Nướu bị đen do đâu và có tẩy trắng nướu được không?

Nướu đen không phải một bệnh, mà là một dấu hiệu

Điều quan trọng nhất cần hiểu trước khi nghĩ đến chuyện làm sáng nướu: nướu sẫm màu là một biểu hiện bên ngoài, và bên dưới nó có thể là nhiều thứ rất khác nhau. Có nguyên nhân hoàn toàn lành tính và chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ. Có nguyên nhân là dấu hiệu của bệnh đang tiến triển. Có nguyên nhân là hậu quả của một phục hình cũ cần thay.

Vì vậy, câu hỏi đúng không phải là làm sao cho nướu hồng lại, mà là nướu của tôi sẫm màu vì cái gì. Trả lời sai câu hỏi này dẫn tới việc can thiệp thẩm mỹ lên một vùng nướu đang viêm, và kết quả là màu sẫm quay lại sau vài tháng vì gốc rễ chưa được xử lý.

Màu nướu bình thường của người Việt cũng không phải một chuẩn duy nhất. Nướu khoẻ có thể từ hồng nhạt đến hồng sẫm, và một tỉ lệ đáng kể người châu Á có sắc tố nướu tự nhiên đậm hơn, đặc biệt ở vùng nướu dính phía ngoài răng cửa. Đây là biến thể sinh lý, không phải bệnh, giống như màu da mỗi người mỗi khác.

Dấu hiệu để phân biệt nướu sẫm lành tính với nướu bệnh lý nằm ở kết cấu và triệu chứng kèm theo. Nướu lành có bề mặt lấm tấm như vỏ cam, bám sát cổ răng, không chảy máu khi chải. Nướu bệnh thì sưng nề, bóng, chảy máu, có thể có mùi và túi nha chu sâu.

Bốn nguyên nhân thường gặp nhất

Sắc tố melanin sinh lý. Tế bào melanocyte trong biểu mô nướu sản xuất melanin, giống như ở da. Lượng sản xuất khác nhau theo di truyền. Nướu đen kiểu này thường phân bố đều hai bên, xuất hiện từ nhỏ hoặc từ tuổi dậy thì, không kèm triệu chứng gì. Đây là nhóm duy nhất mà can thiệp thẩm mỹ có ý nghĩa thật sự.

Hút thuốc lá. Nicotine kích thích melanocyte tăng sản xuất sắc tố, gọi là nhiễm sắc tố nướu do thuốc lá. Đặc điểm là màu sẫm nhất ở vùng nướu răng cửa dưới, thường kèm theo lợi dày, ít chảy máu một cách giả tạo do co mạch. Người hút thuốc lâu năm còn có nguy cơ viêm nha chu cao hơn nhiều mà lại khó phát hiện sớm hơn.

Viền kim loại của mão sứ cũ. Đây là nguyên nhân bị bỏ sót nhiều nhất. Mão sứ có sườn kim loại, sau vài năm, sườn oxy hoá và ion kim loại ngấm vào mô nướu quanh cổ răng tạo dải sẫm. Đặc điểm nhận biết rất rõ: chỉ sẫm ở đúng vùng quanh những răng đã bọc sứ, thành một dải hẹp sát viền mão, còn nướu các răng khác vẫn hồng. Trường hợp này làm sáng nướu vô ích vì nguồn gây màu vẫn còn nằm đó.

Bệnh nha chu. Viêm nha chu mạn tính làm nướu chuyển sang màu đỏ sẫm hoặc tím sẫm do ứ máu tĩnh mạch, kèm sưng nề, chảy máu, tụt lợi và hôi miệng. Đây là nhóm cần điều trị y khoa chứ không phải thẩm mỹ.

Ngoài bốn nhóm trên còn có nguyên nhân ít gặp hơn: vết xăm amalgam do vụn vật liệu trám cũ lẫn vào mô, tác dụng phụ của một số thuốc, và một số bệnh toàn thân. Bất kỳ vùng sẫm màu nào xuất hiện mới, lan rộng nhanh, chỉ ở một bên hoặc kèm loét đều cần được bác sĩ khám trực tiếp.

Tẩy trắng răng không làm nướu sáng lên

Đây là nhầm lẫn phổ biến nên cần nói rõ. Thuốc tẩy trắng răng hoạt động bằng cách phân giải các phân tử sắc tố nằm trong men và ngà răng. Nướu là mô mềm, cơ chế tạo màu hoàn toàn khác, nằm ở tế bào melanocyte trong biểu mô. Hydrogen peroxide không xử lý được melanin trong mô sống, và trong quy trình tẩy trắng, nướu thậm chí còn được che chắn cẩn thận bằng hàng rào bảo vệ để thuốc không tiếp xúc gây bỏng rát.

Nói cách khác, tẩy trắng răng và làm sáng nướu là hai việc khác nhau về bản chất, dùng kỹ thuật khác nhau, và không thay thế nhau.

Điều đáng nói là trong nhiều trường hợp, cảm giác nướu đen của người bệnh thực ra là hiệu ứng tương phản. Khi răng ngả vàng, nướu trông đỡ sẫm hơn. Khi răng sáng lên, nướu sẫm nổi bật hơn. Vì vậy có người sau khi tẩy trắng răng lại thấy nướu đen hơn trước, dù màu nướu không hề thay đổi.

Dịch vụ tẩy trắng răng tại phòng khám có ba mức: tại nhà 1.500.000đ, tại phòng khám 2.500.000đ, kết hợp cả hai 3.500.000đ. Hình dưới là kết quả tẩy trắng răng và phản hồi thực tế của khách hàng tại phòng khám.

Nếu bạn quan tâm tới màu răng, tham khảo thêm trang tẩy trắng răng. Còn nếu vấn đề nằm ở nướu, hướng xử lý hoàn toàn khác, trình bày ở mục dưới.

Có làm sáng nướu được không và bằng cách nào

Có, với điều kiện nguyên nhân là sắc tố melanin lành tính và mô nha chu đang khoẻ mạnh.

Nguyên lý của kỹ thuật làm sáng nướu là loại bỏ lớp biểu mô chứa nhiều tế bào sắc tố, để biểu mô mới tái tạo với mật độ melanin thấp hơn. Kỹ thuật hiện đại thường dùng Laser Diode, thiết bị mà phòng khám có sẵn. Laser cho phép kiểm soát độ sâu tác động tốt, cầm máu tại chỗ, ít đau hơn và thời gian lành thương ngắn hơn so với phương pháp mài mô cơ học.

Cần nói rõ những giới hạn. Thứ nhất, kết quả không vĩnh viễn. Tế bào melanocyte vẫn còn ở lớp đáy, và sắc tố có thể quay lại theo thời gian, đặc biệt nếu người bệnh tiếp tục hút thuốc. Mức độ và tốc độ tái sắc tố khác nhau theo từng người, không ai dự đoán chính xác được. Thứ hai, đây là thủ thuật thuần thẩm mỹ, không cải thiện sức khoẻ nướu. Thứ ba, không áp dụng được cho nướu sẫm do viền kim loại hay do viêm.

Với nướu sẫm do viền kim loại mão sứ, hướng xử lý là thay mão sứ có sườn kim loại bằng sứ toàn phần không kim loại. Zirconia 4.000.000đ mỗi răng, Cercon 5.000.000đ, Emax 7.000.000đ. Sau khi bỏ nguồn ion kim loại, phần lớn dải sẫm ở nướu nhạt dần. Xem thêm ở bọc răng sứ và bảng giá.

Với nướu sẫm do viêm nha chu, phải điều trị nha chu trước: lấy cao răng, làm sạch mặt gốc răng, kiểm soát mảng bám. Màu nướu cải thiện theo mức độ hồi phục của mô.

Dịch vụ làm sáng nướu không nằm trong bảng giá dịch vụ hiện tại của phòng khám, chi phí sẽ được báo theo từng ca cụ thể sau khi khám. Đừng tin bất kỳ báo giá nào đưa ra trước khi nhìn thấy nướu của bạn.

Khám tìm nguyên nhân diễn ra như thế nào

Buổi khám bắt đầu bằng hỏi bệnh: nướu sẫm từ khi nào, sẫm dần hay đột ngột, bạn có hút thuốc không, có đang dùng thuốc gì dài ngày không, đã làm phục hình răng nào chưa.

Tiếp theo là khám lâm sàng. Bác sĩ đánh giá kiểu phân bố màu, xem có đối xứng hai bên không, có khu trú quanh răng đã bọc sứ không, kết cấu bề mặt nướu ra sao. Sau đó thăm dò túi nha chu bằng cây đo chuyên dụng ở nhiều điểm quanh mỗi răng, kiểm tra chảy máu khi thăm dò. Đây là bước phân biệt nướu sẫm lành tính với viêm nha chu, và không thể bỏ qua.

Camera nội soi trong miệng cho phép phóng to vùng nướu lên màn hình để bạn nhìn thấy đúng thứ bác sĩ đang thấy: dải sẫm nằm ở đâu, nướu có bám sát cổ răng không, có mảng bám dưới lợi không. Nhiều người chỉ hiểu ra vấn đề của mình khi nhìn tận mắt.

Nếu nghi ngờ có tiêu xương, bác sĩ chỉ định chụp phim, phòng khám dùng X-quang CBCT 3D Cone Beam. Với những tổn thương sắc tố bất thường về hình thái, việc theo dõi hoặc chuyển khám chuyên sâu là bắt buộc, không được xử lý thẩm mỹ ngay.

Giữ nướu khoẻ và hạn chế sẫm màu về sau

Bảng dưới tóm tắt hướng xử lý theo từng nguyên nhân, để bạn hình dung việc nào cần làm trước.

Nguyên nhân	Đặc điểm nhận biết	Hướng xử lý
Melanin sinh lý	Đều hai bên, có từ nhỏ, không triệu chứng	Làm sáng nướu bằng Laser Diode nếu muốn
Hút thuốc lá	Sẫm rõ vùng răng cửa dưới, lợi dày	Bỏ thuốc trước, sau đó mới cân nhắc can thiệp
Viền kim loại mão sứ	Dải hẹp chỉ quanh răng đã bọc sứ	Thay bằng sứ toàn phần không kim loại
Viêm nha chu	Đỏ sẫm, sưng, chảy máu, hôi miệng	Điều trị nha chu, lấy cao răng, làm sạch gốc răng
Vết xăm amalgam	Đốm xám xanh khu trú cạnh chỗ trám cũ	Theo dõi hoặc cắt bỏ nếu ảnh hưởng thẩm mỹ

Bốn thói quen giúp nướu giữ được màu và kết cấu khoẻ mạnh lâu dài. Bỏ thuốc lá, đây là việc có tác động lớn nhất và không có cách nào thay thế. Chải răng hai lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm, đặt nghiêng về phía viền lợi, không chải ngang mạnh vì làm tụt lợi. Dùng chỉ nha khoa mỗi ngày để làm sạch kẽ, nơi bàn chải không với tới. Lấy cao răng định kỳ sáu tháng một lần.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn - Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Khương Đình. Bác sĩ Nguyễn Khánh Huyền phụ trách mảng điều trị nha chu và phục hình thẩm mỹ. Gọi 0354 655 688 để đặt lịch, thăm khám và tư vấn miễn phí. Xem thêm thông tin liên hệ.