Phân biệt hô do răng và hô do xương hàm

Hai kiểu hô khác nhau về bản chất, không chỉ về mức độ

Hô là tình trạng nhóm răng cửa hoặc phần khối xương hàm trên nhô ra trước so với tương quan hài hòa của khuôn mặt. Nhiều người mặc định hô là hô, chỉ khác nhau nặng nhẹ, rồi đi hỏi giá niềng ngay. Đó là bước đầu tiên dễ dẫn tới thất vọng, vì hai kiểu hô có nguyên nhân giải phẫu khác nhau và giới hạn điều trị cũng khác nhau.

Hô do răng nghĩa là xương hàm trên và hàm dưới nằm ở tương quan bình thường, nhưng trục các răng cửa trên nghiêng ra trước quá mức. Nguyên nhân thường gặp là thói quen mút ngón tay, đẩy lưỡi, thở miệng kéo dài từ nhỏ, hoặc răng chen chúc khiến nhóm răng trước bị đẩy chìa. Đây là nhóm mà chỉnh nha giải quyết trọn vẹn, vì việc cần làm là dựng lại trục răng.

Hô do xương nghĩa là bản thân khối xương hàm trên phát triển ra trước quá mức, hoặc xương hàm dưới kém phát triển làm hàm trên trông nhô hơn. Trục răng có thể hoàn toàn bình thường. Ở người trưởng thành, xương đã ngừng tăng trưởng, và không có khí cụ chỉnh nha nào thay đổi được kích thước xương. Niềng răng khi đó chỉ bù trừ bằng cách nghiêng lùi răng cửa, cải thiện phần nào đường nét môi nhưng không thay đổi được cấu trúc nền.

Thực tế lâm sàng, phần lớn ca là hỗn hợp cả hai với tỷ lệ đóng góp khác nhau, và chính tỷ lệ đó quyết định phác đồ.

Cách tự nhận biết sơ bộ trước khi đi khám

Bạn có thể quan sát vài dấu hiệu tại nhà để có hình dung ban đầu, nhưng đây chỉ là gợi ý chứ không thay thế được chẩn đoán. Hãy chụp ảnh nghiêng đúng 90 độ, mặt thư giãn, môi không gồng.

Dấu hiệu nghiêng về hô do răng: khi bạn khép môi tự nhiên, hai môi chạm nhau không phải cố gắng; phần cằm và nền mũi nhìn cân đối; cảm giác nhô chủ yếu đến từ nhóm răng cửa lộ ra khi cười hoặc nói. Nhìn từ trên xuống, răng cửa nghiêng chìa rõ so với cung răng.

Dấu hiệu nghiêng về hô do xương: bạn phải gồng cơ cằm mới khép được môi, tạo nếp nhăn lấm tấm dưới cằm; toàn bộ vùng giữa mặt, gồm cả nền mũi và môi trên, nhô ra chứ không riêng răng; cằm nhìn lẹm về sau. Người nhà thường nhận xét là mặt nhô chứ không nói là răng vẩu.

Dù dấu hiệu rõ tới đâu, kết luận vẫn phải dựa vào phim. Chúng tôi từng gặp bệnh nhân chắc chắn mình hô xương và đã chuẩn bị tinh thần phẫu thuật, nhưng phim đo sọ nghiêng cho thấy góc xương trong giới hạn bình thường và toàn bộ vấn đề nằm ở trục răng, giải quyết được bằng chỉnh nha đơn thuần. Trường hợp ngược lại cũng có, và biết trước luôn tốt hơn là biết sau khi đã gắn mắc cài.

Phim đo sọ nghiêng nói gì mà mắt thường không thấy

Phim đo sọ nghiêng cho phép đo các góc và khoảng cách giữa những mốc giải phẫu cố định trên hộp sọ, rồi so sánh với giá trị tham chiếu. Bác sĩ nhìn vào tương quan giữa nền sọ, xương hàm trên và xương hàm dưới để biết khối xương nào lệch và lệch bao nhiêu. Kế đó, góc giữa trục răng cửa với nền xương tương ứng cho biết răng nghiêng chìa ở mức nào.

Từ hai nhóm số liệu này, bác sĩ tách được phần đóng góp của răng và phần đóng góp của xương vào tình trạng hô mà bạn nhìn thấy ngoài mặt. Đây là lý do phòng khám không báo giá niềng qua điện thoại hay qua ảnh chụp gửi tin nhắn. Báo giá dựa trên một tấm ảnh selfie là báo giá cho một chẩn đoán chưa tồn tại.

Song song với phim, dữ liệu cung hàm được lấy bằng máy quét dấu kỹ thuật số iTero, cho mẫu hàm ba chiều mà không cần ngậm khay thạch cao. Toàn bộ dữ liệu được đưa vào phần mềm để dựng phác đồ, mô phỏng đường đi của từng răng và ước lượng vị trí răng cửa ở cuối quá trình. Bạn nhìn thấy kết quả dự kiến trước khi quyết định gắn khí cụ.

Đây cũng là thời điểm để hỏi thẳng một câu quan trọng: với giới hạn xương của tôi, mô phỏng này có khả thi không, hay nó chỉ đẹp trên phần mềm. Bác sĩ nghiêm túc sẽ trả lời rõ ràng chứ không hứa suông.

Phương án và chi phí theo từng nhóm

Nhóm	Đặc điểm	Hướng xử lý	Chi phí tham khảo
Hô do răng, nhẹ	Trục răng cửa chìa, xương cân đối	Mắc cài kim loại hoặc khay trong suốt	25.000.000đ trở lên
Hô do răng, cần tạo khoảng	Răng chen chúc kèm chìa	Niềng có nhổ răng, có thể cắm minivis	Niềng 25.000.000đ đến 55.000.000đ, minivis 2.000.000đ mỗi chiếc
Hô hỗn hợp	Cả trục răng lẫn xương lệch	Niềng bù trừ, cần trao đổi kỳ vọng rõ	Tùy phác đồ sau khi đọc phim
Hô do xương ở trẻ đang tăng trưởng	Xương hàm chưa ngừng phát triển	Headgear 8.000.000đ, Twinblock 8.000.000đ, Trainer 7.000.000đ	7.000.000đ đến 8.000.000đ
Hô do xương ở người trưởng thành, nặng	Phải gồng mới khép được môi	Hội chẩn phẫu thuật hàm mặt, chỉnh nha trước và sau	Cần khám trực tiếp

Mức giá chỉnh nha tại phòng khám gồm mắc cài kim loại thường 25 đến 35 triệu, kim loại tự khóa 30 đến 40 triệu, sứ thường 40 đến 45 triệu, sứ tự khóa 45 đến 55 triệu, Invisalign 60, 80, 120 hoặc 130 triệu theo bốn mức độ. Sau khi tháo khí cụ, hàm duy trì 2.000.000đ mỗi năm là khoản không thể bỏ. Phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất cho niềng răng.

Vì sao không nên bù trừ quá tay khi hô do xương

Một cám dỗ thường gặp là dùng chỉnh nha để bù trừ tối đa cho lệch xương, tức nghiêng lùi răng cửa trên thật nhiều để mặt nhìn bớt nhô. Cách này cải thiện ảnh chụp nghiêng nhưng có cái giá. Khi răng bị nghiêng lùi quá giới hạn sinh học, chân răng có thể tiến sát hoặc vượt ra ngoài bản xương, dẫn tới tụt lợi, lộ chân răng, tiêu chân răng, và về lâu dài là mất ổn định.

Giới hạn an toàn của từng người khác nhau, phụ thuộc độ dày bản xương phía ngoài chân răng, tình trạng lợi và mức độ lệch xương. Với các ca ranh giới, phim X-quang CBCT 3D Cone Beam giúp đánh giá độ dày bản xương trước khi quyết định mức bù trừ, thay vì đoán.

Nói thẳng phần khó nghe: nếu bạn hô nặng do xương và kỳ vọng có được đường nét mặt như trong ảnh trước sau trên mạng, chỉnh nha đơn thuần rất khó đáp ứng. Chúng tôi sẽ nói điều đó ngay từ buổi khám đầu, kèm gợi ý hội chẩn phẫu thuật, thay vì nhận ca rồi để bạn phát hiện sự thật sau ba năm mang mắc cài. Thông tin chi tiết về dịch vụ có ở trang niềng răng, toàn bộ mức giá ở bảng giá.

Khám ở đâu và cần chuẩn bị gì

Buổi khám đầu tiên kéo dài lâu hơn bạn nghĩ, vì gồm khám lâm sàng, chụp ảnh mặt và trong miệng, chụp phim toàn cảnh cùng phim đo sọ nghiêng, lấy dấu bằng máy quét iTero. Sau đó bác sĩ ngồi cùng bạn đọc phim, chỉ từng mốc trên màn hình và giải thích con số nào đang nằm ngoài giới hạn tham chiếu.

Bạn nên chuẩn bị sẵn vài câu hỏi: hô của tôi do răng hay do xương, tỷ lệ bao nhiêu; phương án đề xuất có cần nhổ răng không và nhổ răng nào; kết quả thực tế có thể đạt tới đâu và điều gì nằm ngoài khả năng của chỉnh nha; tổng thời gian và tổng chi phí gồm cả hàm duy trì. Nếu nơi nào trả lời chung chung hoặc báo giá trước khi chụp phim, hãy cân nhắc.

Bác sĩ trực tiếp phân tích phim và lên phác đồ tại phòng khám gồm Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn, công tác tại Viện Răng Hàm Mặt Trung ương với gần 20 năm kinh nghiệm, cùng Bs. Lê Ngọc Ánh và Bs. Nguyễn Khánh Huyền. Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm và Thanh Xuân. Thăm khám và tư vấn miễn phí, gọi 0354 655 688 để đặt lịch.