Bệnh nha chu và bệnh tim mạch liên quan với nhau thế nào?

Mối liên quan là có thật, nhưng không phải quan hệ nhân quả đơn giản

Trả lời thẳng: y văn ghi nhận người mắc viêm nha chu có tỷ lệ bệnh tim mạch cao hơn, nhưng điều đó không có nghĩa chữa nha chu là chữa được bệnh tim.

Viêm nha chu là tình trạng viêm mạn tính phá huỷ mô nâng đỡ răng: lợi, dây chằng quanh răng và xương ổ răng. Điểm đặc biệt của nó là bề mặt loét trong túi lợi. Nếu cộng dồn diện tích bề mặt viêm của toàn bộ các túi lợi ở một người viêm nha chu nặng, ta có một vùng loét mở thông trực tiếp với mạch máu, tồn tại liên tục nhiều năm, mà người bệnh không hề biết vì nó không đau.

Từ vùng đó, vi khuẩn và các sản phẩm của chúng đi vào máu mỗi khi bạn nhai, chải răng hay xỉa răng. Cơ thể phản ứng bằng cách tăng các chất trung gian gây viêm toàn thân. Quá trình xơ vữa động mạch cũng là một quá trình viêm của thành mạch. Đây là điểm giao nhau về cơ chế giữa hai bệnh.

Tuy vậy, cần trung thực về giới hạn của bằng chứng. Hai nhóm bệnh này chia sẻ rất nhiều yếu tố nguy cơ chung: hút thuốc, tiểu đường, béo phì, tuổi cao, điều kiện kinh tế xã hội. Việc tách bạch phần đóng góp riêng của nha chu là khó, và các nghiên cứu can thiệp cho kết quả không đồng nhất. Cách hiểu hợp lý nhất hiện nay: nha chu là một yếu tố nguy cơ có thể thay đổi được, đáng xử lý, chứ không phải nguyên nhân trực tiếp.

Cơ chế nối giữa túi lợi và thành mạch máu

Có ba con đường thường được nhắc tới khi giải thích mối liên hệ này.

Con đường thứ nhất là vãng khuẩn huyết. Vi khuẩn gây bệnh nha chu vào máu qua bề mặt loét của túi lợi. Một số loài trong nhóm này đã được tìm thấy trong mảng xơ vữa động mạch, gợi ý chúng có khả năng cư trú tại thành mạch chứ không chỉ đi ngang qua.

Con đường thứ hai là viêm toàn thân. Nội độc tố của vi khuẩn kích thích cơ thể sản xuất các chất trung gian gây viêm, làm tăng các dấu ấn viêm trong máu. Tình trạng viêm mức thấp kéo dài này là môi trường thuận lợi cho tổn thương nội mạc mạch và tiến triển xơ vữa.

Con đường thứ ba là phản ứng miễn dịch chéo. Kháng thể sinh ra để chống một số protein của vi khuẩn có thể phản ứng với protein tương tự của cơ thể ở thành mạch, kéo dài quá trình viêm tại chỗ.

Ba cơ chế này không loại trừ nhau và nhiều khả năng cùng tồn tại. Điều quan trọng với người bệnh là chúng đều bắt đầu từ một chỗ có thể xử lý được: mảng bám và cao răng dưới lợi.

Camera nội soi trong miệng cho phép bạn nhìn thấy trực tiếp tình trạng lợi và cao răng dưới lợi ngay trên màn hình, thay vì chỉ nghe bác sĩ mô tả. Hình dưới là hình ảnh nội soi răng hiển thị chi tiết trong phòng điều trị.

Dấu hiệu nhận biết viêm nha chu trước khi răng lung lay

Điểm nguy hiểm nhất của nha chu là nó tiến triển im lặng. Khi răng đã lung lay thì xương đã mất phần lớn, và phần xương mất đi không tự mọc lại.

Giai đoạn	Dấu hiệu	Khả năng hồi phục
Viêm lợi	Lợi đỏ, sưng nhẹ, chảy máu khi chải răng	Hồi phục hoàn toàn nếu làm sạch
Viêm nha chu giai đoạn đầu	Hơi thở có mùi, cao răng dưới lợi, túi lợi bắt đầu sâu	Kiểm soát tốt, xương mất ít
Viêm nha chu tiến triển	Tụt lợi, hở cổ răng, ê buốt, răng thưa dần	Chỉ kiểm soát, không hồi phục xương đã mất
Viêm nha chu nặng	Răng lung lay, di lệch, có mủ ở viền lợi	Nguy cơ mất răng cao

Chảy máu khi chải răng là dấu hiệu sớm nhất và cũng là dấu hiệu bị bỏ qua nhiều nhất. Rất nhiều người nghĩ chảy máu là do chải mạnh nên chải nhẹ đi, và chính việc chải nhẹ đi làm mảng bám tích tụ thêm. Lợi khoẻ không chảy máu dù bạn chải kỹ.

Với người đang có bệnh tim mạch, tiểu đường hoặc đang dùng thuốc chống đông, các dấu hiệu trên cần được đánh giá sớm hơn nữa, vì cả hai nhóm bệnh cùng làm nặng lẫn nhau.

Điều trị nha chu gồm những gì và chi phí ra sao

Điều trị nha chu là quá trình loại bỏ mảng bám và cao răng dưới lợi, làm nhẵn bề mặt chân răng, rồi kiểm soát tái phát bằng vệ sinh hằng ngày và tái khám định kỳ.

Bước đầu là lấy cao răng trên lợi và hướng dẫn vệ sinh. Bước hai là làm sạch sâu dưới lợi cho từng vùng túi lợi. Laser Diode được dùng hỗ trợ để giảm vi khuẩn trong túi và giúp mô lợi lành nhanh hơn. Với ca nặng, có thể cần can thiệp phẫu thuật để tiếp cận vùng sâu.

Chi phí điều trị nha chu được phòng khám báo theo từng ca, tuỳ số vùng cần xử lý và mức độ tổn thương, nên không có một con số cố định cho mọi người. Điều đáng làm là nhìn vào chi phí xử lý hậu quả nếu để muộn, vì các con số này thì rõ ràng:

Hậu quả khi để muộn	Xử lý cần làm	Chi phí
Sâu cổ răng do tụt lợi	Hàn cổ răng	200.000đ
Viêm tuỷ do sâu lan	Chữa tuỷ răng hàm lớn	1.500.000đ
Răng lung lay không giữ được	Nhổ răng hàm lớn	1.000.000đ
Mất răng, tiêu xương	Trồng Implant Osstem Hàn Quốc	13.000.000đ
Xương đã tiêu nhiều	Ghép bột xương	6.000.000đ
Mão sứ phục hình sau cấy	Zirconia	4.000.000đ

So sánh này cho thấy điều đơn giản: chi phí giữ lợi khoẻ luôn nhỏ hơn nhiều lần chi phí thay thế một chiếc răng đã mất. Chi tiết các mức giá ở bảng giá, và phương án phục hồi khi đã mất răng ở trồng răng Implant.

Người có bệnh tim mạch cần lưu ý gì khi đi khám răng

Đây là phần thực tế nhất và cũng hay bị quên khi đi khám.

Hãy khai đầy đủ tiền sử tim mạch cho bác sĩ trước khi làm bất cứ thủ thuật nào, kể cả lấy cao răng. Thông tin cần nói gồm: chẩn đoán cụ thể, thuốc đang dùng nhất là thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu, đã đặt stent hay van tim nhân tạo chưa, huyết áp thường ngày ở mức nào.

Người dùng thuốc chống đông không nên tự ngừng thuốc trước khi nhổ răng. Việc ngừng thuốc phải do bác sĩ tim mạch quyết định, vì nguy cơ huyết khối khi ngừng thường lớn hơn nguy cơ chảy máu tại chỗ, mà chảy máu tại chỗ thì nha khoa có phương tiện cầm được.

Người có van tim nhân tạo hoặc tiền sử viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn thuộc nhóm cần cân nhắc dự phòng kháng sinh trước thủ thuật xâm lấn, theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

Nên hẹn khám vào buổi sáng, không để bụng đói, và mang theo đơn thuốc đang dùng. Nếu huyết áp hôm đó cao bất thường, hoãn thủ thuật là quyết định đúng chứ không phải phiền phức.

Hình dưới là quy trình điều trị nha chu bằng Laser tại phòng khám.

Giữ lợi khoẻ: việc cần làm mỗi ngày và mỗi sáu tháng

Kiểm soát nha chu không phụ thuộc vào một lần điều trị, mà vào thói quen lặp lại.

Chải răng hai lần mỗi ngày, mỗi lần đủ hai phút, dùng bàn chải lông mềm và nghiêng bốn mươi lăm độ về phía viền lợi. Vùng cần làm sạch nhất chính là ranh giới giữa răng và lợi, không phải mặt nhai.

Làm sạch kẽ răng hằng ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ. Bàn chải không vào được kẽ, và kẽ răng là nơi bệnh nha chu khởi phát ở đa số người. Máy tăm nước 1.200.000đ là lựa chọn hỗ trợ tốt cho người có túi lợi sâu, cầu răng hoặc khí cụ chỉnh nha.

Bỏ thuốc lá là can thiệp có hiệu quả lớn nhất, tác động đồng thời lên cả nha chu lẫn tim mạch. Kiểm soát đường huyết ở người tiểu đường cũng vậy: đường huyết cao làm nha chu nặng lên, và nha chu nặng lại làm đường huyết khó kiểm soát hơn.

Khám và lấy cao răng định kỳ sáu tháng một lần, hoặc dày hơn nếu bạn đã từng điều trị nha chu. Tại Nha khoa Hiếu Minh, Bs. Nguyễn Khánh Huyền — chuyên khoa Răng Hàm Mặt — phụ trách mảng điều trị nha chu cùng đội ngũ. Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Thăm khám và tư vấn miễn phí, hotline 0354 655 688, hoặc đặt lịch qua trang liên hệ.