Đau răng khi đang đi du lịch xa xử trí tạm thế nào cho đúng?

Bốn việc nên làm ngay trong vài giờ đầu

Việc thứ nhất là làm sạch vùng răng đau. Nghe có vẻ trái trực giác khi đang đau, nhưng nguyên nhân đau trong nhiều trường hợp là thức ăn giắt vào kẽ hoặc vào lỗ sâu, gây áp lực và kích thích. Chải nhẹ nhàng và dùng chỉ nha khoa luồn qua kẽ răng đó một cách từ tốn. Không ít cơn đau giảm hẳn ngay sau khi lấy được mảnh thức ăn ra.

Việc thứ hai là súc miệng bằng nước muối ấm. Pha loãng, ngậm và súc nhẹ nhiều lần trong ngày. Nước muối ấm giúp rửa cơ học và làm dịu mô lợi đang viêm. Đây là biện pháp an toàn, gần như không có nhược điểm.

Việc thứ ba là chườm lạnh bên ngoài má vùng đau, mỗi lần khoảng mười đến mười lăm phút, nghỉ rồi lặp lại. Lạnh làm co mạch, giảm phù nề và giảm dẫn truyền cảm giác đau. Lưu ý là chườm lạnh ngoài má, không phải ngậm đá trong miệng — với răng đang viêm tuỷ, đá lạnh chạm trực tiếp có thể làm cơn đau bùng lên dữ dội hơn.

Việc thứ tư là dùng thuốc giảm đau thông thường theo đúng liều ghi trên hướng dẫn sử dụng, không vượt liều tối đa trong ngày. Nếu bạn có bệnh dạ dày, bệnh gan thận, đang mang thai hoặc đang dùng thuốc khác, hãy hỏi dược sĩ tại chỗ thay vì tự chọn.

Một điều nên biết về tư thế: nằm đầu thấp làm tăng áp lực máu vùng đầu và thường khiến răng đau nhiều hơn về đêm. Kê cao đầu khi ngủ giúp dễ chịu hơn đáng kể.

Những mẹo phổ biến nhưng gây hại thật

Đây là mục cần đọc kỹ, vì các cách sau được truyền miệng rộng rãi và đều có hại.

Đặt viên thuốc giảm đau trực tiếp lên lợi hoặc lên răng đau. Thuốc không hấp thu qua đường đó, và nhiều loại có tính acid nên gây bỏng hoá chất niêm mạc, để lại vết loét trắng đau hơn cả cơn đau răng ban đầu. Thuốc uống là để uống.

Đắp tỏi giã, ớt, hoặc các loại lá tươi lên lợi. Tỏi tươi gây bỏng niêm mạc khá mạnh nếu tiếp xúc kéo dài. Nhiều người đến khám với vết loét niêm mạc rõ hơn cả vấn đề răng.

Súc miệng bằng rượu hoặc ngậm rượu ở chỗ đau. Cồn làm rát niêm mạc, không diệt được ổ nhiễm khuẩn nằm sâu trong tuỷ hay trong xương, và làm khô miệng.

Tự uống kháng sinh còn thừa trong tủ thuốc. Đây là việc phổ biến nhất và cũng đáng nói nhất. Kháng sinh không có tác dụng với đau do viêm tuỷ — dạng đau răng thường gặp nhất — vì tuỷ nằm trong buồng kín không có tưới máu hiệu quả khi đã hoại tử. Dùng bừa vừa không đỡ, vừa làm mờ triệu chứng khiến bác sĩ khó đánh giá khi bạn về, vừa góp phần vào kháng kháng sinh. Kháng sinh có chỉ định trong một số tình huống nhiễm khuẩn lan rộng, nhưng đó là quyết định của người khám trực tiếp.

Cuối cùng, chườm nóng lên má khi đang sưng. Nóng làm giãn mạch và có thể khiến ổ viêm lan rộng hơn. Chườm lạnh mới là lựa chọn đúng trong giai đoạn sưng cấp.

Nhận diện nguyên nhân để biết mức độ khẩn cấp

Không phải cơn đau răng nào cũng như nhau, và kiểu đau nói khá nhiều về nguyên nhân.

Đau nhói ngắn khi ăn đồ ngọt, chua, nóng lạnh rồi hết ngay khi bỏ kích thích ra thường là ngà răng nhạy cảm hoặc sâu răng chưa vào tuỷ. Đây là nhóm không khẩn cấp, xử trí tạm được và về nhà điều trị.

Đau âm ỉ kéo dài, tăng lên về đêm, đau tự phát không cần kích thích, lan lên thái dương hoặc tai thường là viêm tuỷ. Nhóm này đau nhiều nhưng thường chưa nguy hiểm tính mạng, cần điều trị tuỷ khi có điều kiện.

Đau khi cắn vào răng đó, cảm giác răng trồi cao hơn các răng khác, ấn vào lợi phía chóp răng thấy đau là dấu hiệu viêm quanh chóp. Nhóm này cần khám sớm.

Đau kèm sưng má, sưng lợi có mủ, sốt là nhiễm khuẩn lan rộng. Đây là nhóm phải tìm cơ sở y tế tại chỗ, không chờ về.

Đau vùng răng khôn kèm lợi trùm sưng đỏ, khó há miệng thường là viêm quanh thân răng khôn, hay bùng phát khi cơ thể mệt — chính là điều kiện của một chuyến đi dài. Nếu bạn từng có răng khôn mọc lệch, đây là khả năng cao nhất.

Một lưu ý riêng cho người đi máy bay hoặc lặn biển: thay đổi áp suất làm khí trong một lỗ sâu lớn hoặc dưới một miếng trám hở giãn nở, gây cơn đau đột ngột dữ dội. Hiện tượng này thường tự giảm khi áp suất cân bằng lại, nhưng nó báo hiệu một tổn thương có sẵn cần xử lý.

Khi nào phải tìm cơ sở y tế ngay tại chỗ

Có những dấu hiệu không nên chờ đến khi về nhà. Bảng dưới phân loại rõ.

Dấu hiệu	Mức độ	Nên làm gì
Ê buốt ngắn khi ăn nóng lạnh	Không khẩn cấp	Xử trí tạm, khám khi về
Đau âm ỉ tăng về đêm	Cần khám sớm	Xử trí tạm, rút ngắn chuyến đi nếu đau nhiều
Đau khi cắn, răng trồi cao	Cần khám sớm	Tránh nhai bên đó, khám ngay khi có thể
Sưng má, sưng lợi có mủ	Khẩn cấp	Tìm cơ sở y tế tại chỗ trong ngày
Sốt kèm sưng vùng hàm mặt	Khẩn cấp	Đến cơ sở y tế ngay
Sưng lan xuống cổ, khó nuốt, khó thở	Cấp cứu	Đến bệnh viện ngay lập tức
Chấn thương gãy răng, răng bị bật ra	Khẩn cấp	Tìm cơ sở y tế trong vài giờ đầu

Riêng trường hợp răng bị bật hoàn toàn ra khỏi ổ do va đập: cầm vào phần thân răng, không chạm vào chân răng, rửa nhẹ bằng nước muối sinh lý hoặc sữa nếu bẩn, rồi bảo quản trong sữa hoặc trong nước bọt của chính người bị nạn và tìm cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Không chà rửa chân răng, không để răng khô. Thời gian là yếu tố quyết định khả năng cắm lại thành công, và khoảng thời gian vàng tính bằng giờ chứ không phải ngày.

Một chi tiết thực tế: nếu miếng trám hoặc mão sứ rơi ra giữa chuyến đi, giữ lại và mang về, đừng tự dán bằng keo thông thường. Keo không dùng cho nha khoa gây kích ứng tuỷ và làm bờ không khít.

Chuẩn bị trước chuyến đi để không phải xử trí tạm

Cách xử lý tốt nhất cho đau răng khi đi xa là không để nó xảy ra. Nếu bạn có chuyến đi dài, nhất là đi nước ngoài hoặc đến nơi khó tiếp cận dịch vụ y tế, hãy khám răng trước khoảng ba đến bốn tuần.

Lý do cần khoảng cách thời gian đó: nếu phát hiện vấn đề cần điều trị tuỷ hoặc nhổ răng, bạn có đủ thời gian hoàn tất và ổn định trước khi đi. Khám sát ngày khởi hành mà phát hiện phải can thiệp thì rơi vào thế bị động.

Những thứ cần được kiểm tra là lỗ sâu chưa xử lý, miếng trám cũ hở bờ, răng khôn mọc lệch từng gây viêm, và mão sứ lung lay. Đây đều là các tổn thương có thể im lặng trong sinh hoạt bình thường rồi bùng lên khi cơ thể mệt, ăn uống thất thường và thay đổi múi giờ.

Để phát hiện những thứ này, phòng khám dùng phim chụp cùng phần mềm chẩn đoán hình ảnh số hoá, thấy được sâu kẽ và tổn thương quanh chóp mà khám bằng mắt bỏ sót. Hình dưới là màn hình chẩn đoán hình ảnh trong một buổi khám.

Nên mang theo trong hành lý: thuốc giảm đau thông thường bạn đã dùng quen và biết mình không dị ứng, chỉ nha khoa, và một lọ nước muối sinh lý nhỏ.

Việc cần làm khi về đến nơi

Điều quan trọng nhất: đừng bỏ qua chỉ vì đã hết đau. Cơn đau viêm tuỷ thường tự giảm sau vài ngày, nhưng lý do nó giảm là tuỷ đã hoại tử hoàn toàn chứ không phải răng đã khỏi. Nhiễm khuẩn tiếp tục âm thầm lan xuống vùng quanh chóp, và lần bùng phát sau thường nặng hơn.

Buổi khám khi về nên gồm chụp phim để xác định chính xác tổn thương, và soi bằng camera nội soi trong miệng để nhìn trực tiếp bề mặt răng, kẽ răng và bờ các miếng trám cũ trên màn hình. Bạn sẽ thấy được vấn đề của mình thay vì chỉ nghe mô tả.

Chi phí điều trị tại Nha khoa Hiếu Minh tuỳ mức tổn thương. Nếu chỉ sâu nông, trám Composite hoặc Fuji là 150.000đ, hàn cổ răng 200.000đ, hàn thẩm mỹ 500.000đ, xem thêm ở trang trám răng. Nếu đã vào tuỷ, điều trị tuỷ răng cửa người lớn 800.000đ, răng hàm nhỏ 1.000.000đ, răng hàm lớn 1.500.000đ, điều trị tuỷ lại từ 800.000đ đến 2.000.000đ. Sau chữa tuỷ, răng hàm thường cần bọc mão để tránh nứt vỡ, Zirconia 4.000.000đ hoặc Cercon 5.000.000đ. Nếu là viêm quanh thân răng khôn tái đi tái lại, cắt lợi trùm 500.000đ hoặc nhổ răng khôn từ 1.000.000đ đến 3.500.000đ tuỳ thế răng và vị trí hàm.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, làm việc 8:30–19:30 thứ Hai đến thứ Bảy và 8:30–18:00 Chủ nhật. Khám và tư vấn miễn phí, xem thêm ở trang liên hệ.