Răng lung lay do nha chu có giữ lại được không và giữ bằng cách nào

Răng lung lay do nha chu có giữ được không

Câu trả lời phụ thuộc vào một con số: còn bao nhiêu xương ôm quanh chân răng. Nếu xương quanh chân răng còn trên một nửa và răng chỉ lung lay nhẹ theo chiều ngang, khả năng giữ lại rất tốt. Nếu xương đã tiêu quá hai phần ba và răng lung lay được cả theo chiều đứng, tức là ấn xuống thì răng lún, thì việc cố giữ thường chỉ kéo dài thêm quá trình mất xương.

Điều quan trọng cần hiểu là bản chất của lung lay do nha chu khác với lung lay do chấn thương. Răng thật không dính trực tiếp vào xương mà treo trong ổ răng bằng hệ thống dây chằng nha chu. Khi viêm nha chu tiến triển, vi khuẩn trong mảng bám dưới lợi phá huỷ dây chằng và làm tiêu xương ổ răng. Răng lung lay vì phần neo giữ nó đã mất đi, không phải vì bản thân răng bị hỏng.

Điều này dẫn tới hai hệ quả. Thứ nhất, chiếc răng đó có thể hoàn toàn khoẻ mạnh, không sâu, không vỡ, mà vẫn phải nhổ. Thứ hai, nếu can thiệp đúng lúc để chặn viêm, phần dây chằng còn lại có thể se lại và răng vững hơn đáng kể mà không cần làm gì thêm.

Một điểm nữa cần nói thẳng: xương đã tiêu thì phần lớn không mọc lại. Điều trị nha chu là để dừng quá trình mất xương chứ không phải để lấy lại chiều cao xương như cũ. Vì vậy thời điểm bạn đến khám quyết định gần như toàn bộ kết quả, và người đợi đến khi răng lung lay rõ mới đi khám đã bỏ lỡ vài năm can thiệp dễ dàng.

Phân độ lung lay và ý nghĩa của từng mức

Bác sĩ đánh giá độ lung lay bằng cách dùng hai đầu cán dụng cụ ép vào hai mặt răng và quan sát biên độ di chuyển. Kết quả chia thành ba mức, và mỗi mức tương ứng một hướng xử lý khác nhau.

Độ lung lay	Biểu hiện	Khả năng giữ lại	Hướng xử lý chính
Độ 1	Di chuyển ngang dưới 1mm, người bệnh thường chưa cảm nhận được	Cao	Làm sạch dưới lợi, kiểm soát mảng bám
Độ 2	Di chuyển ngang trên 1mm, cảm nhận rõ khi dùng lưỡi đẩy	Trung bình đến cao nếu điều trị sớm	Điều trị nha chu đầy đủ, có thể cố định tạm
Độ 3	Lung lay cả theo chiều đứng, răng lún khi ấn xuống	Thấp	Thường phải nhổ, lên kế hoạch phục hồi

Độ 1 là giai đoạn dễ điều trị nhất nhưng cũng ít người phát hiện nhất, vì răng chưa lung lay đến mức gây khó chịu. Dấu hiệu đi kèm thường gặp hơn là chảy máu khi đánh răng, hơi thở có mùi dai dẳng, và lợi hơi đỏ ở viền.

Độ 2 là ranh giới. Ở mức này kết quả phụ thuộc mạnh vào hai thứ: bạn có bỏ thuốc lá không, và bạn có kiểm soát được đường huyết không nếu bị tiểu đường. Cả hai yếu tố này ảnh hưởng đến khả năng lành của mô nha chu nhiều hơn bất kỳ kỹ thuật điều trị nào.

Độ 3 gần như luôn dẫn đến nhổ răng. Có ngoại lệ khi lung lay độ 3 là do sang chấn khớp cắn cấp tính chứ không phải mất xương, chẳng hạn sau khi một mão sứ mới làm bị cao hơn các răng khác. Trường hợp này chỉ cần mài chỉnh điểm chạm là răng vững lại trong vài tuần.

Chẩn đoán: đo túi lợi và đọc phim chụp

Không thể kết luận giữ hay nhổ chỉ bằng cách nhìn và lắc răng. Hai công cụ bắt buộc là cây thăm dò nha chu và phim chụp.

Cây thăm dò nha chu là một dụng cụ có vạch chia milimet, được đưa nhẹ vào rãnh giữa răng và lợi để đo độ sâu. Ở người khoẻ mạnh, độ sâu này khoảng 1 đến 3mm. Khi vượt quá 4mm, đó là túi nha chu bệnh lý, nơi bàn chải không với tới và vi khuẩn sinh sôi. Bác sĩ đo sáu điểm quanh mỗi răng và ghi lại thành biểu đồ, đây chính là căn cứ để so sánh tiến triển sau này.

Phim chụp cho thấy phần mà thăm dò không nói được: mức xương thực tế quanh mỗi chân răng, hình dạng vùng tiêu xương, và tình trạng vùng chẽ chân răng ở răng nhiều chân. Tiêu xương ngang đều thường tiên lượng tốt hơn tiêu xương dọc hình chêm ở một mặt chân răng.

Buổi khám luôn có phần giải thích phim cùng người bệnh, vì quyết định giữ hay nhổ một chiếc răng là quyết định của bạn chứ không phải của bác sĩ, và bạn cần nhìn thấy căn cứ.

Ngoài ra, camera nội soi trong miệng cho phép bạn nhìn thấy tình trạng lợi và cao răng dưới lợi ngay trên màn hình. Nhiều người chỉ thực sự thay đổi thói quen vệ sinh sau khi tận mắt thấy vùng lợi viêm của chính mình phóng to.

Quy trình điều trị để giữ răng lung lay

Điều trị nha chu đi theo các bước tăng dần, và phần lớn ca dừng lại ở bước đầu tiên nếu được xử lý sớm.

Bước một là làm sạch. Lấy cao răng trên lợi và làm sạch sâu dưới lợi để loại bỏ cao răng và màng vi khuẩn bám vào bề mặt chân răng. Đây là bước quyết định. Không có thuốc, nước súc miệng hay laser nào thay thế được việc lấy sạch cơ học phần cao răng dưới lợi.

Bước hai là khử khuẩn hỗ trợ. Phòng khám dùng Laser Diode để khử khuẩn trong túi nha chu và hỗ trợ mô lợi lành sau khi đã làm sạch. Laser là bước bổ trợ có ích, nhưng cần nói rõ: nó không thay thế bước làm sạch cơ học, và bất kỳ nơi nào quảng cáo chữa nha chu chỉ bằng laser đều đang bỏ qua phần quan trọng nhất.

Bước ba là đánh giá lại sau bốn đến sáu tuần. Đo lại độ sâu túi lợi và độ lung lay, so với số liệu ban đầu. Phần lớn răng độ 1 và nhiều răng độ 2 vững hơn rõ rệt ở mốc này.

Bước bốn, chỉ áp dụng khi cần, gồm cố định răng lung lay vào các răng bên cạnh bằng nẹp, điều chỉnh khớp cắn để giảm tải cho răng yếu, hoặc phẫu thuật nha chu ở những túi sâu không đáp ứng với điều trị không phẫu thuật.

Mỗi buổi điều trị diễn ra trong phòng riêng biệt, vì làm sạch dưới lợi toàn hàm thường chia làm hai đến bốn buổi và mỗi buổi kéo dài.

Chi phí điều trị nha chu phụ thuộc số răng liên quan, độ sâu túi lợi và số buổi cần thiết, nên phòng khám báo giá theo từng ca sau khi khám và chụp phim. Nếu quá trình điều trị có kèm nhổ răng hoặc phục hồi sau đó, các mốc chi phí đó có sẵn trong bảng giá.

Khi nào nên chấp nhận nhổ và làm gì tiếp theo

Có những lúc giữ răng là lựa chọn sai. Một chiếc răng lung lay độ 3, xương tiêu quá hai phần ba, túi nha chu sâu quanh toàn bộ chu vi chân răng, ổ viêm mạn tính kéo dài — giữ nó lại đồng nghĩa với việc tiếp tục mất xương ở vùng đó, và xương mất thêm sẽ làm cho việc trồng lại răng sau này khó hơn và đắt hơn.

Đây là điểm nhiều người bỏ qua. Nhổ răng sớm khi xương còn tương đối tốt cho phép cấy Implant thuận lợi, đôi khi cấy được ngay sau nhổ. Cố giữ thêm hai năm rồi mới nhổ có thể khiến bạn phải ghép xương trước, với chi phí ghép bột xương 6.000.000đ, ghép xương tự thân 7.000.000đ hoặc ghép màng xương 3.000.000đ, cộng thêm vài tháng chờ.

Chi phí nhổ răng tại phòng khám: răng cửa, chân răng hoặc răng hàm nhỏ 500.000đ, răng hàm lớn 1.000.000đ, răng đã điều trị tuỷ 300.000đ. Với ca cần giảm sang chấn, có thể dùng máy Piezotome sóng siêu âm với chi phí 1.000.000đ, và ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu PRF từ 500.000đ đến 800.000đ để hỗ trợ lành thương.

Sau khi nhổ, các phương án phục hồi gồm trồng răng Implant với chi phí từ 10.000.000đ mỗi trụ với dòng Biotem Hàn Quốc, cầu răng sứ, hoặc hàm giả tháo lắp. Điều cần lưu ý với người có tiền sử nha chu: các răng còn lại vẫn đang trong tình trạng bệnh, nên phải ổn định bệnh nha chu trước khi làm bất kỳ phục hình nào.

Duy trì kết quả sau điều trị nha chu

Viêm nha chu là bệnh mạn tính, giống như tăng huyết áp. Điều trị xong không có nghĩa là khỏi hẳn mà là đưa bệnh về trạng thái kiểm soát được, và trạng thái đó cần duy trì.

Lịch duy trì tiêu chuẩn cho người đã điều trị nha chu là ba đến bốn tháng một lần, dày hơn mức sáu tháng thông thường. Lý do là hệ vi khuẩn trong túi nha chu tái lập sau khoảng ba tháng, và can thiệp trước mốc đó giữ được mức xương ổn định lâu dài.

Về chăm sóc hằng ngày, ba việc quan trọng nhất là: chải răng đúng kỹ thuật ở vùng cổ răng sát lợi, làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, và dùng máy tăm nước giá 1.200.000đ để làm sạch vùng dưới đường viền lợi mà bàn chải không tới được.

Bỏ thuốc lá là yếu tố có tác động lớn nhất mà không tốn đồng nào. Hút thuốc làm co mạch máu nuôi lợi, giảm khả năng lành mô và che giấu dấu hiệu chảy máu khiến bệnh tiến triển âm thầm. Người hút thuốc đáp ứng với điều trị nha chu kém hơn rõ rệt.

Nếu bạn bị tiểu đường, kiểm soát đường huyết và điều trị nha chu tác động hai chiều lên nhau. Bệnh nha chu không kiểm soát làm đường huyết khó ổn định hơn, và ngược lại.

Khám và tư vấn tại Nha khoa Hiếu Minh

Nếu bạn thấy răng có cảm giác lung lay nhẹ, lợi chảy máu khi đánh răng hoặc hơi thở có mùi kéo dài, buổi khám nên làm sớm chứ đừng đợi răng lung lay rõ. Buổi khám gồm đo túi lợi sáu điểm quanh mỗi răng, chụp phim đánh giá mức xương, và giải thích trực tiếp trên phim cùng bạn.

Bs. Nguyễn Khánh Huyền, chuyên khoa Răng Hàm Mặt, phụ trách mảng điều trị nha chu tại phòng khám. Các ca phức tạp có kèm phục hình hoặc cấy ghép được hội chẩn cùng Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn. Xem thêm đội ngũ bác sĩ.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Hotline 0354 655 688. Giờ làm việc 8:30–19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00. Thăm khám và tư vấn miễn phí.