Ghép lợi khi tụt lợi nặng được thực hiện thế nào?

Ghép lợi được thực hiện thế nào

Ghép lợi là phẫu thuật lấy mô từ một vị trí trong miệng, thường là vòm khẩu cái phía trong răng hàm trên, rồi đặt lên vùng chân răng bị lộ và khâu cố định để mô mới sống và phủ kín chân răng. Toàn bộ thủ thuật thực hiện dưới gây tê tại chỗ, kéo dài khoảng sáu mươi tới chín mươi phút cho một tới ba răng liền kề.

Có vài kỹ thuật khác nhau tuỳ tình huống. Ghép mô liên kết dưới biểu mô là kỹ thuật cho kết quả thẩm mỹ tốt nhất vì màu mô ghép hoà với lợi xung quanh, phù hợp vùng răng cửa. Ghép lợi tự do lấy cả lớp biểu mô, bền hơn nhưng để lại mảng mô khác màu, thường dùng ở vùng răng hàm nơi thẩm mỹ ít quan trọng. Vạt trượt bên hoặc vạt đẩy về phía thân răng dùng mô lợi ngay cạnh vùng tụt, không cần lấy mô từ vòm miệng, nhưng đòi hỏi mô lợi xung quanh còn dày.

Điều cần nói rõ ngay từ đầu: ghép lợi không luôn phủ được một trăm phần trăm chân răng lộ. Mức độ phủ phụ thuộc vào việc xương và gai lợi kẽ răng còn nguyên hay đã tiêu. Nếu xương kẽ răng đã tiêu, mô ghép không có nền để bám lên tới đỉnh và bác sĩ chỉ đạt được che phủ một phần. Đây là điều bệnh nhân cần biết trước, không phải nghe sau khi mổ xong.

Khi nào thực sự cần ghép lợi

Không phải cứ tụt lợi là phải ghép. Rất nhiều trường hợp tụt lợi nhẹ chỉ cần chỉnh cách chải răng, xử lý điểm chạm khớp cắn sai và theo dõi định kỳ là dừng tiến triển. Chỉ định ghép lợi thường đặt ra trong bốn nhóm tình huống.

Thứ nhất, ê buốt chân răng kéo dài không đáp ứng với kem chống ê buốt hay bôi fluor tại phòng khám. Thứ hai, vùng tụt lợi ở răng cửa gây mất thẩm mỹ rõ, răng trông dài ra và có khe hở đen ở kẽ. Thứ ba, dải lợi dính còn lại quá mỏng hoặc gần như không còn, khiến vùng đó tiếp tục tụt nhanh mỗi khi chải răng hoặc khi có phanh môi bám thấp kéo. Thứ tư, chuẩn bị cho chỉnh nha hoặc phục hình ở vùng mô lợi quá mỏng, ghép trước để tránh tụt thêm khi răng dịch chuyển.

Ngược lại, ghép lợi sẽ thất bại hoặc không nên làm nếu bệnh nhân còn hút thuốc nhiều, viêm nha chu chưa kiểm soát, vệ sinh răng miệng kém, hoặc còn thói quen chải răng ngang mạnh bằng bàn chải lông cứng. Mô ghép sẽ tụt lại đúng như cũ trong vài năm nếu nguyên nhân gốc chưa được xử lý. Bác sĩ tại Nha khoa Hiếu Minh thường yêu cầu bệnh nhân chứng minh được vệ sinh ổn định qua vài lần tái khám trước khi lên lịch phẫu thuật.

Khám và chẩn đoán trước khi ghép

Buổi khám trước ghép quyết định phần lớn kết quả. Bác sĩ đo độ sâu túi lợi ở sáu điểm quanh mỗi răng, đo chiều cao vùng tụt tính từ đường nối men xương răng tới bờ lợi, đo bề rộng dải lợi dính còn lại, và đánh giá gai lợi kẽ răng. Bốn con số này gộp lại cho biết ca của bạn có khả năng phủ hoàn toàn hay chỉ phủ một phần.

Chụp phim cũng bắt buộc để xem mức tiêu xương ổ răng. Với ca phức tạp hoặc vùng nhiều răng, phim CBCT 3D Cone Beam cho hình ảnh bề dày xương mặt ngoài, thứ mà phim thường không thấy được. Xương mặt ngoài quá mỏng hoặc đã thủng là yếu tố tiên lượng xấu.

Camera nội soi trong miệng giúp bệnh nhân nhìn thấy chính vùng lợi của mình phóng to trên màn hình, thay vì nghe mô tả bằng lời. Đây là bước có giá trị thực tế: người bệnh thường chỉ thực sự thay đổi cách chải răng sau khi nhìn thấy vệt mòn hình chữ V ở cổ răng và bờ lợi mỏng của chính mình.

Bác sĩ cũng kiểm tra khớp cắn. Một răng chịu lực lệch tâm kéo dài có thể là nguyên nhân trực tiếp gây tụt lợi khu trú, và nếu không mài chỉnh điểm chạm sớm thì ghép xong vẫn tái phát.

Điều trị nha chu trước khi ghép

Ghép lợi lên nền mô đang viêm là cách chắc chắn nhất để thất bại. Vì vậy giai đoạn đầu luôn là kiểm soát viêm: lấy cao răng trên và dưới lợi, làm nhẵn mặt chân răng, hướng dẫn vệ sinh và đánh giá lại sau bốn đến sáu tuần.

Với túi lợi sâu hoặc viêm dai dẳng, phòng khám dùng Laser Diode hỗ trợ khử khuẩn trong túi lợi và loại bỏ mô viêm. Laser không thay thế được việc làm sạch cơ học bằng dụng cụ, nhưng phối hợp cùng nhau giúp giảm chảy máu khi thăm khám và bệnh nhân đỡ khó chịu hơn trong quá trình điều trị.

Sau đợt điều trị nha chu, bác sĩ đo lại các chỉ số. Nếu chảy máu khi thăm khám giảm rõ và bệnh nhân duy trì được mảng bám ở mức thấp, khi đó mới lên lịch ghép. Khoảng cách giữa hai giai đoạn thường từ một tới ba tháng.

Một chi tiết nhiều người bỏ qua: nếu bạn đang hoặc sắp niềng răng, thứ tự làm việc rất quan trọng. Ghép lợi thường được làm trước khi bắt đầu di chuyển răng ở vùng mô mỏng, vì răng đẩy ra phía ngoài trên nền lợi mỏng sẽ làm tụt thêm.

Phục hồi sau ghép lợi và những gì cần chuẩn bị

Hai tuần đầu là giai đoạn quyết định mô ghép sống hay không. Mô ghép trong những ngày đầu chưa có mạch máu riêng, sống nhờ dịch thấm từ nền bên dưới, nên bất kỳ tác động cơ học nào cũng có thể làm bong.

Mốc thời gian	Việc được làm	Việc phải tránh
24 giờ đầu	Chườm lạnh ngoài má, ăn nguội mềm	Súc miệng, khạc nhổ, hút ống hút
Ngày 2 đến 7	Ăn mềm nguội, dùng nước súc miệng bác sĩ kê	Chải răng vùng ghép, ăn cứng nóng
Ngày 7 đến 14	Cắt chỉ theo hẹn, bắt đầu lau nhẹ bằng gạc	Chải bàn chải thường lên vùng ghép
Tuần 3 đến 6	Chải bằng bàn chải siêu mềm, chải dọc	Chải ngang, dùng tăm xỉa kẽ răng
Sau 2 tháng	Sinh hoạt bình thường, tái khám đánh giá	Hút thuốc, bỏ tái khám định kỳ

Cảm giác khó chịu nhất thường không phải ở vùng ghép mà ở vòm miệng nơi lấy mô. Chỗ này giống một vết bỏng nông, rát khi ăn uống trong khoảng một tuần rồi lành dần. Bác sĩ thường đặt một tấm bảo vệ hoặc khâu che để giảm khó chịu.

Kết quả cuối cùng chỉ đánh giá được sau ba tới sáu tháng, khi mô ổn định màu và bờ lợi định hình. Không nên vội kết luận ở tuần thứ hai vì lúc đó vùng ghép còn phù và màu chưa đều.

Nếu không ghép được thì có lựa chọn nào khác

Không phải ai cũng đủ chỉ định hoặc đủ điều kiện để ghép lợi, và trong trường hợp đó vẫn có cách xử lý triệu chứng. Với ê buốt, bôi fluor dự phòng tại phòng khám có giá 500.000đ và có thể lặp lại theo chu kỳ, kết hợp kem đánh răng chống ê buốt dùng đều hằng ngày.

Với vùng cổ răng đã mòn lõm thành rãnh, trám răng cổ răng bằng vật liệu phù hợp vừa giảm ê buốt vừa che phần chân răng lộ, chi phí hàn cổ răng 200.000đ mỗi răng. Đây không phải giải pháp thẩm mỹ hoàn chỉnh nhưng nhanh, rẻ và không xâm lấn.

Với trường hợp tụt lợi kèm răng đã yếu, tiêu xương nhiều và lung lay, đôi khi phương án hợp lý lại là chấp nhận nhổ và thay bằng phục hình. Cần nói thẳng điều này thay vì cố giữ một chiếc răng đã hết tiên lượng, vì viêm kéo dài quanh răng đó còn ảnh hưởng tới xương của các răng bên cạnh. Các lựa chọn thay thế có ở trang trồng răng Implant.

Quan trọng nhất vẫn là ngăn tụt lợi tiến triển thêm: đổi sang bàn chải lông mềm, chải dọc theo chiều từ lợi xuống răng, bỏ tăm xỉa nhọn, và lấy cao răng định kỳ sáu tháng. Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho bệnh nhân tại Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Hạ Đình. Thăm khám và tư vấn miễn phí, hotline 0354 655 688.