Hút thuốc lá phá hủy nướu răng theo cơ chế nào?

Ba cơ chế thuốc lá tấn công mô nướu

Câu trả lời ngắn: nicotin làm co mạch máu nuôi nướu, các chất độc trong khói làm suy chức năng tế bào miễn dịch tại chỗ, và hắc ín cùng nhựa thuốc tạo bề mặt nhám giữ mảng bám. Ba cơ chế này cộng dồn nên hậu quả nặng hơn nhiều so với từng cái riêng lẻ.

Cơ chế thứ nhất là mạch máu. Nicotin là chất gây co mạch mạnh. Mô nướu vốn được nuôi bởi một mạng lưới mao mạch dày đặc, và chính lưu lượng máu này mang oxy, kháng thể cùng tế bào miễn dịch tới chống lại vi khuẩn ở rãnh lợi. Khi mạch co lại, mô nướu rơi vào trạng thái thiếu oxy mạn tính. Vi khuẩn kỵ khí, tức nhóm gây bệnh nha chu nặng nhất, lại phát triển tốt hơn trong môi trường thiếu oxy.

Cơ chế thứ hai là miễn dịch. Bạch cầu trung tính là hàng rào phòng thủ đầu tiên ở rãnh lợi. Các nghiên cứu về ảnh hưởng của thuốc lá cho thấy khả năng di chuyển và thực bào của nhóm tế bào này giảm rõ ở người hút thuốc. Nói đơn giản, lính gác vẫn có mặt nhưng phản ứng chậm và yếu hơn.

Cơ chế thứ ba là cơ học. Hắc ín bám lên men răng và cổ răng tạo thành lớp màng nhám, mảng bám vi khuẩn bám vào đó dễ hơn nhiều so với men răng nhẵn. Vòng lặp khép lại: nhiều mảng bám hơn, nhưng khả năng chống đỡ lại kém hơn.

Vì sao người hút thuốc phát hiện bệnh muộn hơn

Đây là phần nguy hiểm nhất và ít người biết nhất. Thuốc lá vừa làm bệnh nặng hơn vừa xoá đi dấu hiệu cảnh báo sớm.

Dấu hiệu đầu tiên của viêm lợi ở người bình thường là chảy máu khi chải răng. Đó là tín hiệu hữu ích, vì nó thúc người ta đi khám. Ở người hút thuốc, mạch máu nướu bị co nên lượng máu tới ít hơn, nướu chảy máu ít hơn hoặc gần như không chảy dù bên dưới đang viêm nặng.

Màu sắc cũng đánh lừa. Nướu viêm thông thường đỏ sẫm và bóng. Nướu của người hút thuốc lâu năm thường nhợt, hơi xơ và có sắc tố nâu đen, trông có vẻ khô ráo bình thường trong khi túi nha chu bên dưới đã sâu 5 tới 6 mm và xương ổ răng đã tiêu.

Hậu quả là người hút thuốc thường tới phòng khám ở giai đoạn muộn, khi răng đã lung lay hoặc đã tụt lợi lộ chân răng dài. Ở giai đoạn đó, mục tiêu điều trị chuyển từ hồi phục sang giữ lại được bao nhiêu hay bấy nhiêu, vì xương ổ răng đã tiêu thì không tự mọc lại.

Đây là lý do bác sĩ luôn khuyên người hút thuốc kiểm tra nha chu dày hơn người bình thường, khoảng 3 tới 4 tháng một lần thay vì 6 tháng. Camera nội soi trong miệng cho phép nhìn trực tiếp vùng cổ răng và viền lợi trên màn hình, phát hiện những thay đổi mà mắt thường trong gương không thấy.

Ố màu răng: hậu quả dễ thấy nhất nhưng không phải nặng nhất

Đổi màu răng là điều đầu tiên người hút thuốc để ý, và cũng là lý do phổ biến nhất khiến họ tới phòng khám.

Cơ chế đổi màu có hai tầng. Tầng ngoài là hắc ín và nhựa thuốc bám trên men răng, tạo mảng vàng nâu ở mặt trong răng cửa và vùng cổ răng. Loại này lấy cao răng và đánh bóng là sạch. Tầng sâu hơn là các phân tử màu ngấm dần vào ống ngà qua nhiều năm, làm răng chuyển sang tông vàng xám từ bên trong. Loại này chỉ tẩy trắng mới cải thiện được.

Phòng khám có ba lựa chọn tẩy trắng: tại nhà 1.500.000đ, tại phòng khám 2.500.000đ, và kết hợp cả hai 3.500.000đ. Với răng nhiễm màu thuốc lá lâu năm, phương án kết hợp thường cho kết quả rõ hơn vì tẩy tại phòng khám xử lý phần lớn màu rồi máng tại nhà duy trì thêm.

Cần nói thẳng hai điều. Thứ nhất, không có phương pháp nào đảm bảo một mức độ trắng cụ thể, kết quả phụ thuộc màu răng nền và mức độ nhiễm màu. Thứ hai, và quan trọng hơn, nếu tiếp tục hút thuốc thì răng sẽ nhiễm màu trở lại, thường trong vòng vài tháng tới một năm. Tẩy trắng cho người vẫn hút đều là chi tiền cho một kết quả tạm thời.

Điều kiện bắt buộc trước khi tẩy là nướu phải khoẻ. Tẩy trắng trên nền lợi đang viêm gây ê buốt nhiều hơn và làm mô lợi kích ứng.

Điều trị nha chu cho người hút thuốc khác gì người bình thường

Phác đồ về cơ bản giống nhau, nhưng kỳ vọng và tần suất theo dõi phải điều chỉnh.

Bước đầu là làm sạch cơ học: lấy cao răng trên và dưới lợi, làm nhẵn mặt chân răng để loại bỏ lớp cao răng bám chặt trong túi nha chu. Với người hút thuốc, lượng cao răng thường nhiều hơn và bám cứng hơn do có thêm hắc ín, nên thời gian mỗi buổi dài hơn và thường phải chia làm nhiều buổi theo từng vùng hàm.

Laser Diode được dùng để khử khuẩn trong túi nha chu sau khi làm sạch cơ học. Ưu điểm là tia laser tới được những ngóc ngách mà dụng cụ cầm tay khó với tới, đồng thời làm đông mạch nhỏ nên ít chảy máu. Với người hút thuốc, bước này có giá trị thực tế vì mô của họ đáp ứng chậm.

Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở kết quả sau điều trị. Ở người không hút thuốc, độ sâu túi nha chu thường giảm rõ sau 4 tới 6 tuần. Ở người còn hút, mức cải thiện thường thấp hơn và dễ tái phát hơn. Đây không phải lời hù doạ, mà là điều cần biết trước để đặt kỳ vọng đúng và để cân nhắc chuyện bỏ thuốc một cách nghiêm túc.

Hình dưới là quy trình điều trị nha chu bằng Laser tại phòng khám.

Cái giá thật khi bỏ mặc nướu răng

Viêm nha chu không dừng lại ở chảy máu lợi. Nó dẫn tới mất răng, và chi phí thay thế một chiếc răng đã mất cao hơn nhiều lần chi phí giữ nó.

Giai đoạn	Việc phải làm	Chi phí tham chiếu
Viêm lợi sớm	Lấy cao răng, hướng dẫn vệ sinh	Khám và tư vấn miễn phí
Sâu cổ răng do tụt lợi	Hàn cổ răng	200.000đ
Sâu lan tới tủy	Điều trị tủy răng hàm lớn	1.500.000đ
Răng vỡ lớn sau chữa tủy	Bọc mão Zirconia	4.000.000đ
Răng lung lay độ 3, không giữ được	Nhổ răng hàm lớn	1.000.000đ
Trồng lại răng đã mất	Implant Biotem Hàn Quốc	10.000.000đ
Xương đã tiêu, cần ghép trước cấy	Ghép bột xương	6.000.000đ

Bảng này đọc theo chiều từ trên xuống chính là lộ trình của một chiếc răng bị bỏ mặc. Khoảng cách giữa dòng đầu và dòng cuối là toàn bộ lý do vì sao bác sĩ nhấn mạnh chuyện khám định kỳ.

Thêm một điểm với người hút thuốc đang cân nhắc trồng răng: nicotin làm giảm tưới máu vùng xương ghép, khiến tỷ lệ tích hợp xương của trụ Implant thấp hơn và nguy cơ viêm quanh Implant cao hơn. Bác sĩ luôn yêu cầu ngưng thuốc trong toàn bộ giai đoạn lành thương. Tìm hiểu thêm ở trang trồng răng Implant và tẩy trắng răng.

Bỏ thuốc thì nướu hồi phục được tới đâu

Có tin tốt và tin không tốt, cần nói cả hai.

Tin tốt là mạch máu nướu đáp ứng khá nhanh. Sau vài tuần ngưng thuốc, lưu lượng máu tới mô nướu cải thiện, và một hiện tượng thường làm người mới bỏ thuốc hoảng là nướu bắt đầu chảy máu khi chải răng. Đó không phải bệnh nặng lên, mà là dấu hiệu cảnh báo vốn đã bị nicotin che giấu nay quay trở lại. Chức năng miễn dịch tại chỗ cũng hồi phục dần, và mô nướu đáp ứng với điều trị nha chu tốt hơn rõ rệt.

Tin không tốt là xương ổ răng đã tiêu thì không tự tái tạo. Phần chiều cao xương đã mất là mất vĩnh viễn, trừ khi can thiệp ghép xương. Lợi đã tụt cũng không tự bò lên che lại chân răng. Nói cách khác, bỏ thuốc chặn được đà đi xuống nhưng không xoá được thiệt hại đã có.

Vì vậy thời điểm bỏ thuốc quyết định rất nhiều. Bỏ khi mới viêm lợi thì gần như hồi phục hoàn toàn. Bỏ khi đã tiêu xương độ nặng thì chỉ giữ được phần còn lại.

Nếu bạn ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân hay các khu vực khác thuộc Hoàng Mai, Hà Nội và đang hút thuốc, một buổi kiểm tra nha chu là việc nên làm sớm, kể cả khi lợi chưa chảy máu. Phòng khám thăm khám và tư vấn miễn phí tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688, hoặc đặt lịch qua trang liên hệ.