Headgear là gì và trẻ phải đeo bao lâu mỗi ngày?

Headgear là gì và nó làm được việc mà mắc cài không làm được

Headgear là khí cụ chỉnh nha đeo bên ngoài khuôn mặt, gồm một cung mặt bằng kim loại cắm vào ống trên răng hàm lớn của trẻ, nối với dây đeo tựa vào vùng gáy hoặc đỉnh đầu. Lực kéo được tạo ra từ dây đeo, truyền qua cung mặt vào răng và xương hàm trên.

Điểm mấu chốt khiến Headgear không thể thay thế bằng mắc cài đơn thuần nằm ở chỗ lấy điểm tựa. Khi bác sĩ dùng dây thun trong miệng để kéo một nhóm răng lùi lại, nhóm răng đối diện sẽ bị kéo tiến lên theo đúng định luật ba của Newton. Đó gọi là mất neo chặn, và nó phá hỏng kế hoạch điều trị. Headgear lấy điểm tựa từ khối xương sọ, một khối lớn và không di chuyển, nên có thể tạo lực một chiều mà không phải trả giá bằng nhóm răng khác.

Việc thứ hai Headgear làm được là kìm hãm tăng trưởng. Ở trẻ đang trong giai đoạn phát triển, xương hàm trên còn đang lớn theo cả chiều trước sau. Nếu hàm trên phát triển quá mức so với hàm dưới, trẻ sẽ có kiểu mặt hô, răng cửa trên vẩu ra rõ. Lực Headgear tác động lên đường khớp xương sọ mặt, làm chậm phần tăng trưởng thừa đó lại trong khi hàm dưới vẫn phát triển bình thường, dần kéo hai hàm về tương quan hài hoà hơn.

Đây là lý do Headgear chỉ hiệu quả ở trẻ, và chỉ trong một cửa sổ thời gian nhất định. Người lớn đã hết tăng trưởng thì không còn gì để kìm hãm nữa.

Trẻ phải đeo bao nhiêu giờ mỗi ngày và tại sao không thể ít hơn

Thời gian đeo tiêu chuẩn là 12 đến 14 giờ mỗi ngày. Một số ca chỉ định 10 giờ, một số ca cần 16 giờ, bác sĩ sẽ ghi rõ trong phác đồ của từng trẻ.

Con số này không phải lấy tròn cho dễ nhớ. Xương phản ứng với lực theo cơ chế sinh học có ngưỡng thời gian: lực phải duy trì đủ lâu và đủ liên tục thì tế bào tiêu xương và tạo xương mới khởi động quá trình tái cấu trúc. Đeo bốn đến sáu giờ mỗi ngày gần như không tạo ra thay đổi nào đáng kể trên xương, dù trẻ vẫn phải chịu đựng sự khó chịu. Nói cách khác, đeo nửa vời là thiệt hại kép: mất công mà không được kết quả.

Lịch đeo thực tế thường sắp như sau. Trẻ về nhà sau giờ học, đeo trong lúc làm bài và xem tivi từ khoảng 19 giờ, giữ nguyên khi đi ngủ, tháo ra vào buổi sáng trước khi đến trường. Cộng lại đủ 12 đến 14 giờ mà không ảnh hưởng đến sinh hoạt ở trường.

Tuyệt đối không đeo Headgear khi chơi thể thao, chạy nhảy hoặc đùa nghịch. Cung mặt bằng kim loại nếu bị giật ra đột ngột có thể gây tổn thương mắt hoặc mặt. Đây là quy tắc an toàn quan trọng nhất, phòng khám sẽ dặn kỹ cả trẻ và phụ huynh trong buổi lắp khí cụ.

Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào mức độ hợp tác của trẻ. Bác sĩ có thể thiết kế khí cụ chuẩn, nhưng nếu trẻ chỉ đeo bốn giờ mỗi ngày thì không phác đồ nào cứu được. Đây là điểm cần thẳng thắn với gia đình từ đầu.

Khi nào cần Headgear và khi nào không cần

Chỉ định chính của Headgear là sai khớp cắn loại II do hàm trên nhô ra trước, ở trẻ còn tiềm năng tăng trưởng, thường trong độ tuổi 8 đến 12. Ngoài ra Headgear dùng để tăng cường neo chặn khi cần kéo lùi cả nhóm răng trước, hoặc giữ chỗ khi răng hàm lớn có xu hướng trôi về phía trước.

Có những trường hợp Headgear không phải lựa chọn đúng. Nếu vấn đề nằm ở hàm dưới kém phát triển chứ không phải hàm trên nhô ra, khí cụ phù hợp là Twinblock giá 8.000.000đ, loại khí cụ đưa hàm dưới ra trước. Nếu hàm trên hẹp theo chiều ngang gây cắn chéo, cần hàm nong nhanh RPE 4.000.000đ hoặc hàm nong chậm 3.000.000đ. Nếu ngược lại, hàm trên kém phát triển và trẻ bị móm, Facemask 10.000.000đ mới là khí cụ đúng, vì nó kéo hàm trên ra trước chứ không kìm lại.

Chọn nhầm khí cụ không chỉ vô ích mà còn làm tình trạng xấu đi. Vì vậy bước chẩn đoán bằng phim sọ nghiêng và phân tích tăng trưởng là bắt buộc trước khi quyết định.

Khí cụ	Vấn đề xử lý	Chi phí
Headgear	Hàm trên nhô quá mức, cần neo chặn mạnh	8.000.000đ
Facemask	Hàm trên kém phát triển, trẻ móm	10.000.000đ
Twinblock	Hàm dưới lùi sau	8.000.000đ
Hàm nong nhanh RPE	Hàm trên hẹp ngang, cắn chéo	4.000.000đ
Hàm nong chậm	Thiếu chỗ mức độ nhẹ	3.000.000đ
Hàm Trainer thiết kế	Thói quen xấu, lệch nhẹ giai đoạn sớm	7.000.000đ

Headgear kết hợp với mắc cài như thế nào

Headgear hiếm khi là điều trị duy nhất. Trong phần lớn ca, nó là giai đoạn một của một kế hoạch hai giai đoạn. Giai đoạn một dùng khí cụ chức năng để chỉnh tương quan xương khi trẻ còn tăng trưởng. Giai đoạn hai dùng mắc cài để sắp đều từng răng trên cung hàm sau khi răng vĩnh viễn mọc đủ.

Cũng có trường hợp Headgear và mắc cài chạy song song. Khi đó cung mặt của Headgear cắm vào ống hàn sẵn trên khâu răng hàm lớn, phần còn lại của cung răng được kiểm soát bằng hệ thống mắc cài và dây cung. Cấu hình này thường dùng khi bác sĩ cần kéo lùi nhóm răng trước mà không muốn răng hàm trôi lên trước.

Cận cảnh hệ thống mắc cài gắn trên cung răng trong giai đoạn hai như hình dưới.

Buổi gắn mắc cài diễn ra trong khoảng một tiếng. Bác sĩ làm sạch bề mặt men răng, xử lý bề mặt, đặt từng mắc cài vào đúng vị trí đã tính toán rồi chiếu đèn quang trùng hợp để keo đông cứng. Phòng khám sử dụng mắc cài kim loại Ormco của Mỹ và mắc cài sứ, tuỳ nhu cầu thẩm mỹ của từng trẻ.

Chi phí giai đoạn mắc cài tính riêng: mắc cài kim loại thường 25 đến 35 triệu tuỳ độ phức tạp, kim loại tự khoá 30 đến 40 triệu, sứ thường 40 đến 45 triệu, sứ tự khoá 45 đến 55 triệu. Xem thêm ở trang niềng răng và bảng giá. Phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất cho chỉnh nha.

Trẻ sẽ khó chịu ở mức nào và cha mẹ nên hỗ trợ ra sao

Hãy chuẩn bị tinh thần rằng tuần đầu tiên là khó khăn nhất. Trẻ thấy cấn ở răng hàm nơi cung mặt cắm vào, hơi đau khi cắn, dây đeo cọ vào gáy, và quan trọng nhất là cảm giác kỳ cục khi phải đeo một thứ trên đầu. Sau bảy đến mười ngày, hầu hết trẻ quen dần và cảm giác đau giảm rõ.

Một số cách giảm khó chịu thực tế: cho trẻ ăn đồ mềm vài ngày đầu, dùng thuốc giảm đau thông thường theo chỉ dẫn của bác sĩ nếu cần, lót vải mềm ở chỗ dây đeo cọ vào da, và bắt đầu bằng thời gian ngắn hơn rồi tăng dần trong tuần đầu.

Phần khó hơn là tâm lý. Trẻ ở tuổi tiểu học và đầu cấp hai rất nhạy cảm với hình ảnh bản thân. Cách hiệu quả nhất là giải thích rõ ràng cho trẻ hiểu mục đích, cho trẻ thấy khí cụ chỉ đeo ở nhà và không ai ở trường nhìn thấy, và ghi nhận sự cố gắng bằng một hình thức theo dõi cụ thể như bảng đánh dấu ngày đeo đủ giờ. Một số gia đình dùng đồng hồ hẹn giờ để trẻ tự quản lý.

Điều cha mẹ không nên làm là giấu bác sĩ khi trẻ đeo không đủ. Bác sĩ nhìn vào kết quả sau mỗi lần tái khám sẽ biết ngay, và nếu không có thông tin trung thực thì bác sĩ có thể điều chỉnh phác đồ sai hướng. Nói thật để cùng tìm cách khác luôn tốt hơn.

Khám và theo dõi tại Nha khoa Hiếu Minh

Buổi khám đầu tiên gồm khám lâm sàng, chụp phim sọ nghiêng và phim toàn cảnh để đánh giá tương quan xương hai hàm cùng giai đoạn tăng trưởng của trẻ. Phòng khám dùng X-quang CBCT 3D Cone Beam và máy quét dấu kỹ thuật số iTero, nên không cần lấy khuôn thạch cao, một việc mà nhiều trẻ rất sợ vì gây buồn nôn.

Sau khi lắp Headgear, lịch tái khám thường bốn đến sáu tuần một lần. Mỗi lần bác sĩ kiểm tra lực dây đeo, độ khít của khâu răng hàm, tình trạng lợi và tiến triển tương quan hai hàm. Tổng thời gian đeo Headgear trong một đợt điều trị thường từ chín tháng đến mười tám tháng, tuỳ mức độ ban đầu và mức hợp tác của trẻ. Không có mốc thời gian cố định cho mọi ca, và bất kỳ ai hứa một con số chính xác trước khi khám đều đang đoán.

Bác sĩ Lê Ngọc Ánh và bác sĩ Nguyễn Khánh Huyền phụ trách mảng chỉnh nha và nha khoa trẻ em tại phòng khám, dưới sự điều phối chuyên môn của Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu. Xem thêm về đội ngũ bác sĩ và nha khoa trẻ em.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn - Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Linh Đàm, Định Công và Thanh Xuân. Gọi 0354 655 688 để đặt lịch khám và tư vấn miễn phí cho con.