Bộ dụng cụ chăm sóc răng miệng cơ bản gồm những gì?

Ba món bắt buộc, không thể bớt món nào

Bộ tối thiểu để giữ răng miệng khỏe mạnh chỉ có ba món, và mỗi món giải quyết một phần khoang miệng mà hai món kia không với tới được.

Bàn chải lông mềm làm sạch mặt ngoài, mặt trong và mặt nhai của răng. Chọn lông mềm, không phải lông cứng hay lông trung bình. Đây là điểm nhiều người chọn sai vì nghĩ lông cứng chải sạch hơn. Thực tế lông cứng không làm sạch tốt hơn mà chỉ làm tụt lợi và mòn cổ răng nhanh hơn. Đầu bàn chải nên nhỏ để với tới được mặt trong răng hàm cuối cùng. Thay ba tháng một lần, hoặc sớm hơn khi lông bắt đầu xòe.

Kem đánh răng có fluor nồng độ 1350 đến 1500 ppm cho người lớn. Fluor là thành phần duy nhất trong tuýp kem có bằng chứng vững chắc về việc giảm sâu răng. Mọi thứ khác ghi trên bao bì đều là bổ sung. Trẻ nhỏ cần nồng độ thấp hơn và lượng chỉ bằng hạt gạo đến hạt đậu, nên không dùng chung tuýp với người lớn.

Dụng cụ làm sạch kẽ răng, chỉ nha khoa hoặc máy tăm nước. Đây là món bị bỏ qua nhiều nhất và cũng là món tạo khác biệt lớn nhất. Vùng kẽ giữa hai răng chiếm khoảng một phần ba tổng diện tích bề mặt răng và bàn chải hoàn toàn không chạm tới. Sâu kẽ răng và viêm lợi gần như luôn bắt đầu từ chính chỗ này.

Ba món này đủ cho phần lớn người khỏe mạnh, răng đều, không niềng và không có phục hình.

Ba món thêm vào theo tình trạng cụ thể

Nhóm này không phải ai cũng cần, nhưng với đúng đối tượng thì rất đáng tiền.

Máy tăm nước dùng áp lực nước để đẩy mảnh vụn và mảng bám lỏng ra khỏi kẽ răng. Nó đặc biệt hữu ích cho ba nhóm: người đang niềng răng mắc cài, người có cầu răng sứ nhiều đơn vị mà chỉ nha khoa không luồn qua được, và người có trụ Implant. Máy tăm nước tại phòng khám ở mức 1.200.000đ. Lưu ý quan trọng: máy tăm nước bổ sung cho chỉ nha khoa chứ không thay thế hoàn toàn, vì dòng nước không cạo được lớp màng bám dính chặt như sợi chỉ.

Bàn chải kẽ là chổi nhỏ hình thông, luồn vào khoảng trống giữa hai răng. Dùng cho người có kẽ răng rộng do lợi tụt, người đang niềng, và người có cầu răng. Kích cỡ phải chọn đúng, bác sĩ đo và chỉ định cỡ phù hợp cho từng kẽ.

Nước súc miệng có fluor dùng cho người nguy cơ sâu răng cao, người khô miệng do thuốc hoặc do xạ trị, và người đang niềng. Chọn loại không cồn, vì cồn làm khô miệng và về lâu dài khô miệng làm tăng sâu răng. Nước súc miệng chứa chlorhexidine chỉ dùng theo đợt ngắn có chỉ định, không dùng thường xuyên vì gây ố răng.

Cạo lưỡi cũng nên nhắc ở đây. Phần lớn vi khuẩn gây hôi miệng cư trú ở mặt lưng lưỡi chứ không phải trên răng. Một dụng cụ cạo lưỡi đơn giản hoặc mặt sau bàn chải có gờ cạo lưỡi là đủ.

Ba nhóm không cần mua

Đây là phần ít được nói, vì nó không bán được gì.

Kem đánh răng làm trắng có hạt mài mòn mạnh. Chúng làm sáng răng bằng cách chà bớt vết bám bề mặt, nhưng ở người đã tụt lợi thì phần cổ răng lộ ra là ngà, mềm hơn men rất nhiều và mòn nhanh, tạo rãnh mòn và ê buốt. Nếu muốn răng sáng hơn thì tẩy trắng có kiểm soát an toàn hơn, tại nhà 1.500.000đ hoặc tại phòng khám 2.500.000đ, chi tiết ở tẩy trắng răng.

Bộ dụng cụ lấy cao răng bán sẵn để tự làm tại nhà. Đây là nhóm gây hại rõ ràng nhất. Cây cạo bằng kim loại trong tay người không được đào tạo làm xước men răng và cắt vào lợi, mà bề mặt men đã xước thì bám mảng bám nhanh hơn trước. Đáng lo hơn, phần cao răng nằm dưới lợi, tức là phần thật sự gây viêm nha chu, thì không tự lấy được bằng mắt thường.

Tăm tre. Tăm tre không làm sạch được kẽ răng, nó chỉ đẩy mảnh vụn lớn ra, đồng thời chèn vào làm rộng kẽ và gây tổn thương nhú lợi. Nhiều người có kẽ răng thưa dần theo tuổi chính vì thói quen xỉa tăm nhiều năm.

Còn một nhóm nữa cần cẩn trọng: các sản phẩm than hoạt tính quảng cáo làm trắng. Phần lớn có độ mài mòn cao và không chứa fluor.

Bảng chọn dụng cụ theo tình trạng của bạn

Bạn thuộc nhóm nào	Món bắt buộc thêm	Nên tránh
Răng đều, khỏe mạnh	Ba món cơ bản là đủ	Bộ tự lấy cao răng
Đang niềng mắc cài	Máy tăm nước, bàn chải kẽ, nước súc miệng fluor	Đồ dai cứng làm bung mắc cài
Có cầu răng hoặc trụ Implant	Máy tăm nước, chỉ nha khoa loại có đầu luồn	Tăm tre
Lợi tụt, kẽ răng rộng	Bàn chải kẽ đúng cỡ	Bàn chải lông cứng, kem mài mòn mạnh
Hay viêm lợi, chảy máu lợi	Chỉ nha khoa hằng ngày, lấy cao răng 3 tháng một lần	Kem không chứa fluor
Hay hôi miệng	Cạo lưỡi, chỉ nha khoa	Nước súc miệng có cồn
Ê buốt cổ răng	Kem chống ê, bàn chải lông siêu mềm	Kem làm trắng

Bảng này để chọn dụng cụ, không phải để tự chẩn đoán. Lợi tụt và túi nha chu là hai chuyện khác nhau và chỉ đo được bằng cây thăm dò tại phòng khám.

Có dụng cụ đúng vẫn chưa đủ nếu dùng sai cách

Đây là chỗ tạo khác biệt lớn hơn cả việc chọn hãng bàn chải nào.

Đặt bàn chải nghiêng khoảng bốn mươi lăm độ hướng vào viền lợi, rung nhẹ tại chỗ rồi hất ra theo chiều từ lợi về phía mặt nhai. Không chà ngang qua lại mạnh tay, đó là cách nhanh nhất tạo rãnh mòn ở cổ răng. Chải đủ hai phút, hai lần mỗi ngày, và nhớ chải cả mặt trong, vùng hay bị bỏ sót nhất là mặt trong răng cửa dưới và mặt trong răng hàm trên.

Dùng chỉ nha khoa thì luồn xuống qua điểm tiếp xúc, ôm sợi chỉ vòng quanh mặt bên của một răng thành hình chữ C rồi kéo lên xuống, sau đó đổi sang ôm mặt bên của răng kế cận. Chỉ ấn thẳng xuống rồi kéo ra là gần như không làm sạch được gì và còn cắt vào nhú lợi.

Sau khi chải, nhổ bọt ra nhưng đừng súc miệng lại bằng nhiều nước. Súc kỹ rửa trôi luôn lớp fluor vừa bám lên men răng.

Buổi khám tại phòng khám luôn có phần hướng dẫn thao tác này, và nó không phải chuyện làm cho có. Nhân viên y tế xem bạn chải thế nào, chỉ ra vùng bạn hay bỏ sót và hướng dẫn dùng chỉ hoặc bàn chải kẽ đúng cỡ với kẽ răng của bạn.

Cách tự kiểm tra xem mình đang bỏ sót chỗ nào

Có một thứ quan trọng mà chẳng ai bán: một cách nhìn thấy chỗ mình chải sót.

Cách đơn giản làm tại nhà là dùng viên nhuộm mảng bám. Ngậm và nhai viên nhuộm sau khi chải răng, các vùng còn mảng bám sẽ hiện màu rõ. Gần như ai làm lần đầu cũng bất ngờ vì vùng viền lợi và mặt trong răng hàm hiện màu đậm nhất.

Tại phòng khám, cách nhìn trực quan hơn là camera nội soi trong miệng. Camera đưa hình ảnh phóng to của từng mặt răng lên màn hình, hiển thị trực tiếp cho bạn thấy mảng bám còn đọng ở đâu, cao răng bám dưới viền lợi thế nào, có điểm sâu nào đang bắt đầu hay miếng trám nào đã hở.

Điều này quan trọng vì nó biến việc chăm sóc tại nhà từ chỗ làm theo thói quen sang chỗ có mục tiêu cụ thể. Biết mình luôn sót mặt trong răng hàm dưới bên trái thì bạn sửa được, còn không biết thì mười năm nữa vẫn sót đúng chỗ đó.

Dụng cụ tốt đến đâu cũng không thay được việc khám định kỳ

Có hai thứ mà không bộ dụng cụ tại nhà nào làm được, và đó là ranh giới rõ ràng.

Thứ nhất là lấy cao răng. Mảng bám mềm bạn tự lấy được, nhưng khi nó vôi hóa thành cao răng bám chặt vào men và bám xuống dưới viền lợi thì chỉ dụng cụ chuyên dụng mới lấy được. Lịch chuẩn là sáu tháng một lần, ba tháng một lần với người hay viêm lợi, người đang niềng, người hút thuốc hoặc người tiểu đường.

Thứ hai là phát hiện sớm. Sâu kẽ răng, sâu dưới miếng trám cũ, nứt răng, viêm quanh chóp không triệu chứng, túi nha chu sâu, đều là những thứ bạn không nhìn thấy và không cảm thấy cho tới khi đã muộn. Phim chụp và cây thăm dò phát hiện được chúng khi việc xử lý còn đơn giản.

Chênh lệch chi phí giữa phát hiện sớm và phát hiện muộn rất rõ. Trám răng Composite hoặc Fuji 150.000đ, hàn cổ răng 200.000đ, trám Sandwich 250.000đ. Để lâu thành viêm tủy thì chữa tủy răng cửa người lớn 800.000đ, răng hàm nhỏ 1.000.000đ, răng hàm lớn 1.500.000đ, thường phải bọc mão sau đó, Zirconia 4.000.000đ. Để đến mức phải nhổ thì răng hàm lớn 1.000.000đ, rồi trồng lại bằng Implant từ 10.000.000đ mỗi trụ. Chi tiết ở trám răng và bảng giá.

Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn - Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận đường cho khách ở Linh Đàm, Định Công, Thanh Xuân và Khương Đình. Hotline 0354 655 688, giờ làm việc 8:30 đến 19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật đến 18:00, nghỉ trưa 12:00 đến 14:00.