.000đ	5 năm
Katana	3.500.000đ	7 năm
Zirconia	4.000.000đ	8 năm
Cercon	5.000.000đ	10 năm
Cercon HT	6.500.000đ	10 năm
Ceramill	7.000.000đ	10 năm
Emax	7.000.000đ	12 năm
Lava Plus	8.500.000đ	12 năm
Nacera Q3	9.500.000đ	12 năm

Một lưu ý về lựa chọn: sứ kim loại như sứ thép thường hay Titan có phần sườn kim loại, theo thời gian dễ để lộ viền tối ở cổ răng khi lợi tụt. Nếu vùng cần làm là răng cửa và bạn đã từng bị viêm lợi quanh mão cũ, sứ toàn phần không kim loại như Zirconia hay Cercon cho kết quả ổn định hơn về lâu dài. Ngược lại, với răng hàm phía trong không lộ khi cười, chi thêm tiền cho dòng sứ cao cấp nhất thường không mang lại lợi ích thực tế tương xứng.

Tham khảo thêm tại trang bọc răng sứ, dán sứ Veneer và bảng giá.

Giữ lợi khoẻ sau khi làm lại mão sứ

Sau khi mão mới được gắn, việc giữ cho lợi không viêm lại nằm phần lớn ở thói quen hàng ngày, và có vài điểm khác so với chăm sóc răng thật.

Vùng cần chú ý nhất là đường viền giữa mão và lợi. Chải bằng bàn chải lông mềm, đặt nghiêng 45 độ hướng vào rãnh lợi, rung nhẹ tại chỗ thay vì kéo ngang mạnh. Chải ngang mạnh làm mòn cổ răng thật và đẩy lợi tụt nhanh hơn.

Chỉ nha khoa phải luồn xuống dưới điểm tiếp xúc giữa hai răng và ôm sát mặt bên của mão. Nếu chỉ hay bị xơ hoặc rách ở một vị trí cố định, đó là dấu hiệu mão có bờ sắc hoặc hở, cần báo bác sĩ. Máy tăm nước giá 1.200.000đ hữu ích với người có cầu răng sứ nhiều đơn vị, vì tia nước tới được vùng dưới nhịp cầu mà chỉ không luồn qua được.

Tái khám 6 tháng một lần để lấy cao răng và kiểm tra viền mão. Trong buổi đó bác sĩ đo lại độ sâu rãnh lợi và so với lần trước, phát hiện xu hướng xấu từ sớm.

Nếu bạn ở Đại Kim, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân hay khu vực Hoàng Mai, Hà Nội và đang có mão sứ khiến lợi chảy máu kéo dài, phòng khám thăm khám và tư vấn miễn phí tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688.