Dùng chỉ nha khoa đúng cách từng bước

Vì sao chải răng thôi là chưa đủ

Mỗi chiếc răng có năm mặt. Bàn chải, dù là loại điện đắt tiền, chỉ tiếp cận được ba mặt: ngoài, trong và mặt nhai. Hai mặt kẽ tiếp giáp với răng bên cạnh nằm ngoài tầm với của mọi sợi lông bàn chải, và đó chính xác là nơi mảng bám tích tụ dày nhất vì thức ăn dễ đọng, nước bọt khó rửa trôi.

Hệ quả rất cụ thể. Sâu răng ở mặt kẽ là dạng sâu khó phát hiện nhất bằng mắt thường, thường chỉ lộ ra khi đã ăn sâu vào ngà và người bệnh bắt đầu ê buốt. Viêm lợi cũng khởi phát từ vùng nhú lợi giữa hai răng — đó là lý do dấu hiệu đầu tiên ai cũng gặp là chảy máu chân răng khi đánh răng, chứ không phải đau.

Mảng bám tồn tại quá 24 đến 72 giờ bắt đầu khoáng hóa thành cao răng, lúc đó bàn chải và chỉ đều không lấy được nữa, phải đến phòng khám. Đây là lý do tần suất quan trọng hơn cường độ: dùng chỉ nhẹ nhàng mỗi ngày một lần hiệu quả hơn nhiều so với dùng thật kỹ mỗi tuần một lần.

Một hiểu lầm phổ biến cần dẹp bỏ: kẽ răng chảy máu khi dùng chỉ không có nghĩa bạn đang làm tổn thương lợi. Lợi khỏe mạnh không chảy máu dù bị chạm vào. Chảy máu là dấu hiệu vùng đó đang viêm, và viêm là do mảng bám tồn tại lâu ngày ở chính chỗ bạn vừa chạm tới.

Sáu bước dùng chỉ nha khoa đúng kỹ thuật

Làm đúng kỹ thuật quan trọng hơn làm nhiều. Dưới đây là trình tự chuẩn.

Bước một: cắt một đoạn chỉ dài khoảng 40 đến 45 centimet, tương đương chiều dài từ bàn tay đến khuỷu tay. Đoạn ngắn hơn sẽ không đủ để đổi phần chỉ sạch giữa các kẽ.

Bước hai: quấn phần lớn chỉ vào ngón giữa của một tay, phần còn lại vào ngón giữa tay kia, để lại đoạn làm việc khoảng 3 đến 5 centimet căng giữa hai tay. Dùng ngón trỏ và ngón cái điều khiển đoạn này.

Bước ba: đưa chỉ qua điểm tiếp giáp giữa hai răng bằng động tác trượt qua lại nhẹ nhàng theo chiều ngang. Tuyệt đối không ấn mạnh thẳng xuống — đó là lỗi gây tổn thương nhú lợi thường gặp nhất, và cũng là lý do nhiều người thấy đau rồi bỏ luôn thói quen này.

Bước bốn: khi chỉ đã qua điểm tiếp giáp, ôm chỉ vòng quanh mặt răng thành hình chữ C, áp sát vào mặt răng chứ không để chỉ căng thẳng đứng ở giữa kẽ.

Bước năm: nhẹ nhàng đưa chỉ xuống dưới viền lợi khoảng 1 đến 2 milimet, rồi kéo lên xuống dọc theo mặt răng vài lần. Sau đó chuyển chỉ sang ôm mặt răng bên kia của cùng kẽ đó và lặp lại. Mỗi kẽ răng cần làm sạch hai mặt, nhiều người chỉ làm một mặt rồi rút ra.

Bước sáu: rút chỉ ra bằng động tác trượt ngang, chuyển sang đoạn chỉ sạch, làm kẽ tiếp theo. Đi tuần tự từ trái sang phải để không bỏ sót, và đừng quên mặt sau của răng hàm cuối cùng mỗi bên.

Những lỗi khiến chỉ nha khoa phản tác dụng

Lỗi thứ nhất là ấn chỉ thẳng xuống theo phương dọc với lực mạnh. Chỉ vượt qua điểm tiếp giáp đột ngột và cắt vào nhú lợi, gây đau và chảy máu thật sự. Lâu ngày dẫn tới khe lợi bị cắt sâu, tạo túi lợi.

Lỗi thứ hai là kéo chỉ qua lại theo kiểu cưa gỗ ở vùng lợi. Động tác đúng là kéo lên xuống ôm theo mặt răng, không phải cưa ngang.

Lỗi thứ ba là dùng một đoạn chỉ cho toàn hàm. Đoạn chỉ đã dính mảng bám và vi khuẩn từ kẽ này bị đưa sang kẽ khác, làm giảm hiệu quả và có thể phát tán vi khuẩn.

Lỗi thứ tư là bỏ cuộc sau vài ngày vì thấy chảy máu. Với vùng lợi đang viêm, chảy máu thường giảm rõ sau khoảng một đến hai tuần dùng chỉ đều đặn. Nếu sau hai tuần vẫn chảy máu nhiều, đó là dấu hiệu cần đi khám vì có thể đã có cao răng dưới lợi hoặc viêm nha chu, không phải vấn đề kỹ thuật.

Lỗi thứ năm là dùng chỉ sau khi đã đi ngủ được nửa giờ, tức là làm cho có. Thời điểm hiệu quả nhất là buổi tối trước khi chải răng, để kem đánh răng có fluor tiếp cận được cả mặt kẽ vừa được làm sạch.

Trong buổi khám định kỳ, bác sĩ tại Nha khoa Hiếu Minh dùng camera nội soi trong miệng chiếu hình ảnh phóng to lên màn hình để chỉ đúng những kẽ bạn đang bỏ sót. Nhìn thấy mảng bám ở chính răng của mình có sức thuyết phục hơn mọi lời khuyên chung chung.

Chọn loại chỉ và dụng cụ phù hợp

Không phải ai cũng hợp với chỉ cuộn truyền thống. Bảng dưới giúp bạn chọn đúng.

Loại dụng cụ	Phù hợp với	Lưu ý
Chỉ cuộn có sáp	Kẽ răng khít, người mới bắt đầu	Trượt dễ, ít bị kẹt và tưa
Chỉ cuộn không sáp	Kẽ răng thưa vừa	Bám mảng bám tốt hơn nhưng dễ tưa
Chỉ dạng bản dẹt	Kẽ răng rộng	Tiếp xúc bề mặt lớn hơn
Tăm chỉ cầm tay	Người khó thao tác hai tay, trẻ lớn	Khó ôm chữ C, hiệu quả thấp hơn
Chỉ luồn chuyên dụng	Người đeo mắc cài, có cầu răng, có Implant	Bắt buộc với người niềng răng
Máy tăm nước	Người niềng răng, có cầu răng, viêm lợi	Bổ sung, không thay thế chỉ

Máy tăm nước có giá 1.200.000đ tại phòng khám. Đây là dụng cụ tốt cho người đang niềng răng hoặc có phục hình phức tạp, vì tia nước len được vào những chỗ chỉ khó luồn. Tuy vậy cần nói rõ: nước xịt không bóc được màng sinh học bám chặt trên mặt răng theo cách sợi chỉ chà xát làm được. Dùng cả hai mới đủ.

Người có Implant cần đặc biệt chú ý vùng quanh trụ. Viêm quanh trụ Implant tiến triển âm thầm và khó điều trị hơn viêm lợi ở răng thật, nên vệ sinh kẽ ở đây không phải việc tùy chọn.

Xây dựng thói quen và khi nào cần đi khám

Mục tiêu thực tế: một lần mỗi ngày, vào buổi tối, trước khi chải răng. Hai tuần đầu là giai đoạn khó nhất vì thao tác còn vụng và lợi còn dễ chảy máu. Đặt hộp chỉ cạnh bàn chải, không cất trong ngăn kéo, là mẹo nhỏ nhưng hiệu quả.

Trẻ em có thể bắt đầu dùng chỉ khi hai răng bắt đầu chạm nhau, thường quanh 2 đến 3 tuổi, và cần cha mẹ làm giúp cho tới khoảng 8 đến 10 tuổi vì kỹ năng vận động tinh chưa đủ.

Bạn nên đi khám khi: chảy máu lợi kéo dài quá hai tuần dù đã dùng chỉ đều; lợi sưng đỏ hoặc có mủ; hơi thở có mùi dai dẳng; chỉ bị tưa hoặc mắc kẹt ở cùng một kẽ mỗi lần dùng — dấu hiệu có lỗ sâu, bờ miếng trám lồi hoặc cao răng ở đó; răng lung lay hoặc thấy kẽ răng rộng dần.

Tại phòng khám, điều dưỡng kiểm tra sức khỏe tổng quát và hướng dẫn kỹ thuật vệ sinh trực tiếp cho từng người, vì cấu trúc kẽ răng mỗi người mỗi khác.

Khám và tư vấn tại Nha khoa Hiếu Minh

Thăm khám và tư vấn tại phòng khám là miễn phí. Trong buổi khám, bác sĩ đánh giá tình trạng lợi, đo độ sâu túi lợi ở những vùng nghi ngờ, soi camera nội soi và hướng dẫn bạn thao tác đúng ngay tại ghế. Bạn có thể tham khảo thêm chi phí các dịch vụ liên quan tại bảng giá.

Đội ngũ bác sĩ gồm Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn, công tác tại Viện Răng Hàm Mặt Trung ương, tốt nghiệp Răng Hàm Mặt Đại học Y Hà Nội với gần 20 năm kinh nghiệm; Bs. Lê Ngọc Ánh và Bs. Nguyễn Khánh Huyền, chuyên khoa Răng Hàm Mặt với thế mạnh điều trị nha chu.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Hạ Đình. Hotline 0354 655 688, hoặc xem trang liên hệ. Giờ làm việc 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00.