Đắp cùi răng sau khi lấy tủy là gì và vì sao không thể bỏ qua?

Đắp cùi răng là gì

Cùi răng là phần thân răng đã được mài định hình để mão sứ chụp lên. Với một chiếc răng còn nhiều mô lành, bác sĩ chỉ cần mài bớt là có sẵn cùi. Nhưng răng đã phải lấy tủy thường không ở tình trạng đó.

Lý do đơn giản: răng cần lấy tủy hầu như luôn là răng đã sâu lớn, vỡ mảng, hoặc đã trám đi trám lại nhiều lần. Sau khi bác sĩ làm sạch hết mô sâu và mở đường vào buồng tủy, phần thân răng còn lại có thể chỉ còn vài vách mỏng. Không có đủ mô để mài thành cùi.

Đắp cùi là bước xây lại phần thân răng đã mất, dùng vật liệu composite chuyên dụng dán vào phần răng còn lại, tạo hình thành một khối vững chắc để sau đó mài định hình và chụp mão. Nói cách khác, đây là phần móng của công trình phục hình.

Cần phân biệt đắp cùi với trám răng thông thường. Trám răng nhằm khôi phục chức năng và hình thể cho một chiếc răng sẽ tiếp tục hoạt động độc lập. Đắp cùi nhằm tạo nền cho một mão sứ sẽ chụp lên trên, nên hình thể được thiết kế theo yêu cầu lưu giữ mão chứ không theo giải phẫu răng tự nhiên.

Bước này thường được thực hiện trong cùng buổi hoặc buổi kế tiếp sau khi trám bít ống tủy xong, và luôn đi trước bước lấy dấu làm mão sứ.

Khi nào cần thêm chốt trong ống tủy

Không phải răng nào cũng cần chốt. Đây là điểm cần nói rõ vì cắm chốt là can thiệp không thể đảo ngược và có rủi ro riêng.

Nguyên tắc quyết định dựa trên lượng mô răng còn lại phía trên đường viền lợi, thường gọi là số vách còn lại. Một chiếc răng hàm có bốn vách. Nếu sau khi làm sạch còn giữ được ba đến bốn vách, khối đắp cùi bằng composite bám vào các vách này là đủ vững, không cần chốt. Nếu chỉ còn một đến hai vách, khối đắp không có đủ chỗ bám và dễ bong ra khi chịu lực nhai, lúc này chốt cắm vào ống tủy đóng vai trò neo giữ.

Chốt không làm răng khỏe hơn. Đây là hiểu lầm rất phổ biến. Chốt chỉ giữ khối vật liệu đắp cùi không rơi ra, còn độ bền của răng phụ thuộc vào lượng mô răng thật còn lại. Thậm chí việc khoan rộng ống tủy để đặt chốt lấy đi thêm mô ngà, làm chân răng mỏng đi. Chốt quá to hoặc quá dài là nguyên nhân gây nứt dọc chân răng, và nứt dọc chân răng gần như luôn dẫn tới nhổ răng.

Có hai loại chốt đang dùng tại phòng khám. Chốt kim loại giá 500.000đ, cứng và bền, nhưng độ cứng cao hơn ngà răng nên khi chịu lực bất thường có xu hướng truyền lực vào chân răng. Chốt thạch anh giá 800.000đ, có độ đàn hồi gần với ngà răng hơn và màu sáng, phù hợp cho răng cửa nơi mão sứ mỏng và chốt kim loại có thể làm ánh xám qua sứ.

Với răng cửa còn nhiều mô, nhiều trường hợp không cần chốt và cũng không cần bọc sứ, chỉ trám thẩm mỹ là đủ.

Vì sao răng lấy tủy nhất định phải bọc lại

Răng sau khi lấy tủy mất nguồn nuôi dưỡng từ mạch máu trong buồng tủy. Ngà răng dần mất nước, trở nên giòn hơn theo thời gian. Nhưng nguyên nhân chính khiến răng lấy tủy dễ vỡ không phải là mất nước, mà là mất mô.

Để vào được ống tủy, bác sĩ phải khoan qua mặt nhai, mở buồng tủy, đồng thời loại bỏ toàn bộ mô sâu. Sau quá trình đó, chiếc răng mất đi phần lớn cấu trúc chịu lực, đặc biệt là gờ bên nối hai vách. Một chiếc răng hàm mất gờ bên chịu lực kém hơn rất nhiều so với răng nguyên vẹn.

Mão sứ bao quanh toàn bộ thân răng, ôm chặt các vách còn lại và phân bố lực nhai ra toàn bộ khối thay vì dồn vào một vách mỏng. Đây là lý do bọc sứ được chỉ định cho hầu hết răng hàm sau điều trị tủy.

Bỏ qua bước này là rủi ro thật sự. Trường hợp hay gặp nhất là bệnh nhân điều trị tủy xong, hết đau, thấy trám tạm ăn nhai bình thường nên trì hoãn bọc sứ. Vài tháng sau, một lần cắn phải vật cứng làm vỡ dọc thân răng xuống dưới lợi. Khi đường vỡ đi xuống quá sâu, răng không còn giữ được và phải nhổ. Toàn bộ chi phí và thời gian điều trị tủy trước đó thành lãng phí.

Hình dưới là ảnh trước và sau của một ca phục hình răng sứ tại phòng khám, cho thấy kết quả sau khi thân răng được tái tạo và chụp mão.

Chi phí toàn bộ chuỗi điều trị

Bảng dưới liệt kê các khoản trong chuỗi điều trị tủy rồi phục hình, để bạn dự trù ngân sách đầy đủ thay vì chỉ tính riêng tiền lấy tủy.

Hạng mục	Chi phí
Điều trị tủy răng cửa người lớn	800.000đ
Điều trị tủy răng hàm nhỏ	1.000.000đ
Điều trị tủy răng hàm lớn	1.500.000đ
Điều trị tủy răng cửa trẻ em	500.000đ
Điều trị tủy răng hàm trẻ em	1.000.000đ
Điều trị tủy lại	800.000đ – 2.000.000đ
Chốt kim loại	500.000đ
Chốt thạch anh	800.000đ
Mão sứ Zirconia	4.000.000đ, bảo hành 8 năm
Mão sứ Cercon	5.000.000đ, bảo hành 10 năm
Mão sứ Emax	7.000.000đ, bảo hành 12 năm
Mão sứ Titan Việt Nam	1.500.000đ, bảo hành 3 năm

Một ví dụ thực tế: răng hàm lớn cần điều trị tủy, còn hai vách, chọn mão Zirconia. Tổng chi phí gồm điều trị tủy 1.500.000đ, chốt kim loại 500.000đ và mão sứ 4.000.000đ. Xem thêm chi tiết tại trang điều trị tủy và bọc răng sứ, hoặc bảng giá đầy đủ tại bảng giá.

Với răng hàm, không cần chọn dòng sứ đắt tiền vì yêu cầu thẩm mỹ ở vùng này thấp. Zirconia hoặc Cercon là lựa chọn cân bằng giữa độ bền và chi phí. Ngược lại, răng cửa nên chọn dòng sứ có độ trong tốt hơn để hòa với các răng bên cạnh.

Quy trình và thời gian thực hiện

Toàn bộ chuỗi thường diễn ra qua ba đến bốn buổi hẹn, cách nhau vài ngày.

Buổi thứ nhất là điều trị tủy. Bác sĩ gây tê, mở buồng tủy, làm sạch và tạo hình hệ thống ống tủy, sau đó trám bít. Với răng viêm tủy cấp đang đau nhiều, có thể cần thêm một buổi đặt thuốc trước khi trám bít. Chụp phim kiểm tra để xác nhận chất trám bít đi đủ chiều dài ống tủy là bước bắt buộc.

Buổi thứ hai là đắp cùi và cắm chốt nếu cần. Bác sĩ loại bỏ vật liệu trám tạm, chuẩn bị ống tủy nếu đặt chốt, sau đó dán khối composite và tạo hình. Bước này thường thực hiện cùng buổi với mài cùi và lấy dấu.

Lấy dấu được thực hiện bằng máy quét dấu kỹ thuật số iTero, không cần khuôn thạch cao đặt trong miệng. Dữ liệu được chuyển thẳng tới labo kỹ thuật số tích hợp tại chỗ, nhờ đó thời gian chờ mão sứ ngắn hơn so với gửi labo bên ngoài.

Buổi thứ ba là gắn thử và gắn cố định. Bác sĩ kiểm tra độ khít viền, màu sắc, khớp cắn ở tư thế nghỉ và khi nhai, chỉnh sửa nếu cần rồi gắn bằng xi măng chuyên dụng.

Trong thời gian chờ, bạn đeo răng tạm và cần tránh nhai đồ cứng bên đó. Nếu răng tạm bong, hãy gọi phòng khám để gắn lại sớm, vì để cùi răng hở lâu ngày sẽ khiến lợi mọc phủ lên viền và làm bước gắn mão sau này khó khăn hơn.

Những dấu hiệu cần quay lại phòng khám

Sau khi hoàn tất, răng đã lấy tủy không còn cảm giác đau do nóng lạnh vì không còn tủy. Nhưng vẫn có những dấu hiệu bạn cần chú ý.

Đau khi cắn mạnh vào răng đó, kéo dài quá vài tuần sau khi gắn mão, có thể do điểm chạm sớm ở khớp cắn cần được mài chỉnh. Đây là việc đơn giản, mất vài phút.

Sưng lợi vùng chóp chân răng, hoặc xuất hiện một lỗ rò nhỏ chảy dịch, là dấu hiệu nhiễm khuẩn quanh chóp còn tồn tại. Trường hợp này cần chụp phim đánh giá và có thể phải điều trị tủy lại, chi phí 800.000đ đến 2.000.000đ tùy độ phức tạp.

Cảm giác răng lung lay nhẹ hoặc đau âm ỉ khi nhai kèm tiếng nứt là dấu hiệu đáng ngại của nứt chân răng, cần khám sớm.

Mão sứ lộ viền đen ở cổ răng thường liên quan tới tụt lợi hoặc dòng sứ có khung kim loại, cần đánh giá lại.

Ngoài ra hãy giữ lịch tái khám và cạo vôi định kỳ sáu tháng một lần. Răng đã bọc sứ vẫn có thể sâu ở phần chân răng bên dưới viền mão, và vì răng không còn tủy nên bạn sẽ không thấy đau cho tới khi tổn thương đã lớn.

Nếu bạn ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm hay Thanh Xuân và cần đánh giá một chiếc răng đã lấy tủy, hãy đến Nha khoa Hiếu Minh tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, hoặc gọi 0354 655 688. Thăm khám và tư vấn miễn phí.