Nghiến răng ban đêm ở người lớn làm mòn răng thế nào?
Nghiến răng ban đêm mài mòn mặt nhai, gây nứt men, khuyết cổ răng và ê buốt do lực siết kéo dài hàng giờ mỗi đêm mà người bệnh không biết. Nha khoa Hiếu Minh, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội dùng camera nội soi trong miệng để cho bạn thấy trực tiếp tổn thương trên màn hình ngay tại buổi khám miễn phí.
Vì sao nghiến răng ban đêm phá răng nhanh hơn nhai
Khi nhai, răng chỉ chạm nhau trong khoảnh khắc ngắn và có thức ăn làm lớp đệm giữa hai hàm. Tổng thời gian răng thực sự tiếp xúc trong một ngày ăn uống bình thường chỉ tính bằng vài phút. Nghiến răng ban đêm thì ngược lại: hai hàm siết chặt vào nhau và trượt qua lại, không có thức ăn làm đệm, kéo dài từng đợt suốt đêm.
Lực nghiến trong giấc ngủ cũng lớn hơn lực nhai có ý thức, vì cơ chế phản xạ bảo vệ khi thức, vốn khiến bạn dừng lại khi thấy đau, bị giảm đi trong giấc ngủ. Bạn không tự dừng được vì bạn không biết mình đang làm.
Hậu quả tích lũy theo ba hướng. Hướng thứ nhất là mòn mặt nhai: các múi răng bị mài phẳng dần, ban đầu là những mặt phẳng bóng nhỏ ở đỉnh múi, sau lan rộng thành mặt phẳng lớn. Hướng thứ hai là nứt men: lực siết tạo các đường nứt dọc trên men, ban đầu chỉ là vết mảnh, về sau có thể lan vào ngà và gây đau khi cắn.
Hướng thứ ba ít người liên hệ được: khuyết hình chêm ở cổ răng. Lực siết truyền dọc thân răng làm men vùng cổ, nơi mỏng nhất, bị bong theo từng lớp vi mô, tạo rãnh lõm sát viền lợi. Nhiều người tưởng đây là do chải răng quá mạnh, nhưng ở người nghiến răng thì nguyên nhân chính thường là lực siết.
Dấu hiệu bạn có thể tự nhận ra
Phần lớn người nghiến răng không biết mình nghiến, vì nó xảy ra trong giấc ngủ và người ngủ cùng cũng không phải lúc nào cũng nghe thấy tiếng. Nhưng cơ thể để lại dấu vết.
Dấu hiệu buổi sáng là rõ nhất: mỏi hoặc căng cứng vùng cơ hai bên má sát góc hàm khi vừa thức dậy, đau âm ỉ vùng thái dương, cảm giác hàm nặng và khó há to trong vài phút đầu. Một số người đau đầu vùng thái dương vào sáng sớm và đỡ dần trong ngày.
Dấu hiệu trên răng: mặt nhai của răng nanh và răng hàm có những mảng phẳng bóng, rìa cắn răng cửa trở nên thẳng như bị cắt ngang thay vì hơi lượn tự nhiên. Răng ê buốt khi uống nước lạnh dù không sâu. Ở người có miếng trám hoặc răng sứ, hay bị bong trám và sứt sứ lặp lại ở cùng một vị trí.
Dấu hiệu ở lợi và xương: lợi tụt tạo cổ răng dài ra, đôi khi kèm rãnh lõm sát viền lợi. Trên phim, có thể thấy dây chằng quanh chân răng dày lên do phải chịu lực quá mức kéo dài.
Điều làm cho việc tự chẩn đoán khó là mòn răng diễn tiến chậm, mỗi năm một chút, nên bạn không so sánh được với chính mình. Đây là lý do camera nội soi trong miệng hữu ích: bạn nhìn thấy răng mình phóng to trên màn hình, thấy rõ vết nứt và mặt mòn mà gương soi ở nhà không cho thấy.
Hình dưới là hình ảnh nội soi răng hiển thị chi tiết trên màn hình phòng điều trị.
Nguyên nhân và những yếu tố làm nặng thêm
Nghiến răng ban đêm không có một nguyên nhân duy nhất, và đây là điều nên biết trước khi ai đó hứa chữa dứt điểm cho bạn.
Yếu tố thần kinh và giấc ngủ đóng vai trò lớn. Nghiến răng thường xuất hiện gắn với các vi thức giấc trong đêm. Rối loạn hô hấp khi ngủ, ngáy nhiều, ngưng thở khi ngủ đều liên quan tới tăng hoạt động cơ nhai. Nếu bạn ngáy to, buồn ngủ ban ngày và nghiến răng cùng lúc, nên khám thêm chuyên khoa hô hấp giấc ngủ, không chỉ khám răng.
Căng thẳng và lo âu là yếu tố quen thuộc, có thể làm tần suất nghiến tăng lên trong các giai đoạn áp lực công việc. Một số thuốc, cà phê và rượu buổi tối, thuốc lá cũng làm tăng hoạt động cơ nhai trong giấc ngủ.
Sai lệch khớp cắn từng được coi là nguyên nhân chính, nay được hiểu là yếu tố góp phần chứ không phải nguyên nhân gốc. Tuy nhiên nó vẫn quan trọng vì khớp cắn lệch quyết định lực nghiến tập trung vào răng nào. Ở người có điểm chạm sớm, một vài răng phải gánh gần hết lực và mòn nhanh hơn hẳn phần còn lại.
Điều này dẫn tới cách tiếp cận thực tế: chúng tôi không cam kết làm bạn hết nghiến răng, vì phần lớn cơ chế nằm ngoài tầm can thiệp của nha khoa. Việc nha khoa làm được là bảo vệ răng khỏi hậu quả và điều chỉnh các yếu tố góp phần.
Xử lý thế nào và chi phí ra sao
Hướng xử lý chia thành ba lớp: bảo vệ, phục hồi tổn thương đã có, và điều chỉnh yếu tố nền.
Lớp bảo vệ là máng nhai đeo ban đêm, làm riêng theo dấu hàm của bạn. Máng không chữa nghiến răng, nó nhận lực thay cho men răng. Đây là biện pháp hiệu quả nhất về chi phí trong dài hạn, vì lớp nhựa mòn đi và thay được, còn men răng thì không.
Lớp phục hồi phụ thuộc mức tổn thương. Bảng dưới là chi phí các can thiệp thường gặp tại phòng khám.
| Tình trạng do nghiến răng | Xử lý | Chi phí |
|---|---|---|
| Khuyết cổ răng, ê buốt nhẹ | Hàn cổ răng | 200.000đ / răng |
| Mòn nhỏ mặt nhai | Trám Composite hoặc Fuji | 150.000đ / răng |
| Mòn rìa cắn răng cửa | Hàn thẩm mỹ | 500.000đ / răng |
| Men mỏng, nguy cơ sâu cao | Bôi Fluor dự phòng | 500.000đ |
| Nứt sâu vào tủy, đau khi cắn | Điều trị tủy răng hàm lớn | 1.500.000đ |
| Mòn nặng mất chiều cao thân răng | Bọc răng sứ Zirconia | 4.000.000đ / răng |
| Vệ sinh kẽ khó do tụt lợi | Máy tăm nước | 1.200.000đ |
Lớp điều chỉnh yếu tố nền gồm chỉnh khớp cắn khi có điểm chạm sớm rõ rệt, đôi khi cần niềng răng nếu sai lệch lớn, và thay đổi thói quen buổi tối. Với răng đã nứt sâu và đau khi cắn, cần đánh giá điều trị tủy sớm, vì răng nứt để lâu có thể vỡ dọc và không giữ được. Xem thêm bảng giá.
Điều nên làm ngay và điều nên tránh
Nếu bạn nhận ra mình có các dấu hiệu trên, việc đầu tiên là đi khám để xác định mức tổn thương, không phải tự mua máng nhai bán sẵn. Máng làm sẵn không khớp cung hàm của bạn, có thể tạo điểm chạm sai và làm khớp thái dương hàm khó chịu hơn.
Điều thứ hai: đừng làm thẩm mỹ răng khi chưa kiểm soát nghiến răng. Chúng tôi gặp không ít trường hợp làm dán sứ veneer hoặc bọc sứ trên nền nghiến răng chưa xử lý, rồi sứt sứ trong năm đầu. Veneer là lớp sứ mỏng chịu lực cắt ngang kém, đặt lên hàm nghiến răng là đặt sai chỗ.
Điều thứ ba, về thói quen: hạn chế cà phê và rượu buổi tối, không nhai kẹo cao su nhiều vào cuối ngày vì làm cơ nhai quá tải, và tập ý thức tư thế hàm ban ngày. Ban ngày, ở trạng thái nghỉ, hai hàm răng không được chạm nhau, môi khép và lưỡi đặt nhẹ lên vòm miệng. Nhiều người nghiến răng đêm cũng siết hàm ban ngày mà không biết, và sửa được phần ban ngày đã giảm đáng kể tải lên răng.
Không có biện pháp nào bảo đảm hết nghiến răng hoàn toàn, và kết quả khác nhau tùy từng người. Mục tiêu thực tế là giữ cho tổn thương không tiến triển thêm.
Tại Nha khoa Hiếu Minh, buổi khám dùng camera nội soi trong miệng để bạn nhìn thấy trực tiếp tình trạng răng trên màn hình, kèm phim X-quang khi cần đánh giá vết nứt và mức xương. Bác sĩ giải thích ngay trên hình ảnh đó, bạn thấy chính răng mình chứ không phải hình minh hoạ.
Khám ở đâu và cần chuẩn bị gì
Buổi khám nghiến răng nên đặt vào lúc bạn không vội, vì phần đánh giá khớp cắn và cơ nhai mất thời gian hơn khám răng thông thường. Nếu có người ngủ cùng, hỏi họ xem bạn có phát ra tiếng nghiến hay không và vào khoảng thời gian nào trong đêm, thông tin này hữu ích cho bác sĩ.
Nên chuẩn bị sẵn danh sách các thuốc đang dùng, tình trạng ngáy hoặc khó ngủ nếu có, và các lần bong trám hay sứt răng gần đây kể cả khi bạn nghĩ chúng không liên quan. Chính chuỗi sự cố lặp lại ở cùng một vị trí thường là manh mối rõ nhất.
Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu là Giám đốc chuyên môn của phòng khám, tốt nghiệp Răng Hàm Mặt Đại học Y Hà Nội, công tác tại Viện Răng Hàm Mặt Trung ương, gần 20 năm kinh nghiệm. Bs. Nguyễn Khánh Huyền phụ trách phục hình thẩm mỹ và điều trị nha chu, mảng liên quan trực tiếp đến hậu quả của nghiến răng. Xem thêm đội ngũ bác sĩ.
Phòng khám tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Khương Đình. Giờ làm việc 8:30 đến 19:30 Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30 đến 18:00 Chủ nhật, nghỉ trưa 12:00 đến 14:00. Thăm khám và tư vấn miễn phí, gọi 0354 655 688 để đặt lịch.
- nghiến răng ban đêm
- mòn răng
- máng nhai
- khuyết cổ răng
- nha khoa Hoàng Mai
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết mình nghiến răng khi ngủ một mình?
Dựa vào dấu hiệu buổi sáng và dấu vết trên răng. Mỏi cứng cơ hai bên góc hàm khi vừa thức dậy, đau âm ỉ vùng thái dương buổi sáng và đỡ dần trong ngày là gợi ý mạnh. Trên răng, các mảng phẳng bóng ở đỉnh múi, rìa cắn răng cửa thẳng như bị cắt ngang, ê buốt dù không sâu, hoặc bong trám lặp lại cùng một chỗ đều là dấu hiệu.
Nghiến răng có chữa khỏi hẳn được không?
Không có biện pháp nào bảo đảm hết hoàn toàn, vì phần lớn cơ chế nằm ở hệ thần kinh và giấc ngủ chứ không ở răng. Việc nha khoa làm được là bảo vệ răng khỏi hậu quả bằng máng nhai đeo đêm, phục hồi tổn thương đã có, và điều chỉnh các yếu tố góp phần như điểm chạm sớm trong khớp cắn. Mục tiêu thực tế là ngăn tổn thương tiến triển.
Khuyết hình chêm ở cổ răng có phải do chải răng mạnh không?
Chải răng mạnh với bàn chải lông cứng là một yếu tố, nhưng ở người nghiến răng thì nguyên nhân chính thường là lực siết truyền dọc thân răng làm bong men vùng cổ. Xử lý bằng hàn cổ răng giá 200.000đ mỗi răng, tuy nhiên nếu không kiểm soát lực nghiến thì miếng hàn dễ bong lại. Nên xử lý cả hai phía cùng lúc.
Đang nghiến răng có nên bọc sứ hay dán veneer không?
Không nên làm khi chưa kiểm soát lực nghiến. Veneer là lớp sứ mỏng chịu lực cắt ngang kém, rất dễ sứt hoặc bong sớm trên hàm nghiến răng. Nếu bắt buộc phục hình do mòn nặng, dòng Zirconia 4.000.000đ mỗi răng bền hơn và thường được ưu tiên, kèm theo máng bảo vệ đeo ban đêm để giảm tải lên phục hình.
Trẻ em nghiến răng có cần điều trị không?
Nghiến răng ở trẻ nhỏ khá phổ biến và thường giảm dần khi trẻ thay răng, nên phần lớn trường hợp chỉ cần theo dõi. Cần đi khám khi thấy răng sữa mòn rõ, trẻ kêu đau hàm, hoặc kèm ngáy to và thở miệng khi ngủ, vì đó có thể là dấu hiệu vấn đề đường thở cần đánh giá riêng chứ không đơn thuần là chuyện răng.
Cần bác sĩ tư vấn cụ thể?
Bài viết mang tính tham khảo chung. Tình trạng răng miệng mỗi người mỗi khác — hãy đặt lịch để bác sĩ thăm khám trực tiếp.
