Ê buốt răng khi ăn đồ lạnh là do đâu

Vì sao răng ê buốt khi gặp lạnh: cơ chế đơn giản hơn bạn nghĩ

Răng có ba lớp. Ngoài cùng là men, cứng và không có dây thần kinh. Giữa là ngà, chứa hàng nghìn ống nhỏ li ti nối thẳng tới buồng tủy. Trong cùng là tủy, nơi có mạch máu và thần kinh.

Khi men còn nguyên vẹn, ngà được che kín và bạn không cảm thấy gì. Khi men mòn đi hoặc lợi tụt xuống làm lộ phần chân răng vốn không có men, các ống ngà bị hở ra ngoài môi trường miệng. Lúc đó nước lạnh, gió lạnh hay đồ chua làm dịch trong ống ngà dịch chuyển đột ngột, kích thích đầu tận thần kinh ở buồng tủy. Kết quả là cảm giác buốt nhói, xuất hiện nhanh và biến mất cũng nhanh.

Đặc điểm này quan trọng để phân biệt. Ê buốt do lộ ngà thì nhói lên trong vài giây rồi hết ngay khi bỏ kích thích ra. Đau do viêm tủy thì âm ỉ, kéo dài nhiều phút sau khi đã ngừng ăn lạnh, và thường đau tăng về đêm. Hai tình huống này có hướng xử lý hoàn toàn khác nhau, và tự phân biệt ở nhà là việc bạn làm được ngay.

Nếu cảm giác buốt của bạn thuộc nhóm thứ hai, đừng chờ. Viêm tủy không tự khỏi và càng để lâu càng dễ dẫn tới hoại tử tủy, viêm quanh chóp và mất răng.

Năm nguyên nhân thường gặp nhất

Mòn cổ răng. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất ở người trưởng thành tại Việt Nam. Vùng cổ răng, chỗ tiếp giáp giữa thân răng và lợi, bị khuyết thành rãnh hình chữ V. Nguyên nhân là chải răng ngang quá mạnh bằng bàn chải lông cứng trong nhiều năm, cộng với lực nhai lệch dồn vào vùng cổ. Ở đây men vốn đã mỏng nhất nên ngà lộ ra rất sớm.

Tụt lợi. Lợi rút xuống làm lộ phần chân răng, vốn được phủ bằng cement chứ không phải men, và lớp này mỏng, dễ mòn. Tụt lợi thường đi kèm viêm nha chu, chải răng sai cách hoặc do tuổi tác.

Sâu răng. Lỗ sâu phá vỡ men và tạo đường thông tới ngà. Ê buốt do sâu thường khu trú ở một răng, kèm giắt thức ăn và có thể thấy đốm đen hoặc lỗ khi soi gương.

Nứt men do nghiến răng hoặc cắn đồ cứng. Vết nứt nhỏ có thể không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng đủ để dẫn kích thích xuống ngà. Đặc điểm là buốt khi cắn mạnh, không chỉ khi ăn lạnh.

Mòn men do axit. Uống nhiều nước có ga, nước chanh, hoặc trào ngược dạ dày thực quản kéo dài đều làm men mòn đều trên diện rộng. Trường hợp này thường ê nhiều răng cùng lúc chứ không khu trú.

Một nguyên nhân tạm thời cần nhắc: sau khi lấy cao răng hoặc tẩy trắng, nhiều người ê buốt trong vài ngày. Đây là phản ứng bình thường và tự hết, không cần điều trị.

Xác định đúng nguyên nhân trước khi điều trị

Một lỗ sâu ở mặt bên, một vết nứt dọc và một rãnh mòn cổ răng cho triệu chứng gần giống nhau nhưng cách xử lý khác hẳn. Vì thế bước đầu tiên luôn là nhìn thấy tổn thương, không phải đoán.

Tại Nha khoa Hiếu Minh, bác sĩ dùng camera nội soi trong miệng để phóng to vùng răng nghi ngờ và chiếu lên màn hình. Ở độ phóng đại này, các vết nứt nhỏ, rãnh mòn cổ răng chớm hình thành hay đốm sâu ở kẽ răng hiện rõ, những thứ mà nhìn bằng mắt thường trong miệng gần như không thấy. Kết hợp thêm thử nghiệm nhiệt và gõ răng, bác sĩ xác định được răng nào là thủ phạm và tủy còn sống hay không.

Hình dưới là lúc bác sĩ giải thích tình trạng răng cho khách hàng ngay trên màn hình.

Điều này thay đổi cuộc trò chuyện. Khi bạn tự nhìn thấy rãnh khuyết ở cổ răng số 4 bên phải, việc chấp nhận đổi cách chải răng trở nên dễ hơn nhiều so với chỉ nghe dặn. Đây cũng là lúc bạn nên hỏi thẳng: tổn thương này ở mức nào, nếu để nguyên thì sau một năm nó thành gì.

Điều trị theo từng nguyên nhân và chi phí cụ thể

Không có một cách chữa chung cho mọi kiểu ê buốt. Bảng dưới liệt kê hướng xử lý theo nguyên nhân và chi phí tại Nha khoa Hiếu Minh:

Nguyên nhân	Hướng xử lý	Chi phí
Mòn cổ răng	Hàn cổ răng phục hồi vùng khuyết	200.000đ mỗi răng
Sâu răng nhỏ, chưa vào tủy	Trám Composite hoặc Fuji	150.000đ mỗi răng
Sâu sát tủy, cần lót bảo vệ	Trám Sandwich	250.000đ
Sâu ở vùng thẩm mỹ	Hàn thẩm mỹ	500.000đ
Đã viêm tủy không hồi phục	Điều trị tủy	Răng cửa 800.000đ · răng hàm nhỏ 1.000.000đ · răng hàm lớn 1.500.000đ
Men mòn diện rộng, chưa khuyết sâu	Bôi Fluor dự phòng	500.000đ
Nhiều cao răng, lợi viêm kèm tụt lợi	Lấy cao răng, điều trị nha chu	Theo thủ thuật, khám miễn phí

Với mòn cổ răng và sâu nhỏ, việc trám lại giải quyết triệt để nguyên nhân vì nó bịt kín các ống ngà đang hở. Hiệu quả thường thấy ngay sau buổi điều trị. Với men mòn trên diện rộng mà chưa thành khuyết, bôi Fluor giúp tái khoáng bề mặt và giảm nhạy cảm, nhưng cần lặp lại định kỳ chứ không phải làm một lần là xong.

Trường hợp răng đã đau âm ỉ kéo dài, đau về đêm, thì trám không còn giải quyết được. Lúc này tủy đã viêm và cần điều trị tủy. Chi tiết ở trang điều trị tủy. Với răng đã điều trị tủy và mất nhiều mô, bác sĩ thường khuyên bọc răng sứ để tránh vỡ dọc thân răng, tham khảo trang bọc răng sứ.

Những gì bạn tự làm được ở nhà và những gì không

Có vài việc thực sự có tác dụng:

• Đổi sang bàn chải lông mềm và chải xoay tròn, không chải ngang qua lại. Đây là thay đổi quan trọng nhất với người mòn cổ răng, vì nếu không đổi thì trám xong vẫn mòn tiếp ở răng khác.
• Dùng kem đánh răng chống ê buốt chứa kali nitrat hoặc stronti. Chúng làm giảm dẫn truyền kích thích ở đầu tận thần kinh. Cần dùng đều ít nhất 2–4 tuần mới thấy tác dụng rõ, và tác dụng mất đi khi ngừng dùng.
• Hạn chế nước có ga, nước chanh, dưa muối và không chải răng ngay sau khi ăn đồ chua. Men vừa bị axit làm mềm, chải ngay sẽ mòn nhanh hơn. Chờ khoảng 30 phút.
• Điều trị trào ngược dạ dày nếu bạn có, vì axit từ dạ dày trào lên là nguồn mòn men mà nha khoa không xử lý tận gốc được.

Và những gì không nên trông đợi: kem chống ê buốt không lấp được lỗ sâu, không phục hồi vùng cổ răng đã khuyết và không chữa được viêm tủy. Nó che triệu chứng, và việc che triệu chứng của một lỗ sâu đang tiến triển chỉ khiến bạn đến phòng khám muộn hơn, khi chi phí đã từ 150.000đ nhảy lên 1.500.000đ.

Dấu hiệu cần đi khám ngay, không tự xử lý: đau kéo dài sau khi bỏ kích thích, đau về đêm, sưng lợi hoặc má, răng đổi màu sẫm, hoặc buốt nhói khi cắn xuống.

Khám ở đâu tại Hoàng Mai và buổi khám diễn ra thế nào

Buổi khám tại Nha khoa Hiếu Minh bắt đầu bằng hỏi bệnh: buốt răng nào, buốt với lạnh hay cả nóng, kéo dài bao lâu, có đau đêm không. Những câu hỏi này không phải hình thức, chúng thu hẹp chẩn đoán trước cả khi nhìn vào miệng.

Sau đó là khám bằng camera nội soi, thử nghiệm nhiệt, và chụp phim nếu nghi ngờ tổn thương vùng chóp hoặc sâu ở kẽ răng khó thấy. Thăm khám và tư vấn tại phòng khám là miễn phí, nên nếu bạn đang phân vân giữa "chắc không sao" và "hay là đi khám", chi phí không nên là lý do trì hoãn.

Các thủ thuật được thực hiện trong phòng điều trị riêng biệt, giúp bạn thoải mái hơn khi ngồi ghế và tiện cho bác sĩ trao đổi trực tiếp về kế hoạch.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Khương Đình và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, làm việc 8:30–19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30–18:00 Chủ nhật. Xem bảng giá hoặc liên hệ để đặt lịch trước.