Tụt lợi hở chân răng xử lý thế nào để không nặng thêm

Tụt lợi là gì và vì sao không tự hồi phục?

Tụt lợi là tình trạng bờ lợi di chuyển xuống thấp hơn cổ răng, làm lộ phần chân răng vốn được che phủ. Phần chân răng lộ ra không có men bao bọc, chỉ có lớp cement mỏng, nên vừa nhạy cảm với nóng lạnh vừa dễ bị mòn và sâu hơn thân răng.

Lợi đã tụt thì không tự mọc trở lại, bởi mô lợi bám vào răng thông qua một hệ thống sợi liên kết và một lượng xương ổ răng nhất định bên dưới. Khi xương ở đó tiêu đi, lợi mất chỗ tựa và tụt theo. Xương không tự tái tạo trong điều kiện bình thường, nên lợi cũng vậy.

Tin tốt là phần lớn ca tụt lợi dừng lại được nếu loại bỏ đúng nguyên nhân. Mục tiêu điều trị thực tế thường là ba việc: chặn tiến triển, giảm ê buốt, và bảo vệ chân răng lộ khỏi mòn và sâu. Che phủ lại phần chân răng đã lộ là mục tiêu khó hơn, chỉ khả thi trong một số ca và cần can thiệp chuyên sâu.

Điều nguy hiểm của tụt lợi là nó diễn tiến chậm và không đau ở giai đoạn đầu, nên đa số người chỉ để ý khi răng đã trông dài ra rõ hoặc khi ê buốt tới mức khó uống nước lạnh. Lúc đó phần xương đã mất không lấy lại được.

Bốn nguyên nhân chính và cách phân biệt

Nguyên nhân số một là chải răng sai kỹ thuật, cụ thể là chải ngang mạnh bằng bàn chải lông cứng. Dấu hiệu nhận biết khá rõ: tụt lợi tập trung ở mặt ngoài, thường nặng hơn ở bên đối diện tay thuận, lợi còn lại hồng khoẻ không viêm, và hay kèm khuyết hình chêm ở cổ răng. Đây là nhóm dễ xử lý nhất vì chỉ cần sửa thói quen.

Nguyên nhân số hai là viêm nha chu. Vi khuẩn trong cao răng dưới lợi phá huỷ dây chằng và xương ổ răng, lợi mất chỗ bám và tụt xuống. Dấu hiệu phân biệt: lợi đỏ sưng hoặc bở, chảy máu khi chải, có túi lợi sâu khi thăm dò, hơi thở có mùi, và tụt lợi lan rộng nhiều răng chứ không khu trú.

Nguyên nhân số ba là lực tác động bất thường lên răng: nghiến răng ban đêm, khớp cắn lệch khiến một vài răng chịu lực quá mức, hoặc lực chỉnh nha đặt quá mạnh làm chân răng di chuyển ra ngoài bản xương. Nhóm này thường kèm mòn rìa cắn hoặc răng ê khi cắn mạnh.

Nguyên nhân số bốn là yếu tố giải phẫu sẵn có: bản xương phía ngoài vốn mỏng, lợi dính hẹp, phanh môi bám quá cao kéo bờ lợi, hoặc răng mọc lệch ra ngoài cung hàm. Nhóm này không do bạn làm sai điều gì, nhưng lại là nhóm dễ tụt tiếp nếu cộng thêm chải răng mạnh.

Trong thực tế, nhiều ca có hai, ba nguyên nhân chồng lên nhau. Ví dụ người có bản xương mỏng lại chải răng ngang mạnh sẽ tụt nhanh hơn hẳn so với từng yếu tố riêng lẻ.

Điều trị nha chu bằng Laser cho nhóm tụt lợi do viêm

Với nhóm tụt lợi do viêm nha chu, việc bắt buộc phải làm trước tiên là loại bỏ cao răng và mảng bám dưới lợi. Không có bước này thì mọi can thiệp khác đều vô nghĩa, vì nguồn vi khuẩn vẫn còn và xương vẫn tiếp tục tiêu.

Sau khi làm sạch cơ học, Laser được dùng như bước hỗ trợ trong túi lợi: khử khuẩn bề mặt chân răng, loại bỏ mô viêm ở thành túi và hỗ trợ mô lành lại bám vào răng. Ưu điểm thực tế là ít chảy máu, ít khó chịu sau điều trị so với các can thiệp cơ học đơn thuần ở cùng mức độ.

Cần nói rõ giới hạn: Laser không làm mọc lại xương đã mất và không kéo lợi trở về vị trí cũ. Nó hỗ trợ kiểm soát viêm để bệnh dừng lại. Bất kỳ lời hứa nào về việc lợi mọc lại nhờ chiếu laser đều nên khiến bạn cảnh giác.

Ngoài Laser Diode dùng trong túi lợi, phòng khám còn dùng laser bước sóng đỏ 650nm chiếu bên ngoài để kích thích lành thương và giảm viêm sau can thiệp. Đây là ứng dụng năng lượng thấp, không cắt gì và bệnh nhân không có cảm giác trong lúc chiếu. Mức đáp ứng khác nhau tuỳ người.

Sau điều trị, lịch tái khám thường là 3 tháng một lần trong năm đầu thay vì 6 tháng như người bình thường, để kiểm soát mảng bám và phát hiện sớm nếu bệnh tái phát. Viêm nha chu là bệnh mạn tính, kiểm soát được chứ không chữa dứt điểm một lần rồi thôi.

Theo dõi mức tụt lợi bằng camera nội soi

Đo và ghi nhận lại mức tụt lợi ở từng răng là cách duy nhất biết bệnh đang dừng hay đang tiến triển. Cảm nhận chủ quan không đáng tin, vì tụt lợi diễn ra chậm tới mức bạn không nhận ra sự khác biệt giữa tháng này với tháng trước.

Bác sĩ dùng cây thăm dò nha chu có vạch chia để đo khoảng cách từ đường nối men cement tới bờ lợi hiện tại, ghi lại theo từng vị trí. Song song với đó, camera nội soi trong miệng ghi hình ảnh phóng đại vùng tụt lợi và hiển thị trực tiếp lên màn hình phòng điều trị.

Hình ảnh nội soi có hai công dụng. Với bác sĩ, nó là bằng chứng khách quan để so sánh giữa các lần tái khám, thấy được vùng nào đang xấu đi. Với bạn, nó cho phép nhìn tận mắt chỗ chân răng đang lộ, mảng bám đang đọng ở đâu, và vì sao bác sĩ yêu cầu đổi cách chải răng. Nghe mô tả bằng lời thì khó hình dung, còn nhìn thấy thì thay đổi thói quen dễ hơn nhiều.

Xử lý ê buốt và bảo vệ chân răng đã lộ

Ê buốt là triệu chứng khiến người bệnh khó chịu nhất, xuất hiện khi ống ngà ở phần chân răng lộ tiếp xúc trực tiếp với kích thích nóng, lạnh, chua hoặc chải răng. Có bốn hướng xử lý, thường phối hợp với nhau.

Hướng thứ nhất là dùng kem đánh răng chuyên cho răng nhạy cảm, chải đều đặn ít nhất 2 đến 4 tuần mới thấy tác dụng rõ. Nhiều người bỏ cuộc sau vài ngày vì tưởng không hiệu quả.

Hướng thứ hai là bôi Fluor tại phòng khám, chi phí 500.000đ, giúp tái khoáng bề mặt chân răng và giảm nhạy cảm. Có thể lặp lại theo chu kỳ bác sĩ chỉ định.

Hướng thứ ba là hàn cổ răng, chi phí 200.000đ mỗi răng, dùng khi đã có khuyết hình chêm ở cổ răng. Vật liệu trám che phủ vùng ngà lộ, vừa giảm ê buốt vừa ngăn khuyết lõm sâu thêm. Với trường hợp cần thẩm mỹ hơn, trám răng bằng Composite có giá 150.000đ hoặc hàn thẩm mỹ 500.000đ.

Hướng thứ tư là điều chỉnh nguyên nhân gây lực: làm máng nhai cho người nghiến răng, mài chỉnh điểm cắn sớm nếu khớp cắn lệch. Không xử lý phần này thì miếng trám ở cổ răng sẽ bong lại sau vài tháng.

Biện pháp	Chi phí	Mục đích
Kem đánh răng chống ê buốt	Tự mua ngoài	Giảm nhạy cảm mức nhẹ, cần dùng đều 2-4 tuần
Bôi Fluor tại phòng khám	500.000đ	Tái khoáng bề mặt chân răng lộ
Trám Composite hoặc Fuji	150.000đ	Che vùng ngà lộ
Hàn cổ răng	200.000đ	Xử lý khuyết hình chêm ở cổ răng
Hàn thẩm mỹ	500.000đ	Khi cần khớp màu và hình thể chính xác
Máy tăm nước	1.200.000đ	Làm sạch kẽ răng mà không cọ xát mạnh vào lợi

Cách ngăn tụt lợi nặng thêm

Việc quan trọng nhất và cũng rẻ nhất là đổi cách chải răng. Dùng bàn chải lông mềm, đặt nghiêng 45 độ về phía lợi, rung nhẹ tại chỗ rồi hất theo chiều dọc từ lợi xuống răng, thay vì kéo ngang qua lại. Lực chải chỉ cần đủ để lông bàn chải hơi cong, không cần mạnh hơn. Thay bàn chải mỗi 3 tháng hoặc sớm hơn khi lông đã toè.

Việc thứ hai là làm sạch kẽ răng hằng ngày bằng chỉ nha khoa hoặc tăm nước. Mảng bám ở kẽ răng là nơi viêm nha chu khởi phát, mà bàn chải không với tới được. Máy tăm nước giá 1.200.000đ đặc biệt phù hợp với người đã tụt lợi vì làm sạch được khe hở mà không cọ xát mạnh vào mô lợi.

Việc thứ ba là lấy cao răng định kỳ. Với người đã có tụt lợi hoặc từng viêm nha chu, chu kỳ nên là 3 đến 4 tháng thay vì 6 tháng. Đây không phải bán thêm dịch vụ mà là khoảng thời gian mảng bám đủ để khoáng hoá thành cao răng dưới lợi.

Việc thứ tư là bỏ thuốc lá nếu bạn hút. Nicotine làm co mạch, giảm cấp máu tới mô lợi, khiến viêm nha chu tiến triển nhanh hơn và đáp ứng điều trị kém hơn rõ rệt.

Cuối cùng, nếu bạn đang niềng răng và thấy lợi bắt đầu tụt ở vài răng, hãy báo bác sĩ ngay thay vì chờ tới buổi tái khám kế tiếp. Điều chỉnh lực và hướng di chuyển kịp thời sẽ tránh được tổn thương khó phục hồi.

Khám và điều trị tại Nha khoa Hiếu Minh

Buổi khám tụt lợi gồm thăm dò túi lợi ở từng răng, đo mức tụt, soi camera nội soi trong miệng, chụp phim đánh giá mức xương và kiểm tra khớp cắn cùng dấu hiệu nghiến răng. Từ đó bác sĩ xác định nguyên nhân chính, mức độ tổn thương và kế hoạch xử lý theo thứ tự ưu tiên. Thăm khám và tư vấn miễn phí.

Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn, tốt nghiệp Răng Hàm Mặt Đại học Y Hà Nội với gần 20 năm kinh nghiệm, phụ trách các ca nha chu và phục hình phức tạp. Phòng khám nhận bệnh nhân ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Thanh Liệt, Khương Đình, Linh Đàm và các khu vực lân cận thuộc Hoàng Mai, Hà Nội.

Địa chỉ: Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688.

Tra cứu bảng giá hoặc liên hệ để đặt lịch khám nha chu.