Một chiếc răng bỗng đổi màu sẫm là dấu hiệu gì?

Một răng sẫm màu khác hoàn toàn với cả hàm xỉn đi

Điểm mấu chốt để tự đánh giá: cả hàm ngả vàng đều nhau là chuyện của tuổi tác, cà phê, trà, thuốc lá — xử lý bằng tẩy trắng. Nhưng khi chỉ một chiếc răng sẫm màu trong khi các răng bên cạnh vẫn bình thường, nguyên nhân nằm bên trong chính chiếc răng đó.

Màu sẫm này đến từ trong ra ngoài. Buồng tuỷ nằm ở lõi răng chứa mạch máu và thần kinh. Khi tuỷ chết hoặc bị chảy máu, các sản phẩm phân huỷ của hồng cầu ngấm vào ống ngà — hàng nghìn ống nhỏ li ti chạy từ buồng tuỷ ra ngoài. Ngà nhuộm màu, và vì men răng có độ trong nhất định, màu sẫm đó hiện ra ngoài. Đánh răng kỹ đến mấy cũng không làm nó nhạt đi, vì màu không nằm trên bề mặt.

Màu sắc gợi ý phần nào về thời gian. Sẫm hồng hoặc nâu đỏ thường là giai đoạn sớm sau chấn thương, khi máu vừa ngấm vào ngà. Xám xanh hoặc nâu đen là giai đoạn muộn, tuỷ đã hoại tử từ lâu. Vàng đục hơn các răng khác có thể là dấu hiệu buồng tuỷ bị canxi hoá — phản ứng tự vệ của răng sau chấn thương nhẹ.

Điều đáng lo là chiếc răng này thường không đau. Tuỷ đã chết thì không còn cảm giác. Nhiều người vì thế trì hoãn đi khám hàng năm trời, cho tới khi xuất hiện áp xe hoặc lỗ rò ở lợi.

Bốn nguyên nhân thường gặp nhất

Chấn thương. Đây là nguyên nhân số một, đặc biệt với răng cửa. Cú va đập — ngã xe, va vào cạnh bàn, tai nạn thể thao — làm đứt bó mạch thần kinh ở chóp chân răng. Điều gây bất ngờ là màu có thể xuất hiện rất muộn: có ca đổi màu sau vài tuần, có ca sau vài năm kể từ lần va chạm. Nhiều người không liên hệ được hai sự kiện vì đã quá lâu.

Sâu răng ăn vào tuỷ. Lỗ sâu sâu dần tới buồng tuỷ, vi khuẩn xâm nhập gây viêm rồi hoại tử. Trường hợp này thường có đau trước đó, đôi khi rất dữ dội, rồi đột nhiên hết đau — người bệnh tưởng đã khỏi nhưng thực chất tuỷ vừa chết.

Điều trị tuỷ chưa triệt để. Răng đã lấy tuỷ nhưng còn sót mô tuỷ hoại tử, hoặc dùng vật liệu trám bít không phù hợp, dẫn tới đổi màu dần sau nhiều năm.

Vật liệu trám cũ. Miếng trám amalgam kim loại đặt nhiều năm trước có thể làm ánh xám xuyên qua men, nhất là ở răng mỏng. Đây là nguyên nhân lành tính nhất trong bốn nguyên nhân, và cũng dễ khắc phục nhất.

Camera nội soi trong miệng giúp bạn nhìn thấy chính chiếc răng đó phóng đại trên màn hình cùng lúc với bác sĩ — thấy rõ vết nứt, rìa trám hở hay vùng ngà lộ mà mắt thường bỏ sót.

Bác sĩ xác định nguyên nhân bằng cách nào

Chẩn đoán không thể dựa vào nhìn màu. Bác sĩ phối hợp nhiều bước.

Thử nghiệm sức sống tuỷ là bước cơ bản: thử lạnh hoặc thử điện để xem tuỷ còn đáp ứng không. Răng tuỷ sống có phản ứng ê buốt ngắn rồi hết; răng tuỷ chết không phản ứng gì. Bác sĩ thử cả các răng bên cạnh làm đối chứng, vì ngưỡng cảm giác mỗi người khác nhau.

Gõ và sờ vùng chóp để phát hiện viêm quanh chóp. Răng đau khi gõ dọc thường có tổn thương ở vùng quanh chóp chân răng.

Phim X-quang cho biết phần mà mắt không thấy: có vùng thấu quang ở chóp chân răng không, ống tuỷ có bị canxi hoá không, chân răng có nứt hay tiêu không. Với ca phức tạp, X-quang CBCT 3D Cone Beam dựng hình ba chiều giúp thấy tổn thương mà phim hai chiều bỏ sót do chồng hình.

Kết quả thăm khám	Nguyên nhân nhiều khả năng	Hướng xử lý
Tuỷ không đáp ứng, có vùng thấu quang chóp	Tuỷ hoại tử, viêm quanh chóp	Điều trị tuỷ
Tuỷ không đáp ứng, chóp bình thường	Tuỷ chết chưa nhiễm trùng	Điều trị tuỷ
Tuỷ còn đáp ứng, tiền sử chấn thương	Chảy máu trong ngà, có thể tự hồi phục	Theo dõi 3–6 tháng
Ống tuỷ hẹp trên phim, tuỷ đáp ứng yếu	Canxi hoá buồng tuỷ	Theo dõi, cân nhắc phục hình
Có miếng trám kim loại lớn	Ánh màu vật liệu	Thay vật liệu thẩm mỹ

Ảnh dưới là buổi phân tích phim chụp cùng khách hàng trước khi thống nhất phác đồ — bước này giúp bạn hiểu vì sao bác sĩ chọn hướng xử lý đó thay vì hướng khác.

Điều trị: xử lý gốc trước, làm đẹp sau

Nguyên tắc bất di bất dịch: không được che màu sẫm bằng phục hình khi chưa xử lý nguyên nhân bên trong. Bọc một cái mão sứ lên chiếc răng có tuỷ hoại tử là chôn ổ nhiễm trùng lại và chờ nó bùng lên thành áp xe.

Nếu tuỷ đã chết, bước đầu là điều trị tuỷ: làm sạch ống tuỷ, tạo hình và trám bít. Chi phí tại phòng khám: răng cửa người lớn 800.000đ, răng hàm nhỏ 1.000.000đ, răng hàm lớn 1.500.000đ. Nếu răng đã điều trị tuỷ trước đó nhưng thất bại, điều trị tuỷ lại có giá 800.000đ đến 2.000.000đ tuỳ độ phức tạp. Răng mất nhiều mô cần chốt để giữ phần phục hình: chốt kim loại 500.000đ, chốt thạch anh 800.000đ.

Sau khi tuỷ đã xử lý xong và răng ổn định, mới tính đến thẩm mỹ. Với răng cửa còn nhiều mô lành, dán sứ veneer Emax 8.500.000đ là lựa chọn bảo tồn. Với răng đã mất nhiều mô hoặc màu quá sẫm, bọc răng sứ toàn phần che màu tốt hơn vì lớp sứ dày và có lõi cản quang — Cercon 5.000.000đ, Emax 7.000.000đ, Lava Plus 8.500.000đ mỗi răng.

Nếu nguyên nhân chỉ là miếng trám kim loại cũ, việc thay bằng vật liệu thẩm mỹ giải quyết được vấn đề với chi phí rất thấp: hàn thẩm mỹ 500.000đ.

Trong mọi trường hợp, tẩy trắng thông thường không có tác dụng với răng đổi màu do tuỷ, vì thuốc tẩy tác động lên bề mặt còn màu thì nằm sâu trong ngà.

Trì hoãn đi khám thì hậu quả gì

Câu hỏi hay gặp: răng không đau, có thể để đó không? Câu trả lời là không nên, và lý do rất cụ thể.

Tuỷ hoại tử là mô chết nằm trong một khoang kín. Vi khuẩn sinh sôi trong đó rồi lan qua lỗ chóp chân răng ra vùng xương xung quanh. Ban đầu chỉ là một vùng viêm nhỏ không triệu chứng. Theo thời gian, vùng này lớn dần thành nang hoặc u hạt, ăn mòn xương ổ răng. Càng để lâu, vùng xương mất càng rộng.

Hậu quả kéo theo: điều trị tuỷ ở giai đoạn muộn khó hơn và tỷ lệ thành công thấp hơn; nếu xương tiêu nhiều, răng có thể phải nhổ — nhổ răng cửa 500.000đ — và khi đó bạn đối mặt với chi phí trồng lại răng, với Implant từ 10.000.000đ mỗi trụ trở lên, chưa kể có thể phải ghép xương 6.000.000đ vì xương đã tiêu.

So sánh đơn giản: 800.000đ điều trị tuỷ sớm so với hàng chục triệu để trồng lại răng sau này. Đây là một trong những trường hợp mà đi khám sớm tiết kiệm rõ ràng bằng con số.

Ngoài ra còn nguy cơ cấp tính: ổ nhiễm trùng có thể bùng phát bất cứ lúc nào thành áp xe, gây sưng mặt và đau dữ dội, đôi khi phải xử lý cấp cứu.

Khi nào cần đi khám ngay

Đặt lịch trong vòng vài ngày nếu bạn thấy: một răng sẫm màu rõ so với các răng bên cạnh; răng đó từng bị va đập dù đã lâu; có mụn nhỏ hay lỗ rò ở lợi gần chân răng đó; răng có cảm giác trồi lên, cộm khi cắn.

Đi khám ngay trong ngày nếu: sưng mặt hoặc sưng lợi lan rộng; đau dữ dội không đáp ứng thuốc giảm đau; sốt kèm sưng; há miệng hạn chế.

Với trẻ em, răng sữa đổi màu sau ngã cũng cần được kiểm tra. Nhiễm trùng ở chân răng sữa có thể ảnh hưởng tới mầm răng vĩnh viễn đang hình thành bên dưới — hậu quả này thì không sửa lại được. Xem thêm về nha khoa trẻ em.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần các khu Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, thăm khám và tư vấn miễn phí. Giờ làm việc 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, 8:30–18:00 Chủ nhật, nghỉ trưa 12:00–14:00.