Há miệng kêu lục cục có cần đi khám không?

Tiếng lục cục đến từ đâu

Âm thanh đó phát ra từ khớp thái dương hàm, khớp nối giữa xương hàm dưới và nền sọ, nằm ngay phía trước lỗ tai. Bạn có thể tự sờ thấy bằng cách đặt ngón tay trước vành tai rồi há miệng ra.

Giữa hai đầu xương của khớp này có một đĩa sụn mỏng làm nhiệm vụ đệm và trượt theo chuyển động hàm. Bình thường, đĩa sụn di chuyển đồng bộ với đầu xương lồi cầu, êm và không phát ra tiếng. Khi đĩa sụn bị trượt ra khỏi vị trí, lúc há miệng đầu lồi cầu phải vượt qua nó rồi mới về đúng chỗ, và cú vượt đó tạo ra tiếng lục cục.

Có hai kiểu âm thanh cần phân biệt. Tiếng lục cục hoặc tiếng lách cách rõ ràng, xuất hiện tại một thời điểm nhất định trong lúc há hoặc ngậm, thường liên quan đến đĩa sụn dịch chuyển. Tiếng lạo xạo, rào rạo như cát, kéo dài suốt chuyển động, là dấu hiệu bề mặt sụn khớp đã thoái hóa và hai bề mặt xương cọ vào nhau. Kiểu thứ hai đáng lo hơn.

Nguyên nhân phổ biến gồm nghiến răng ban đêm, sai khớp cắn, mất răng hàm lâu ngày khiến lực nhai dồn lệch, thói quen nhai một bên, chấn thương vùng hàm mặt, hoặc căng thẳng kéo dài làm cơ nhai co cứng.

Khi nào chỉ cần theo dõi

Nói thẳng: rất nhiều người có tiếng lục cục ở khớp hàm mà không bao giờ cần điều trị. Nếu tiếng kêu của bạn có đủ các đặc điểm sau, khả năng cao bạn thuộc nhóm chỉ cần theo dõi.

Thứ nhất, không đau. Không đau khi há, không đau khi nhai, không đau vùng thái dương hay trước tai vào buổi sáng.

Thứ hai, há miệng bình thường. Cách tự kiểm tra: xếp chồng ba ngón tay trỏ, giữa, áp út rồi đưa vào giữa hai hàm răng cửa. Nếu lọt được thoải mái, độ há của bạn nằm trong khoảng bình thường, thường trên 40 milimet.

Thứ ba, hàm không kẹt. Không có lần nào bạn bị há ra rồi không ngậm lại được, hoặc ngậm rồi không há ra được.

Thứ tư, hàm đi thẳng. Nhìn gương khi há miệng từ từ, cằm đi thẳng xuống chứ không lệch sang bên rồi mới về giữa.

Thứ năm, tiếng kêu không tăng dần theo tháng.

Trong trường hợp này việc cần làm là điều chỉnh thói quen: không nhai kẹo cao su liên tục, không cắn móng tay, không chống cằm, tránh há miệng quá rộng khi ngáp, ăn thức ăn mềm trong đợt hàm mỏi, và nhai đều hai bên. Nhiều trường hợp tiếng kêu giảm hẳn chỉ nhờ vậy.

Dấu hiệu bắt buộc phải đi khám

Bảng dưới phân biệt rõ nhóm theo dõi và nhóm cần khám sớm, để bạn tự đối chiếu.

Biểu hiện	Chỉ theo dõi	Nên đi khám sớm
Đau khớp hoặc cơ nhai	Không đau	Đau khi nhai, đau buổi sáng
Độ há miệng	Lọt ba ngón tay	Lọt dưới hai ngón, dưới 35 milimet
Hàm bị kẹt	Chưa từng bị	Từng kẹt há hoặc kẹt ngậm
Đường đi của cằm	Thẳng	Lệch sang một bên rồi mới về giữa
Kiểu âm thanh	Lục cục ngắt quãng	Lạo xạo như cát, kéo dài
Triệu chứng kèm theo	Không có	Ù tai, chóng mặt, đau đầu vùng thái dương
Diễn tiến	Ổn định nhiều năm	Nặng dần trong vài tháng

Ngoài bảng trên, có hai tình huống nên đi khám ngay không cần cân nhắc. Một là hàm bị kẹt cứng ở tư thế há, không ngậm lại được, đây là tình trạng cấp cần xử lý sớm. Hai là đau khớp hàm sau chấn thương, ví dụ ngã hoặc va đập, vì có thể có tổn thương xương.

Một nhóm khác cũng nên khám dù chưa đau: người mất răng hàm lâu ngày. Khi mất răng số 6 hoặc số 7 mà không phục hồi, lực nhai dồn lệch và khớp thái dương hàm phải bù trừ trong nhiều năm. Đây là nguyên nhân âm thầm nhưng phổ biến.

Bác sĩ khám khớp hàm như thế nào

Buổi khám không phức tạp và không đau. Bác sĩ sẽ hỏi bệnh sử: tiếng kêu xuất hiện từ khi nào, có đau không, có nghiến răng không, có mất răng không, có bị căng thẳng kéo dài không.

Tiếp theo là khám lâm sàng. Bác sĩ sờ vùng khớp hai bên khi bạn há ngậm để cảm nhận tiếng kêu và độ đối xứng. Đo độ há miệng bằng thước. Sờ các cơ nhai vùng thái dương, cơ cắn, cơ chân bướm để tìm điểm đau. Kiểm tra khớp cắn xem có điểm chạm sớm hay cản trở nào không. Quan sát mặt nhai của răng để tìm các mặt mòn phẳng, dấu hiệu điển hình của nghiến răng.

Khi cần nhìn sâu hơn về cấu trúc xương, phim X-quang CBCT 3D Cone Beam cho thấy hình dạng đầu lồi cầu, mức độ thoái hóa bề mặt khớp và tương quan hai bên. Camera nội soi trong miệng cho phép bạn nhìn thấy trực tiếp các mặt mòn trên răng của mình.

Một phần quan trọng của buổi khám là bác sĩ giải thích cho bạn hiểu chuyện gì đang xảy ra, dựa trên hình ảnh hiển thị trên màn hình.

Nhiều người đến với tâm lý lo lắng vì đã đọc những thông tin nặng nề trên mạng. Việc nhìn thấy chính khớp và chính răng của mình, kèm giải thích cụ thể, thường giải tỏa phần lớn lo lắng đó.

Các hướng xử lý, từ nhẹ đến can thiệp

Điều trị khớp thái dương hàm theo nguyên tắc đi từ can thiệp nhẹ nhất trước. Đây là điểm cần nhấn mạnh vì có nơi đề xuất mài chỉnh răng hoặc làm lại toàn bộ hàm sứ ngay từ đầu, đó là bước quá xa cho phần lớn trường hợp.

Bước đầu tiên là thay đổi thói quen và chăm sóc tại nhà: ăn mềm trong đợt cấp, chườm ấm vùng khớp, tránh há rộng, ngừng nhai kẹo cao su, tập thư giãn cơ hàm, giữ tư thế lưỡi và hàm nghỉ đúng với răng hai hàm không chạm nhau.

Bước thứ hai là máng nhai nếu có nghiến răng. Máng phân bố lại lực và bảo vệ răng khỏi mòn tiếp.

Bước thứ ba là xử lý nguyên nhân răng miệng. Nếu mất răng, phục hồi lại để lực nhai cân bằng, bằng Implant hoặc hàm giả tháo lắp tùy tình trạng. Nếu răng sâu gây đau khiến bạn nhai lệch một bên, phải trám hoặc điều trị tủy trước, chi phí trám Composite hoặc Fuji là 150.000đ, hàn thẩm mỹ 500.000đ, điều trị tủy răng hàm lớn 1.500.000đ.

Bước thứ tư là chỉnh nha nếu nguyên nhân gốc là sai khớp cắn. Đây là can thiệp dài hạn nhưng giải quyết tận gốc ở những ca khớp cắn sâu, khớp cắn chéo hoặc lệch hàm. Kế hoạch được thiết kế trên phần mềm số hóa dựa trên phim và file quét dấu iTero, bạn xem được hướng di chuyển răng trước khi bắt đầu.

Chi phí chỉnh nha tham khảo: mắc cài kim loại thường 25 đến 35 triệu đồng, kim loại tự khóa 30 đến 40 triệu đồng, Invisalign từ 60 triệu đồng. Xem thêm ở trang niềng răng và bảng giá.

Nên đi khám ở đâu và chuẩn bị gì

Khớp thái dương hàm nằm giữa ranh giới của nha khoa và tai mũi họng, nên nhiều người đi nhầm cửa. Nếu triệu chứng chính là tiếng kêu khi há ngậm, đau khi nhai, mỏi hàm buổi sáng, mòn răng, thì đây là vấn đề nha khoa và bạn nên bắt đầu từ phòng khám răng hàm mặt.

Khi đi khám, hãy chuẩn bị vài thông tin để buổi khám hiệu quả hơn. Ghi lại thời điểm tiếng kêu bắt đầu, tiếng kêu xuất hiện lúc há hay lúc ngậm, có đau không và đau ở đâu, buổi sáng có mỏi hàm không, người nhà có nhận xét bạn nghiến răng khi ngủ không, gần đây có căng thẳng hay thay đổi công việc không. Nếu từng chụp phim ở nơi khác, mang theo.

Đừng tự mua thuốc giảm đau uống kéo dài để chịu đựng. Thuốc che triệu chứng nhưng nguyên nhân vẫn tiếp diễn, và nhiều trường hợp đến khám muộn thì bề mặt khớp đã thoái hóa.

Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí. Địa chỉ: Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, hotline 0354 655 688. Phòng khám mở cửa 8:30 đến 19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30 đến 18:00 Chủ nhật, nghỉ trưa 12:00 đến 14:00, thuận tiện cho khách ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm và Thanh Xuân.