Hàm giả toàn hàm và bán hàm khác nhau thế nào, chọn loại nào cho phù hợp

Hai loại hàm giả này khác nhau ở đâu

Khác biệt cơ bản nằm ở chỗ hàm giả dựa vào đâu để đứng vững trong miệng.

Hàm giả toàn hàm dùng khi bạn đã mất hết răng trên một hàm hoặc cả hai hàm. Vì không còn răng thật nào làm điểm tựa, hàm nhựa nền phủ toàn bộ sống hàm và vòm miệng ở hàm trên, giữ được nhờ ba yếu tố: độ khít sát với niêm mạc, lực hút do lớp nước bọt mỏng giữa hàm và mô, và sự phối hợp của cơ môi má lưỡi.

Hàm giả bán hàm dùng khi bạn còn ít nhất một số răng thật. Loại này có nền nhỏ hơn, bám vào các răng còn lại bằng móc kim loại hoặc khoá cài. Chính các răng thật này chịu phần lớn lực nhai và giữ hàm ổn định, nên hàm bán phần thường vững hơn và dễ thích nghi hơn hàm toàn phần.

Hệ quả thực tế của khác biệt này rất rõ. Người dùng hàm bán phần thường ăn uống được gần bình thường sau vài tuần làm quen. Người dùng hàm toàn phần, nhất là hàm dưới, phải chấp nhận mức ổn định thấp hơn vì sống hàm dưới nhỏ, lưỡi chiếm chỗ và không có vòm miệng để tạo lực hút.

Một điểm cần biết trước: cả hai loại đều là giải pháp tháo lắp, tức là bạn tháo ra vệ sinh hằng ngày và tháo khi ngủ. Chúng phục hồi được phần lớn chức năng thẩm mỹ và một phần chức năng nhai, nhưng không ngăn được tiêu xương hàm theo thời gian.

Bảng so sánh hai loại

Tiêu chí	Hàm giả toàn hàm	Hàm giả bán hàm
Chỉ định	Mất toàn bộ răng một hàm	Còn răng thật làm điểm tựa
Cách giữ	Khít sát niêm mạc, lực hút	Móc hoặc khoá bám vào răng thật
Độ vững khi nhai	Thấp hơn, nhất là hàm dưới	Cao hơn
Thời gian thích nghi	Lâu hơn, thường vài tuần đến vài tháng	Ngắn hơn
Ảnh hưởng vị giác	Nền phủ vòm miệng làm giảm cảm nhận vị	Ít ảnh hưởng
Rủi ro với răng còn lại	Không có răng để ảnh hưởng	Móc có thể làm mòn hoặc lung lay răng trụ nếu thiết kế sai
Chi phí tại phòng khám	Nằm trong khoảng 500.000đ – 12.000.000đ tuỳ chất liệu	Nằm trong cùng khoảng, tuỳ số răng và chất liệu

Khoảng giá rộng như vậy vì chất liệu nền và răng khác nhau rất nhiều: từ nhựa thường đến nhựa dẻo, khung kim loại, và loại răng gắn lên hàm. Con số cụ thể chỉ xác định được sau khi khám và biết chính xác tình trạng sống hàm cùng số răng cần phục hồi.

Chọn loại nào và khi nào nên cân nhắc phương án khác

Việc chọn không phải là sở thích mà là hệ quả của tình trạng răng hiện tại. Nếu còn răng thật khoẻ ở vị trí phù hợp, bán hàm gần như luôn là lựa chọn tốt hơn và bạn nên giữ những chiếc răng đó bằng mọi giá thay vì nhổ hết để làm hàm toàn phần cho gọn.

Nhưng cần nói thẳng: hàm tháo lắp không phải giải pháp duy nhất và cũng không phải giải pháp tốt nhất về chức năng. Nó có ba nhược điểm mà không thiết kế nào khắc phục được hoàn toàn. Thứ nhất, lực nhai chỉ đạt một phần so với răng thật, các thức ăn dai và cứng vẫn khó. Thứ hai, xương hàm dưới nền hàm tiếp tục tiêu dần vì không còn chân răng kích thích, khiến hàm ngày càng lỏng và phải chỉnh hoặc làm lại sau vài năm. Thứ ba, nhiều người khó chịu tâm lý với việc tháo lắp.

Phương án thay thế là cấy ghép Implant. Với người mất toàn bộ răng một hàm, kỹ thuật All-on-4 có chi phí 130.000.000đ hoặc All-on-6 là 150.000.000đ cho phép gắn cố định cả hàm răng trên bốn hoặc sáu trụ. Với người mất vài răng, trồng từng trụ riêng lẻ với chi phí từ 10.000.000đ mỗi trụ tuỳ dòng cũng là hướng đi khác.

Có một phương án trung gian đáng biết: hàm phủ trên Implant, tức vẫn là hàm tháo lắp nhưng bám vào hai đến bốn trụ Implant thay vì chỉ tựa lên niêm mạc. Cách này giải quyết được vấn đề lỏng hàm dưới với chi phí thấp hơn nhiều so với làm cố định toàn hàm.

Nói cho công bằng: hàm tháo lắp vẫn là lựa chọn hợp lý với người lớn tuổi có bệnh nền không thuận lợi cho phẫu thuật, người có ngân sách hạn chế, hoặc người cần giải pháp tạm trong lúc chờ xương lành sau nhổ răng. Không có gì đáng ngại khi chọn phương án này nếu nó phù hợp với hoàn cảnh của bạn.

Quy trình làm hàm giả và những buổi hẹn cần thiết

Làm hàm giả không phải chuyện một buổi. Quy trình chuẩn cần bốn đến năm buổi hẹn cách nhau vài ngày, và mỗi buổi có mục đích riêng không thể bỏ.

Buổi thứ nhất là khám và lập kế hoạch. Bác sĩ đánh giá sống hàm, niêm mạc, các răng còn lại, khoảng cách giữa hai hàm và chụp phim để phát hiện chân răng còn sót hoặc tổn thương ngầm. Nếu cần nhổ răng trước, thường phải chờ hai đến ba tháng cho xương ổn định rồi mới lấy dấu làm hàm chính thức.

Buổi thứ hai là lấy dấu. Với hàm toàn phần, thường lấy dấu hai lần: dấu sơ khởi để làm khay cá nhân, rồi dấu chính xác bằng khay riêng của bạn. Bước này quyết định độ khít của hàm, và làm tắt ở đây là lý do phổ biến nhất khiến hàm lỏng lẻo.

Buổi thứ ba là ghi tương quan hai hàm và chọn răng. Bác sĩ xác định chiều cao cắn, đường giữa, đường cười, rồi cùng bạn chọn màu và hình dạng răng phù hợp với khuôn mặt và tuổi.

Buổi thứ tư là thử hàm sáp. Đây là cơ hội để bạn nhìn và góp ý trước khi hàm được ép nhựa hoàn thiện. Sau khi ép xong thì việc thay đổi hình dạng và màu răng rất khó.

Buổi cuối là lắp hàm và hướng dẫn sử dụng. Sau đó gần như chắc chắn cần một đến ba buổi chỉnh sửa vì hàm mới thường tạo vài điểm đau ở niêm mạc. Điều này bình thường, không phải dấu hiệu hàm làm sai.

Sử dụng và chăm sóc hàm giả để dùng được lâu

Tháo hàm khi ngủ. Niêm mạc dưới nền hàm cần thời gian nghỉ và tiếp xúc với nước bọt, đeo liên tục 24 giờ làm tăng nguy cơ viêm niêm mạc và nhiễm nấm. Khi tháo ra, ngâm hàm trong nước sạch hoặc dung dịch chuyên dụng, không để khô vì nhựa có thể biến dạng.

Vệ sinh hàm mỗi ngày bằng bàn chải riêng và xà phòng trung tính hoặc dung dịch ngâm chuyên dụng. Không dùng kem đánh răng thông thường vì hạt mài trong kem tạo vết xước li ti trên bề mặt nhựa, và những vết xước này là nơi vi khuẩn cùng mảng bám tích tụ. Cũng không rửa bằng nước nóng vì làm cong nền hàm.

Chăm sóc phần miệng còn lại cũng quan trọng không kém. Với hàm bán phần, các răng trụ mang móc chịu tải nặng hơn bình thường và tích mảng bám ở vùng móc ôm, nên cần chải kỹ và dùng chỉ nha khoa hằng ngày. Mất một răng trụ đồng nghĩa với việc phải thiết kế lại toàn bộ hàm. Với hàm toàn phần, hãy chải nhẹ sống hàm và lưỡi mỗi sáng để làm sạch và kích thích tuần hoàn.

Về ăn uống trong giai đoạn đầu, bắt đầu bằng thức ăn mềm cắt nhỏ, nhai đều hai bên thay vì một bên, tránh thức ăn dính và cứng. Phát âm cũng cần thời gian điều chỉnh, đọc to vài trang sách mỗi ngày là cách luyện hiệu quả.

Cuối cùng, đừng tự chỉnh sửa hàm bằng dũa hay giấy nhám, và đừng dùng keo dán hàm như giải pháp lâu dài. Hàm lỏng là dấu hiệu sống hàm đã tiêu và cần được đệm lại hoặc làm mới, che giấu bằng keo chỉ làm tiêu xương nhanh hơn.

Khám và tư vấn tại Nha khoa Hiếu Minh

Buổi khám đầu tiên gồm đánh giá tình trạng sống hàm, các răng còn lại và chụp phim để bạn biết mình phù hợp với hàm toàn phần, hàm bán phần, hàm phủ trên Implant hay cấy ghép cố định. Thăm khám và tư vấn miễn phí, bạn có toàn bộ thông tin để so sánh trước khi quyết định.

Chi tiết dịch vụ có ở trang trồng răng giả tháo lắp, phương án cố định ở trang trồng răng Implant, và các mức giá đầy đủ ở bảng giá.

Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn, được đào tạo chuyên sâu về phục hình và có gần 20 năm kinh nghiệm, phụ trách các ca phục hình phức tạp. Phòng khám có labo kỹ thuật số tích hợp tại chỗ, nên các điều chỉnh nhỏ thường xử lý được ngay trong buổi hẹn thay vì phải chờ gửi mẫu đi.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Hotline 0354 655 688. Mở cửa 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00. Đặt lịch qua trang liên hệ.