Áp xe quanh chóp răng khác áp xe nha chu ra sao?

Hai ổ mủ, hai con đường nhiễm khuẩn hoàn toàn khác nhau

Cả hai đều là ổ mủ trong mô quanh răng, đều sưng, đều đau, và người bệnh thường mô tả giống hệt nhau khi tới khám. Nhưng nguồn gốc thì trái ngược, và đó là điều quyết định cách chữa.

Áp xe quanh chóp đi từ trong ra. Vi khuẩn xâm nhập vào buồng tuỷ qua lỗ sâu lớn, qua vết nứt răng hoặc sau một chấn thương làm tuỷ chết. Tuỷ hoại tử biến ống tuỷ thành đường dẫn cho vi khuẩn đi xuống chóp chân răng, tràn ra vùng xương quanh chóp và tạo ổ mủ ở đó. Vị trí sưng vì thế thường nằm cao trên lợi, gần vùng chóp chân răng, đôi khi có lỗ dò chảy mủ ra ngoài.

Áp xe nha chu đi từ ngoài vào. Nguyên nhân là túi nha chu sâu do viêm nha chu mạn tính, hoặc do dị vật như mảnh xương cá, vỏ hạt bị đẩy xuống dưới lợi. Mủ hình thành trong túi, sát mặt bên chân răng, nên vị trí sưng nằm thấp hơn, ngay sát bờ lợi. Tuỷ răng trong trường hợp này thường vẫn còn sống bình thường.

Có một nhóm thứ ba ít gặp hơn nhưng dễ chẩn đoán nhầm: áp xe phối hợp tuỷ và nha chu, khi hai đường nhiễm khuẩn gặp nhau ở cùng một răng. Đây là loại tiên lượng xấu nhất và cần điều trị cả hai hướng cùng lúc.

Bảng phân biệt nhanh các dấu hiệu

Bảng dưới tổng hợp những điểm bác sĩ dựa vào để phân biệt hai loại áp xe.

Đặc điểm	Áp xe quanh chóp	Áp xe nha chu
Nguồn nhiễm khuẩn	Tuỷ răng hoại tử	Túi lợi sâu, dị vật dưới lợi
Tình trạng tuỷ	Đã chết, thử tuỷ không đáp ứng	Còn sống, thử tuỷ có đáp ứng
Vị trí sưng	Cao, gần chóp chân răng	Thấp, sát bờ lợi
Sâu răng đi kèm	Thường có lỗ sâu lớn hoặc miếng trám cũ	Răng có thể còn nguyên vẹn
Đo túi lợi	Bình thường, trừ khi có lỗ dò	Túi sâu khu trú ở một mặt
Đau khi gõ dọc	Rất rõ	Vừa phải
Răng lung lay	Ít, trừ giai đoạn cấp	Thường lung lay rõ
Hình ảnh X-quang	Thấu quang tròn ở chóp chân răng	Tiêu xương dọc theo mặt bên chân răng
Hướng điều trị chính	Điều trị tuỷ	Làm sạch túi nha chu

Không dấu hiệu nào trong bảng đủ để kết luận một mình. Bác sĩ ghép nhiều dữ kiện lại, trong đó thử tuỷ và phim X-quang có trọng số cao nhất.

Bác sĩ chẩn đoán bằng những bước nào

Buổi khám thường bắt đầu bằng việc hỏi bệnh sử: răng đó từng đau nhức dữ dội về đêm rồi tự hết chưa — dấu hiệu tuỷ đã chết; hay lợi vùng đó vốn hay chảy máu, có mùi, răng lung lay từ lâu — dấu hiệu bệnh nha chu.

Sau đó là thử tuỷ bằng lạnh hoặc bằng dòng điện. Răng có áp xe quanh chóp không đáp ứng, vì tuỷ không còn sống. Răng có áp xe nha chu vẫn đáp ứng bình thường, đôi khi hơi nhạy. Bước này đơn giản nhưng có giá trị phân biệt rất cao.

Tiếp theo là thăm dò túi lợi bằng cây đo nha chu quanh toàn bộ chu vi răng. Áp xe nha chu cho một điểm túi sâu khu trú, thường trên 6 mm, và ấn vào có thể thấy mủ trào ra ở miệng túi. Áp xe quanh chóp thường cho các chỉ số túi bình thường, trừ khi mủ đã tự tìm đường thoát dọc theo dây chằng và tạo ra một khe hẹp đơn độc.

Cuối cùng là phim X-quang. Tổn thương quanh chóp hiện thành vùng thấu quang tròn hoặc bầu dục ôm lấy chóp chân răng. Tổn thương nha chu hiện thành vùng tiêu xương chạy dọc theo mặt bên chân răng, thường hình chêm. X-quang CBCT 3D Cone Beam hữu ích khi hai hình ảnh chồng lên nhau hoặc khi nghi ngờ nứt dọc chân răng.

Toàn bộ hình ảnh phim và ảnh nội soi được đưa lên màn hình để bác sĩ giải thích trực tiếp cho người bệnh thấy ổ tổn thương nằm ở đâu và vì sao hướng điều trị lại là như vậy.

Camera nội soi trong miệng phóng đại vùng lợi sưng và miệng túi, giúp thấy rõ mủ trào ra hay không mà không cần đoán.

Điều trị khác nhau ở đâu và chi phí ra sao

Hai loại áp xe cùng cần dẫn lưu mủ và kiểm soát nhiễm khuẩn trong giai đoạn cấp, nhưng phần điều trị nguyên nhân thì tách hẳn.

Với áp xe quanh chóp, nguyên nhân là tuỷ hoại tử nên phải làm sạch hệ thống ống tuỷ. Bác sĩ mở tuỷ để mủ thoát ra, làm sạch và tạo hình ống tuỷ, đặt thuốc sát khuẩn rồi hàn kín ở lần hẹn sau khi ổ nhiễm đã lắng. Chi phí nội nha tại phòng khám là 800.000đ cho răng cửa người lớn, 1.000.000đ cho răng hàm nhỏ và 1.500.000đ cho răng hàm lớn. Nếu răng từng chữa tuỷ mà nhiễm khuẩn lại, điều trị tuỷ lại nằm trong khoảng 800.000đ đến 2.000.000đ. Răng sau chữa tuỷ thường yếu và cần bọc lại để tránh vỡ dọc — mão Zirconia 4.000.000đ bảo hành 8 năm là lựa chọn phổ biến cho răng hàm.

Với áp xe nha chu, mở tuỷ là sai hoàn toàn vì tuỷ vẫn sống. Việc phải làm là dẫn lưu qua túi lợi, lấy sạch dị vật nếu có, làm sạch cao răng và bề mặt chân răng dưới lợi, rồi theo dõi túi có đóng lại không. Phòng khám báo giá phần điều trị nha chu theo từng ca, tuỳ số răng liên quan và mức độ tiêu xương, nên bạn nên tới khám để có con số chính xác thay vì ước lượng.

Kháng sinh trong cả hai trường hợp chỉ là hỗ trợ, không thay thế được việc dẫn lưu và xử lý nguyên nhân. Uống kháng sinh cho hết sưng rồi thôi là cách chắc chắn nhất để ổ nhiễm quay lại sau vài tháng, lần sau nặng hơn lần trước.

Khi nào không giữ được răng và cần tính đường khác

Cần nói thẳng: không phải răng nào có áp xe cũng cứu được.

Răng nứt dọc chân răng gần như luôn phải nhổ, vì vết nứt là đường dẫn vi khuẩn không thể bịt kín. Răng tiêu xương quanh chân quá nhiều, lung lay độ ba, cũng khó giữ dù đã điều trị nha chu. Răng có ổ tổn thương quanh chóp quá lớn kèm chân răng ngắn thì tiên lượng dè dặt và bác sĩ sẽ nói rõ tỉ lệ thành công thay vì hứa hẹn.

Chi phí nhổ tại phòng khám: răng đã điều trị tuỷ 300.000đ, răng cửa hoặc chân răng hoặc răng hàm nhỏ 500.000đ, răng hàm lớn 1.000.000đ. Với ca cần bảo tồn xương ổ răng để trồng lại sau này, có thể dùng máy Piezotome sóng siêu âm 1.000.000đ để nhổ ít sang chấn hơn, và huyết tương giàu tiểu cầu PRF 500.000đ đến 800.000đ để hỗ trợ lành thương.

Sau khi nhổ, khoảng trống nên được phục hồi để tránh răng bên cạnh nghiêng đổ và xương tiêu dần. Các phương án gồm trồng răng Implant với trụ từ 10.000.000đ, hoặc răng giả tháo lắp từ 500.000đ đến 12.000.000đ tuỳ loại.

Có một tình huống cần đi cấp cứu ngay chứ không chờ lịch hẹn: sưng lan ra má, xuống sàn miệng hoặc lên vùng mắt, kèm sốt cao, nuốt khó hoặc há miệng hạn chế. Đó là dấu hiệu nhiễm khuẩn đã vượt khỏi ổ khu trú và có thể diễn biến nhanh.

Bạn có thể tham khảo thêm về điều trị tuỷ, nhổ răng khôn và bảng giá đầy đủ.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Gọi 0354 655 688 khi có dấu hiệu sưng đau, thăm khám và tư vấn miễn phí.