Hút thuốc lá ảnh hưởng đến răng miệng ra sao?

Khói thuốc làm gì trong khoang miệng

Mỗi hơi thuốc đưa vào miệng ba nhóm tác nhân, và mỗi nhóm phá theo một kiểu khác nhau. Hiểu ba cơ chế này giải thích được gần như toàn bộ vấn đề răng miệng ở người hút thuốc.

Nhóm thứ nhất là hắc ín và các sắc tố. Chúng bám vào bề mặt men răng, thấm dần vào các vi khe và ống ngà, tạo lớp ố vàng nâu rất khó làm sạch bằng chải răng thông thường. Chúng cũng bám vào lớp mảng bám và làm bề mặt răng thô hơn, khiến mảng bám mới dễ tích tụ hơn nữa.

Nhóm thứ hai là nicotine, chất gây co mạch máu. Đây là cơ chế nguy hiểm nhất và cũng bị đánh giá thấp nhất. Mạch máu nuôi lợi co lại làm giảm lượng máu, giảm oxy và giảm tế bào miễn dịch tới mô lợi. Hậu quả là mô lợi vừa dễ nhiễm trùng vừa lành thương chậm.

Nhóm thứ ba là nhiệt độ cao và hàng nghìn hợp chất trong khói, gây kích ứng mạn tính niêm mạc miệng, làm giảm tiết nước bọt và thay đổi thành phần hệ vi khuẩn theo hướng ưu thế cho vi khuẩn kỵ khí gây bệnh nha chu. Khô miệng lại làm mất cơ chế rửa trôi tự nhiên, khép kín vòng luẩn quẩn.

Xỉn màu răng và hơi thở nặng mùi

Đây là hai hậu quả dễ thấy nhất và cũng là lý do nhiều người tìm đến phòng khám. Vết ố do thuốc lá khác vết ố do trà cà phê ở chỗ nó sẫm hơn, ngả nâu, và tập trung nhiều ở mặt trong răng cửa hàm dưới cùng vùng cổ răng, nơi mảng bám hay đọng.

Mức độ ố tăng theo thời gian hút và số lượng điếu mỗi ngày. Điều đáng lưu ý là vết ố này bám cả vào miếng trám composite và bề mặt răng sứ, mà vật liệu phục hình thì không tẩy trắng được. Nghĩa là một người vừa bọc răng sứ vài triệu đồng mỗi răng vẫn có thể thấy phục hình xỉn màu sau vài năm hút thuốc.

Hôi miệng ở người hút thuốc đến từ ba nguồn cộng lại: mùi tồn dư của khói bám trên niêm mạc và lưng lưỡi, tình trạng khô miệng làm vi khuẩn kỵ khí phát triển mạnh, và các bệnh lý nha chu đi kèm. Vì vậy đánh răng và nhai kẹo cao su chỉ che được mùi trong thời gian rất ngắn.

Lấy cao răng định kỳ và đánh bóng loại bỏ được phần lớn vết ố bề mặt. Với phần sắc tố đã thấm sâu, tẩy trắng có thể cải thiện, chi phí 1.500.000đ với phương án tại nhà và 2.500.000đ tại phòng khám, xem thêm ở trang tẩy trắng răng.

Viêm nha chu: tác hại nghiêm trọng nhất

Nếu chỉ được chọn một lý do để khuyên bạn bỏ thuốc, đó là viêm nha chu. Đây là bệnh phá hủy dây chằng quanh răng và xương ổ răng, dẫn tới răng lung lay rồi rụng, và thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ mạnh nhất.

Cơ chế gồm ba phần chồng lên nhau. Nicotine co mạch làm giảm khả năng đề kháng tại chỗ của mô lợi. Khói thuốc làm suy giảm chức năng của bạch cầu trung tính, tế bào tuyến đầu chống vi khuẩn ở túi lợi. Đồng thời môi trường thiếu oxy trong túi lợi lại thuận lợi cho chính nhóm vi khuẩn kỵ khí gây bệnh nha chu.

Kết quả là ở người hút thuốc, bệnh nha chu tiến triển nhanh hơn, sâu hơn và đáp ứng với điều trị kém hơn so với người không hút có cùng mức vệ sinh. Sau khi lấy cao răng và làm sạch chân răng, mô lợi của người hút thuốc bám lại chậm hơn và túi nha chu khó đóng lại hơn.

Mất xương ổ răng là tổn thương không hồi phục hoàn toàn. Xương đã tiêu thì phải ghép mới bù lại được, và ghép xương ở người còn hút thuốc lại có tỉ lệ thất bại cao hơn. Đó là lý do bác sĩ nói về việc bỏ thuốc như một phần của phác đồ điều trị chứ không phải lời khuyên đạo đức.

Cái bẫy: lợi không chảy máu không có nghĩa là lợi khỏe

Đây là điều nhiều người hút thuốc không biết và nó khiến bệnh bị phát hiện rất muộn. Ở người bình thường, dấu hiệu báo động sớm nhất của viêm lợi là chảy máu khi chải răng. Nhưng nicotine co mạch máu ở lợi, nên lợi của người hút thuốc chảy máu ít hơn dù đang viêm nặng bên dưới.

Màu sắc lợi cũng đánh lừa. Lợi viêm ở người không hút thường đỏ mọng, dễ nhận ra. Lợi người hút thuốc lại thường nhợt hoặc thâm xơ, trông có vẻ săn chắc. Nhiều người vì thế yên tâm cho tới ngày răng bắt đầu lung lay, mà lúc đó xương đã tiêu đáng kể.

Vì vậy với người hút thuốc, không thể dựa vào cảm giác chủ quan để đánh giá. Cần thăm dò túi nha chu bằng cây đo chuyên dụng ở nhiều điểm quanh mỗi răng, và chụp phim để đo mức xương còn lại. Camera nội soi trong miệng cho phép bạn nhìn thấy chính viền lợi và vùng chân răng của mình phóng to trên màn hình, kèm hình ảnh lưu lại để đối chiếu giữa các lần khám. Nhìn thấy tận mắt vẫn là cách thuyết phục hơn mọi lời cảnh báo.

Ảnh hưởng tới các điều trị nha khoa

Hút thuốc không chỉ gây bệnh, nó còn làm hỏng hoặc làm khó gần như mọi thủ thuật bạn định làm. Bảng dưới tóm tắt các ảnh hưởng thường gặp trên lâm sàng.

Điều trị	Ảnh hưởng của thuốc lá	Khuyến nghị
Nhổ răng	Lành thương chậm, tăng nguy cơ viêm ổ răng khô rất đau	Ngưng thuốc ít nhất 72 giờ sau nhổ
Cấy ghép Implant	Tăng rõ nguy cơ trụ không tích hợp và viêm quanh trụ	Ngưng ít nhất sáu tuần quanh phẫu thuật
Ghép xương, nâng xoang	Giảm tỉ lệ thành công của mảnh ghép	Cân nhắc hoãn nếu chưa ngưng được
Điều trị nha chu	Túi lợi khó đóng, dễ tái phát sau điều trị	Bỏ thuốc là điều kiện để giữ kết quả
Bọc răng sứ, veneer	Vết ố bám lên phục hình, không tẩy trắng được	Vệ sinh kỹ, lấy cao răng định kỳ
Tẩy trắng răng	Màu xỉn lại nhanh hơn nhiều	Kết quả duy trì ngắn nếu vẫn hút
Niềng răng	Nguy cơ viêm lợi và tiêu xương trong quá trình chỉnh nha	Cần theo dõi nha chu sát hơn

Riêng với Implant, đây là khoản đầu tư lớn: mỗi trụ từ 10.000.000đ với Biotem Hàn Quốc tới 40.000.000đ với Straumann Active Thụy Sĩ, và All-on-4 là 130.000.000đ. Bỏ ra số tiền đó rồi tiếp tục hút thuốc là cách chắc chắn nhất để rút ngắn tuổi thọ của trụ. Chi tiết ở trang trồng răng Implant và bảng giá.

Viêm ổ răng khô sau nhổ răng cũng đáng nhắc riêng. Đây là biến chứng gây đau dữ dội xuất hiện vài ngày sau nhổ, do cục máu đông bảo vệ ổ răng bị tan mất. Hành động hút làm áp lực âm trong miệng, cộng với tác động của nicotine, khiến người hút thuốc gặp biến chứng này nhiều hơn hẳn. Tham khảo thêm ở trang nhổ răng khôn.

Nguy cơ tổn thương niêm mạc và ung thư khoang miệng

Đây là phần nhiều người ngại nói tới nhưng không nên bỏ qua. Thuốc lá là yếu tố nguy cơ đã được xác lập của ung thư khoang miệng, và nguy cơ tăng thêm khi kết hợp với rượu.

Các tổn thương tiền ung thư cần được theo dõi gồm mảng trắng không cạo được trên niêm mạc má, lưỡi hoặc sàn miệng, và mảng đỏ nhung có ranh giới rõ. Hai dạng này thường không đau nên rất dễ bị bỏ qua. Người hút thuốc lâu năm còn hay có tình trạng vòm miệng sạm và nổi các chấm đỏ nhỏ do lỗ tuyến nước bọt bị kích thích.

Những dấu hiệu cần đi khám ngay, không chờ đợi: vết loét trong miệng không lành sau hai tuần, mảng trắng hoặc mảng đỏ mới xuất hiện, u cục hoặc chỗ dày lên bất thường ở niêm mạc, tê bì kéo dài ở môi hoặc lưỡi, khó nuốt hoặc cảm giác vướng ở họng dai dẳng.

Mỗi buổi khám răng định kỳ đều bao gồm quan sát toàn bộ niêm mạc miệng, lưỡi và sàn miệng. Đây là lý do thực tế để người hút thuốc nên khám sáu tháng một lần thay vì chỉ tới khi đau răng.

Bỏ thuốc và phục hồi lại nụ cười

Tin tốt là mô lợi phục hồi khá nhanh sau khi ngưng thuốc. Lưu lượng máu tới lợi cải thiện trong vòng vài tuần, khả năng lành thương trở lại gần mức người không hút sau vài tháng, và đáp ứng với điều trị nha chu tốt lên rõ rệt. Phần xương đã tiêu thì không mọc lại, nhưng quá trình tiêu dừng lại và đó đã là khác biệt lớn.

Về mặt thẩm mỹ, trình tự hợp lý là: bỏ thuốc trước, sau đó lấy cao răng và đánh bóng để loại vết ố bề mặt, rồi mới cân nhắc tẩy trắng nếu vẫn muốn sáng hơn. Làm ngược lại là lãng phí, vì tẩy trắng khi còn hút thuốc thì màu xỉn lại rất nhanh. Với răng đã mòn, sứt mẻ hoặc đổi màu sâu, phương án phục hình như bọc sứ hoặc dán veneer sẽ phù hợp hơn, chi tiết ở bọc răng sứ.

Nếu bạn chưa bỏ hẳn được, vẫn có những mốc đáng làm. Ngưng ít nhất 72 giờ sau nhổ răng để giảm nguy cơ viêm ổ răng khô. Ngưng ít nhất sáu tuần quanh thời điểm cấy Implant hoặc ghép xương. Tăng tần suất lấy cao răng lên ba tới bốn tháng một lần thay vì sáu tháng. Dùng thêm bàn chải kẽ hoặc máy tăm nước giá 1.200.000đ để làm sạch vùng cổ răng kỹ hơn.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Phòng khám mở cửa 8:30 đến 19:30 từ thứ Hai đến thứ Bảy và 8:30 đến 18:00 Chủ nhật. Thăm khám và tư vấn miễn phí, hotline 0354 655 688 hoặc trang liên hệ.