Niềng răng có phải mài kẽ răng không? Khi nào bắt buộc, khi nào không

Mài kẽ răng là gì và tại sao cần làm

Mài kẽ răng, trong chuyên môn gọi là IPR (Interproximal Reduction), là thao tác dùng dụng cụ chuyên dụng lấy đi một lớp men rất mỏng ở mặt tiếp giáp giữa hai răng. Lượng lấy đi thường từ 0,2 đến 0,5mm mỗi kẽ, mỏng hơn tờ giấy gấp đôi. Mục đích duy nhất là tạo thêm khoảng trống trên cung hàm để các răng có chỗ dịch chuyển về đúng vị trí.

Vấn đề cốt lõi của phần lớn ca răng khấp khểnh là cung hàm không đủ chỗ cho tất cả các răng đứng thẳng hàng. Khi thiếu chỗ, bác sĩ có ba hướng xử lý: nhổ răng để lấy khoảng lớn, nong rộng cung hàm nếu còn khả năng, hoặc mài kẽ để gom từng chút khoảng trống nhỏ. Mài kẽ nằm ở mức nhẹ nhất trong ba phương án, vì nó không mất răng nào và không thay đổi kích thước cung hàm.

Một kẽ mài 0,25mm ở cả hai mặt của mỗi răng, làm trên vài răng phía trước, có thể gom được 2 đến 4mm khoảng trống. Với ca thiếu khoảng nhẹ, con số đó đủ để không phải nhổ răng số 4, tức bảo tồn được hai đến bốn chiếc răng khỏe mạnh. Đó là lý do kỹ thuật này tồn tại và được dùng rộng rãi.

Khi nào bắt buộc mài, khi nào không cần

Câu trả lời ngắn: mài kẽ chỉ được chỉ định khi lượng khoảng thiếu nằm trong khoảng nhỏ, thường dưới 5mm cho toàn cung, và khi hình thái răng cho phép. Ngoài phạm vi đó, mài kẽ không giải quyết được vấn đề và bác sĩ phải chuyển sang phương án khác.

Các trường hợp thường có chỉ định mài kẽ: răng chen chúc nhẹ đến trung bình; răng có hình tam giác khiến sau khi thẳng hàng sẽ hở tam giác đen ở kẽ; răng dưới lệch nhẹ cần chỉnh mà không muốn nhổ; hoặc giai đoạn cuối cần tinh chỉnh khớp cắn vài phần mười milimet. Trong niềng trong suốt Invisalign, mài kẽ được lập kế hoạch sẵn trên phần mềm với con số cụ thể cho từng kẽ và từng giai đoạn.

Các trường hợp không nên mài kẽ: răng đã có men mỏng hoặc mòn sẵn; bệnh nhân sâu răng tái phát liên tục cho thấy nguy cơ cao; răng nhỏ sẵn về kích thước; và quan trọng nhất là ca thiếu khoảng nhiều, hô nặng hoặc vẩu do răng, nơi mài kẽ chỉ như múc nước bằng thìa. Ở nhóm này, nhổ răng hoặc dùng khí cụ nong hàm mới là giải pháp đúng. Với trẻ đang tăng trưởng, hàm nong chậm giá 3.000.000đ hoặc hàm nong nhanh RPE giá 4.000.000đ có thể mở rộng cung hàm và loại bỏ nhu cầu mài kẽ về sau.

Dù chọn mài kẽ, nhổ răng hay nong hàm, đích đến vẫn là một hàm răng đều và khớp cắn ổn định. Hình dưới là nụ cười của một khách hàng sau khi hoàn tất chỉnh nha tại phòng khám.

Mài kẽ có làm hỏng răng không

Đây là câu hỏi được hỏi nhiều nhất, và câu trả lời trung thực là: khi làm đúng chỉ định và đúng kỹ thuật, mài kẽ không gây hại có ý nghĩa lâm sàng. Men răng ở mặt bên có độ dày trung bình khoảng 1 đến 1,5mm, việc lấy 0,2 đến 0,5mm vẫn còn đủ lớp men bảo vệ và không chạm tới ngà, nên không gây ê buốt kéo dài hay tăng nguy cơ sâu răng khi vệ sinh tốt.

Nhưng "khi làm đúng" là điều kiện quan trọng. Rủi ro thật sự xuất hiện khi mài quá tay vượt mức men cho phép, khi làm nhiều kẽ liên tiếp trên răng vốn đã nhỏ, khi không đánh bóng lại bề mặt sau mài khiến kẽ răng nhám và bám mảng, hoặc khi mài trên bệnh nhân vệ sinh răng miệng kém. Bề mặt nhám cộng vệ sinh kém là công thức dẫn tới sâu kẽ.

Vì vậy tại Nha khoa Hiếu Minh, mọi ca mài kẽ đều phải qua ba bước: đo lượng thiếu khoảng trên mẫu hàm và phim để tính chính xác cần bao nhiêu milimet; mài từng bước có kiểm tra bằng thước đo kẽ chứ không ước lượng bằng mắt; và đánh bóng lại toàn bộ bề mặt sau khi mài, kèm bôi Fluor dự phòng giá 500.000đ nếu bệnh nhân có nguy cơ sâu răng. Bác sĩ Lê Ngọc Ánh và bác sĩ Nguyễn Khánh Huyền phụ trách phần lớn các ca chỉnh nha tại phòng khám, cùng Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu ở các ca phức tạp.

Bảng so sánh ba cách tạo khoảng khi niềng

Phương án	Khoảng thu được	Ưu điểm	Hạn chế
Mài kẽ (IPR)	2 đến 5mm toàn cung	Không mất răng, không đau, làm tại ghế	Chỉ đủ cho ca thiếu khoảng nhẹ
Nhổ răng số 4	7 đến 8mm mỗi bên	Giải quyết được ca hô, chen chúc nặng	Mất răng vĩnh viễn, thời gian niềng dài hơn
Nong rộng cung hàm	Tùy độ tuổi và loại khí cụ	Giữ nguyên số răng, mở rộng cung	Hiệu quả cao nhất khi còn tăng trưởng

Bảng này giải thích vì sao không thể trả lời câu hỏi "niềng có phải mài kẽ không" bằng một chữ có hoặc không. Nó phụ thuộc vào việc bạn thiếu bao nhiêu milimet, tuổi của bạn, và hình thái răng của bạn. Hai người cùng bị khấp khểnh nhìn qua giống nhau vẫn có thể nhận hai kế hoạch hoàn toàn khác.

Một lưu ý về nong hàm: hiệu quả cao nhất khi xương hàm còn đang tăng trưởng, tức ở trẻ em và thiếu niên. Đây là lý do đưa trẻ đi khám chỉnh nha sớm có giá trị thực tế, vì cùng một tình trạng chen chúc, can thiệp ở tuổi 8 đến 12 có thể chỉ cần hàm nong 3.000.000đ đến 4.000.000đ, trong khi để tới tuổi trưởng thành thì lựa chọn thu hẹp lại còn mài kẽ hoặc nhổ răng. Với người lớn, việc mở rộng cung hàm bị giới hạn bởi xương đã cốt hóa, và cố nong quá mức có thể đẩy răng ra ngoài giới hạn xương gây tụt lợi ở mặt ngoài.

Chi phí niềng răng và mài kẽ tính thế nào

Mài kẽ không phải một dịch vụ tính tiền riêng lẻ, mà là một thao tác nằm trong kế hoạch chỉnh nha, đã bao gồm trong chi phí niềng. Điều này quan trọng vì nó loại bỏ động cơ mài nhiều để thu thêm tiền. Dưới đây là mức phí niềng răng tại phòng khám:

Loại khí cụ	Chi phí
Mắc cài kim loại thường	25 đến 35 triệu (độ 1 đến 3)
Mắc cài kim loại tự khoá	30 đến 40 triệu
Mắc cài sứ thường	40 đến 45 triệu
Mắc cài sứ tự khoá	45 đến 55 triệu
Invisalign	60 / 80 / 120 / 130 triệu (mức 1 đến 4)
Cắm minivis	2.000.000đ
Hàm duy trì	2.000.000đ mỗi năm

Riêng với Invisalign, kế hoạch mài kẽ được mô phỏng trên phần mềm trước khi bắt đầu, bạn nhìn thấy trước từng kẽ sẽ mài bao nhiêu và ở giai đoạn nào. Đây là lợi thế rõ của niềng trong suốt về mặt minh bạch. Xem thêm tại trang dịch vụ niềng răng và bảng giá đầy đủ.

Dưới đây là hình cung răng của một ca đã hoàn tất chỉnh nha, các răng đã về đúng vị trí trên cung hàm.

Nên hỏi bác sĩ những gì trước khi đồng ý mài

Trước khi ngồi lên ghế, hãy hỏi bốn câu. Thứ nhất: tôi thiếu bao nhiêu milimet khoảng, dựa trên đo đạc nào. Một bác sĩ có kế hoạch tử tế sẽ trả lời bằng con số lấy từ mẫu hàm hoặc file scan, không nói chung chung. Thứ hai: sẽ mài những kẽ nào và mỗi kẽ bao nhiêu. Thứ ba: có phương án nào thay thế không, chẳng hạn nhổ răng hoặc nong hàm, và vì sao không chọn phương án đó. Thứ tư: sau khi mài có đánh bóng và bôi Fluor không.

Nếu câu trả lời mơ hồ kiểu "mài một tí cho có chỗ", đó là dấu hiệu kế hoạch chưa được tính toán. Mài kẽ là thao tác không hồi phục được, men răng đã lấy đi thì không mọc lại, nên nó xứng đáng được giải thích bằng con số.

Sau khi mài, bạn có thể thấy hơi ê nhẹ hoặc cảm giác kẽ răng rộng hơn khi dùng lưỡi chạm vào trong vài ngày đầu. Điều này bình thường. Việc cần làm là dùng chỉ nha khoa hoặc tăm nước đều đặn ở các kẽ đã mài, vì đây là vùng dễ tích tụ mảng bám trong suốt thời gian đeo mắc cài. Máy tăm nước tại phòng khám có giá 1.200.000đ.

Đặt lịch khám và lập kế hoạch

Cách duy nhất biết bạn có cần mài kẽ hay không là khám, lấy dấu và chụp phim. Tại Nha khoa Hiếu Minh, phần lấy dấu dùng máy quét kỹ thuật số iTero nên không phải ngậm khay thạch cao, dữ liệu số cho phép đo lượng thiếu khoảng chính xác tới phần mười milimet và mô phỏng kết quả sau niềng trước khi bạn quyết định.

Thăm khám và tư vấn kế hoạch chỉnh nha hoàn toàn miễn phí. Với chi phí niềng, phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất. Bệnh nhân từ Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Khương Đình và các phường lân cận trong quận Hoàng Mai đều có thể tới trực tiếp.

Nha khoa Hiếu Minh, Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688. Giờ mở cửa 8:30 đến 19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật đến 18:00, nghỉ trưa 12:00 đến 14:00. Xem thêm đội ngũ bác sĩ.