Lấy cao răng bao lâu một lần và có hại men răng không?

Lấy cao răng bao lâu một lần?

Sáu tháng một lần với phần lớn mọi người. Ba đến bốn tháng với các nhóm có nguy cơ cao. Đây không phải con số tuỳ tiện mà dựa trên tốc độ mảng bám khoáng hoá thành cao răng.

Quá trình diễn ra thế này: sau khi ăn, vi khuẩn và mảnh vụn thức ăn tạo thành màng mảng bám mềm trên bề mặt răng. Trong 24–72 giờ đầu, mảng bám này còn mềm và bạn chải sạch được. Sau mốc đó, khoáng chất trong nước bọt lắng đọng vào và biến nó thành cao răng cứng — bám chặt vào men và bề mặt chân răng, không bàn chải nào lấy ra được nữa.

Điều này giải thích một hiểu lầm phổ biến: nhiều người nghĩ chải răng thật kỹ thì không cần lấy cao. Sai. Dù bạn chải tốt tới đâu, vẫn luôn có những vùng bàn chải không tới được — mặt trong răng cửa dưới, mặt ngoài răng hàm trên, các kẽ răng, rãnh dưới đường viền lợi. Đó chính là những chỗ cao răng luôn hình thành.

Tốc độ hình thành cao răng khác nhau rất nhiều giữa người này với người kia, phụ thuộc vào thành phần nước bọt, chế độ ăn, cấu trúc răng và thói quen vệ sinh. Có người sau 6 tháng gần như không có gì, có người sau 3 tháng đã đóng một lớp dày. Vì vậy con số 6 tháng là mốc khởi điểm — bác sĩ sẽ điều chỉnh cho bạn sau lần khám đầu.

Tần suất phù hợp cho từng nhóm người

Nhóm	Tần suất khuyến nghị	Lý do
Người khoẻ mạnh, vệ sinh tốt	6 tháng/lần	Tốc độ tích tụ trung bình
Người hút thuốc lá	3–4 tháng/lần	Hắc ín bám nhanh, lợi kém đề kháng
Người uống nhiều cà phê, trà	4 tháng/lần	Sắc tố bám và khoáng hoá nhanh hơn
Người đang đeo mắc cài	3 tháng/lần	Mắc cài giữ mảng bám, khó vệ sinh
Người viêm lợi, viêm quanh răng	3 tháng/lần hoặc theo chỉ định	Cần kiểm soát ổ viêm
Người tiểu đường	3–4 tháng/lần	Nguy cơ bệnh quanh răng cao hơn
Người có răng Implant, cầu răng, mão sứ	6 tháng/lần	Đường viền phục hình là điểm giữ mảng bám
Phụ nữ mang thai	Theo chỉ định bác sĩ	Thay đổi nội tiết làm lợi dễ viêm
Trẻ em	6 tháng/lần từ khi có răng vĩnh viễn	Kết hợp khám và bôi fluor dự phòng

Riêng nhóm đeo mắc cài, đây là điều nhiều người niềng răng bỏ qua và phải trả giá. Cao răng tích tụ quanh chân mắc cài trong 18–30 tháng đeo khí cụ, gây viêm lợi và đốm trắng mất khoáng trên men. Tháo mắc cài ra thì răng đều nhưng men lấm tấm đốm trắng — vết này không tự hồi phục.

Với người có răng Implant, lưu ý thêm: bác sĩ phải dùng dụng cụ chuyên dụng, không dùng đầu cạo kim loại thông thường vì nó làm xước bề mặt trụ và abutment, tạo chỗ bám mới cho vi khuẩn. Hãy nói rõ bạn có Implant khi đặt lịch.

Lấy cao răng có hại men răng không?

Không, nếu thực hiện đúng kỹ thuật bằng máy siêu âm. Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất và câu trả lời có cơ sở vật lý rõ ràng.

Máy lấy cao răng siêu âm hoạt động bằng cách rung đầu dụng cụ ở tần số cao, tạo hiện tượng phá vỡ liên kết giữa khối cao răng và bề mặt răng, kèm dòng nước làm mát và rửa trôi. Đầu máy không mài, không cắt. Cao răng vốn có độ cứng thấp hơn men răng đáng kể, nên nó vỡ ra trước khi men bị ảnh hưởng.

Vậy vì sao nhiều người thấy răng ê buốt và cảm giác kẽ răng rộng ra sau khi lấy cao? Ba lý do, và không lý do nào là mòn men.

Cổ răng bị lộ. Trước đó cao răng phủ kín vùng cổ răng và một phần chân răng. Khi lấy đi, vùng này tiếp xúc trực tiếp với không khí, nước lạnh, đồ ngọt. Ngà ở cổ răng vốn nhạy cảm hơn men, nên bạn thấy ê. Cảm giác này thường giảm dần trong 3–7 ngày khi ngà tự tái khoáng.

Kẽ răng trông rộng hơn. Cao răng đã lấp đầy các kẽ trong thời gian dài. Lấy đi thì khoảng trống thật lộ ra. Không phải răng bạn thưa hơn — nó vốn vẫn vậy, chỉ là bị che.

Lợi chảy máu. Nếu lợi đang viêm do cao răng, nó sẽ chảy máu trong quá trình làm sạch. Đây là dấu hiệu của viêm có sẵn, không phải do thao tác gây ra. Sau 1–2 tuần vệ sinh tốt, lợi hết viêm và không còn chảy máu.

Trường hợp thực sự có thể gây hại là khi thao tác sai: dùng lực quá mạnh, cạo thô bạo vào bề mặt chân răng, hoặc dùng dụng cụ không phù hợp. Đây là vấn đề tay nghề, không phải vấn đề của phương pháp.

Không lấy cao răng thì hậu quả gì?

Đây là phần đáng lo hơn nhiều so với nỗi sợ mòn men, và diễn tiến của nó rất chậm nên dễ bị coi nhẹ.

Giai đoạn 1 — viêm lợi. Cao răng là bề mặt nhám giữ vi khuẩn sát đường viền lợi. Lợi phản ứng bằng cách sưng đỏ, chảy máu khi chải răng, hơi thở có mùi. Giai đoạn này hoàn toàn hồi phục được: lấy cao răng và vệ sinh tốt là lợi trở lại bình thường sau 1–2 tuần.

Giai đoạn 2 — viêm quanh răng. Nếu để tiếp, viêm lan xuống dưới, phá huỷ dây chằng quanh răng và bắt đầu tiêu xương ổ răng. Túi lợi hình thành, cao răng chui sâu xuống dưới. Từ điểm này trở đi, tổn thương xương không hồi phục hoàn toàn được. Điều trị được, kiểm soát được, nhưng xương đã mất thì không mọc lại.

Giai đoạn 3 — lung lay và mất răng. Xương nâng đỡ tiêu dần, răng lung lay rồi rụng. Điều đáng nói là ở giai đoạn này răng thường vẫn không sâu, không đau — bạn mất những chiếc răng hoàn toàn lành lặn chỉ vì phần đỡ nó đã biến mất.

Viêm quanh răng là nguyên nhân mất răng hàng đầu ở người trưởng thành, vượt cả sâu răng. Và nó gần như không đau cho tới giai đoạn muộn, nên rất nhiều người chỉ phát hiện khi răng đã lung lay.

Làm phép so sánh cho rõ: một lần lấy cao răng định kỳ là chi phí nhỏ và mất 20–30 phút. Trồng lại một răng đã mất bằng Implant khởi điểm từ 10.000.000đ mỗi trụ với Biotem Hàn Quốc, 13.000.000đ với Osstem, chưa kể mão sứ trên trụ và thời gian chờ 3–6 tháng. Nếu mất răng lâu năm gây tiêu xương thì còn phải ghép xương 6.000.000đ–7.000.000đ.

Quy trình lấy cao răng diễn ra thế nào

Một buổi lấy cao răng tại Nha khoa Hiếu Minh mất khoảng 20–40 phút tuỳ mức độ tích tụ.

Bước 1 — khám và đánh giá. Bác sĩ kiểm tra tình trạng lợi, đo độ sâu túi lợi nếu nghi ngờ viêm quanh răng, và dùng camera nội soi trong miệng để bạn nhìn thấy trực tiếp trên màn hình chỗ nào có cao răng. Bước này quan trọng vì nó quyết định bạn chỉ cần lấy cao thông thường hay cần điều trị sâu hơn.

Bước 2 — lấy cao răng bằng máy siêu âm. Làm sạch phần cao răng trên lợi và ngay dưới đường viền lợi. Có dòng nước làm mát liên tục. Nếu lợi bạn đang viêm nặng, bước này có thể hơi khó chịu và chảy máu.

Bước 3 — làm sạch mảng bám và vết ố. Dùng bột đánh bóng hoặc thiết bị phun cát để loại bỏ vết ố do trà, cà phê, thuốc lá. Sau bước này răng thường sáng hơn rõ, và nhiều người thấy đủ hài lòng mà không cần tẩy trắng răng.

Bước 4 — đánh bóng. Làm nhẵn bề mặt men răng. Bề mặt càng nhẵn thì mảng bám càng khó bám lại, kéo dài khoảng cách giữa hai lần lấy cao.

Bước 5 — hướng dẫn và hẹn lịch. Bác sĩ chỉ ra những vùng bạn hay bỏ sót khi chải và hẹn lịch tái khám phù hợp với tốc độ tích tụ của bạn.

Với ca viêm quanh răng có túi lợi sâu, cần thêm bước cạo láng chân răng — làm sạch cao răng dưới lợi và làm nhẵn bề mặt chân răng, thường phải gây tê và chia thành nhiều buổi.

Chăm sóc giữa hai lần lấy cao

Lấy cao răng xử lý hậu quả. Việc phòng ngừa nằm ở những gì bạn làm hằng ngày.

Chải răng hai lần mỗi ngày, mỗi lần 2 phút, bàn chải lông mềm. Đặt bàn chải nghiêng 45 độ vào đường viền lợi và chải theo vòng tròn nhỏ. Chải mạnh theo chiều ngang không làm sạch hơn mà gây mòn cổ răng và tụt lợi.

Dùng chỉ nha khoa mỗi tối. Đây là việc có tác động lớn nhất mà bị bỏ qua nhiều nhất. Bàn chải không vào được kẽ răng, mà kẽ răng chính là nơi cao răng và sâu răng bắt đầu. Máy tăm nước (1.200.000đ) là bổ sung tốt, đặc biệt cho người đeo mắc cài, có cầu răng hoặc Implant — nhưng nó bổ sung chứ không thay thế chỉ nha khoa.

Bỏ tăm tre. Tăm tre làm rộng kẽ răng và tổn thương gai lợi. Dùng bàn chải kẽ thay thế.

Hạn chế ăn vặt liên tục. Mỗi lần ăn là một chu kỳ acid tấn công men răng. Ăn ba bữa chính gây ít tổn hại hơn ăn vặt tám lần rải rác trong ngày, dù tổng lượng đường như nhau.

Bôi fluor dự phòng (500.000đ) nếu bác sĩ chỉ định, đặc biệt với trẻ em và người có nguy cơ sâu răng cao.

Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí, có camera nội soi trong miệng để bạn tự nhìn thấy tình trạng răng lợi của mình thay vì chỉ nghe mô tả. Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu — Giám đốc chuyên môn, tốt nghiệp Răng Hàm Mặt Đại học Y Hà Nội, gần 20 năm kinh nghiệm — cùng đội ngũ trực tiếp thăm khám. Xem thêm đội ngũ bác sĩ hoặc bảng giá.

Phòng khám tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688, đặt lịch 0354 655 688. Mở cửa 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30–18:00 Chủ nhật, nghỉ trưa 12:00–14:00. Chúng tôi phục vụ khách từ Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Hạ Đình và các khu vực lân cận Hoàng Mai.