Sâu răng đến mức nào thì phải lấy tủy?

Bốn mức độ sâu răng và ranh giới quyết định

Sâu răng tiến triển theo từng lớp mô, và mỗi lớp tương ứng với một hướng xử lý khác nhau. Hiểu được bốn mức này giúp bạn biết mình đang ở đâu.

Mức một là sâu men. Vi khuẩn mới khử khoáng lớp men ngoài cùng, biểu hiện bằng đốm trắng đục hoặc vệt nâu nhạt, chưa tạo lỗ. Giai đoạn này hoàn toàn không đau và có thể đảo ngược bằng fluor cùng vệ sinh tốt, chưa cần khoan trám. Bôi fluor dự phòng tại phòng khám có chi phí 500.000đ.

Mức hai là sâu ngà nông. Lỗ sâu đã xuyên qua men vào lớp ngà bên ngoài. Bắt đầu có ê buốt thoáng qua khi ăn ngọt hoặc lạnh, hết ngay khi bỏ kích thích. Xử lý bằng trám răng, tủy vẫn khỏe.

Mức ba là sâu ngà sâu. Lỗ sâu lớn, đáy gần sát buồng tủy, có thể chỉ còn một lớp ngà mỏng ngăn cách. Ê buốt rõ và kéo dài hơn, nhưng vẫn hết sau khi ngừng kích thích. Đây là ranh giới quan trọng nhất: nếu xử lý kịp thời, tủy có thể được giữ lại bằng cách đặt vật liệu che tủy rồi trám. Nếu để thêm, tủy viêm không hồi phục.

Mức bốn là viêm tủy, tức vi khuẩn đã vào buồng tủy. Đến đây thì điều trị tủy là bắt buộc, không có phương án trám nào cứu được nữa.

Dấu hiệu cho biết tủy đã bị ảnh hưởng

Kiểu đau là chỉ dấu quan trọng nhất, và bạn có thể tự nhận biết khá chính xác nếu chú ý ba đặc điểm.

Đặc điểm thứ nhất là đau tự phát. Răng đau khi bạn không ăn gì, không chạm vào gì, đau tự nhiên xuất hiện rồi tự hết. Răng chỉ sâu ngà không bao giờ đau kiểu này; nó chỉ đau khi có kích thích trực tiếp.

Đặc điểm thứ hai là thời gian đau kéo dài. Với sâu ngà, ê buốt biến mất trong vài giây sau khi bỏ đồ lạnh ra khỏi miệng. Với tủy đã viêm, cơn đau còn tiếp diễn nhiều phút, thậm chí hàng chục phút sau đó. Đây là dấu hiệu phân biệt rõ nhất.

Đặc điểm thứ ba là đau về đêm. Khi nằm xuống, máu dồn lên vùng đầu làm tăng áp lực trong buồng tủy vốn nằm trong khoang cứng không giãn nở được, nên cơn đau nặng lên. Nhiều người mô tả đau tới mức không ngủ được và thuốc giảm đau thông thường ít tác dụng.

Ngoài ra còn các dấu hiệu muộn hơn: đau khi cắn, răng ngả màu xám hơn các răng bên cạnh, nướu vùng chân răng nổi mụn mủ, sưng má. Có một tình huống cần lưu ý: khi tủy đã hoại tử hoàn toàn, cơn đau có thể tự dừng. Nhiều người hiểu nhầm là răng đã khỏi, trong khi thực chất nhiễm trùng đang âm thầm lan xuống vùng chóp chân răng.

Vì sao chỉ dựa vào cảm giác là chưa đủ

Cảm giác đau gợi ý rất tốt nhưng không đủ để ra quyết định, vì có những trường hợp lệch hẳn khỏi khuôn mẫu thông thường.

Thứ nhất, khoảng một phần các ca viêm tủy tiến triển âm thầm, đặc biệt ở người cao tuổi khi buồng tủy đã thu nhỏ theo thời gian, hoặc ở răng đã trám lớn từ nhiều năm trước. Người bệnh không đau, đến khám vì lý do khác và phát hiện tình cờ trên phim.

Thứ hai, đau lan làm bạn xác định sai răng. Cơn đau từ răng hàm dưới có thể lan lên hàm trên cùng bên hoặc lan ra tai và thái dương. Không hiếm trường hợp bệnh nhân chỉ vào một chiếc răng, nhưng thủ phạm lại là răng kế bên.

Thứ ba, mức độ tổn thương thực tế thường lớn hơn phần nhìn thấy. Lỗ sâu trên mặt nhai có thể chỉ bằng đầu kim, trong khi bên dưới lớp men, tổn thương ngà đã lan rộng thành hốc lớn vì ngà mềm hơn men nhiều.

Vì vậy bác sĩ kết hợp nhiều bước: quan sát trực tiếp, thăm khám bằng dụng cụ, thử độ nhạy cảm với nóng lạnh, gõ răng đánh giá vùng quanh chóp, và chụp phim. Chỉ khi ghép đủ các dữ kiện này mới kết luận được là trám hay lấy tủy.

Quy trình điều trị tủy diễn ra thế nào

Điều trị tủy là làm sạch toàn bộ mô tủy bị viêm hoặc hoại tử trong buồng tủy và ống tủy, tạo hình ống tủy, sát khuẩn rồi trám bít kín để vi khuẩn không quay lại.

Buổi điều trị bắt đầu bằng gây tê tại chỗ. Đây là bước quyết định trải nghiệm của bạn: khi tê đủ sâu, toàn bộ quá trình sau đó không đau. Bác sĩ thường bôi tê bề mặt trước khi tiêm để giảm cảm giác của mũi kim, và tiêm chậm để thuốc ngấm đều.

Sau khi tê, bác sĩ đặt đê cao su cách ly răng khỏi nước bọt, mở đường vào buồng tủy, lấy sạch mô tủy bằng trâm chuyên dụng, đo chiều dài ống tủy, bơm rửa bằng dung dịch sát khuẩn rồi tạo hình. Bước cuối là trám bít ống tủy bằng vật liệu chuyên dụng.

Số buổi tùy tình trạng: răng cửa một ống tủy có thể xong trong một buổi, răng hàm lớn ba đến bốn ống tủy thường cần hai buổi. Răng đang có ổ nhiễm trùng ở chóp cần thêm thời gian đặt thuốc sát khuẩn giữa các buổi.

Sau khi lấy tủy, răng mất nguồn nuôi dưỡng nên giòn và dễ vỡ. Với răng hàm chịu lực nhai lớn, bác sĩ thường khuyên bọc răng sứ để bảo vệ. Trường hợp mất nhiều mô răng cần đặt chốt để tăng lưu giữ, chi phí chốt kim loại 500.000đ, chốt thạch anh 800.000đ.

Bảng chi phí theo từng mức độ tổn thương

Tình trạng	Hướng xử lý	Chi phí tại Nha khoa Hiếu Minh
Sâu men, chưa tạo lỗ	Bôi fluor, theo dõi	500.000đ mỗi lần bôi fluor
Sâu ngà nông	Trám Composite hoặc Fuji	150.000đ
Sâu cổ răng	Hàn cổ răng	200.000đ
Sâu ngà sâu, cần lót đáy	Trám Sandwich	250.000đ
Sâu vùng thẩm mỹ	Hàn thẩm mỹ	500.000đ
Viêm tủy răng cửa người lớn	Điều trị tủy	800.000đ
Viêm tủy răng hàm nhỏ	Điều trị tủy	1.000.000đ
Viêm tủy răng hàm lớn	Điều trị tủy	1.500.000đ
Răng đã chữa tủy thất bại	Điều trị tủy lại	800.000đ–2.000.000đ

Bảng này cho thấy rõ một điều: khoảng cách chi phí giữa trám sớm và lấy tủy muộn là gấp nhiều lần, chưa kể chi phí bọc sứ sau đó. Với răng trẻ em, điều trị tủy răng cửa là 500.000đ và răng hàm là 1.000.000đ.

Sau điều trị tủy: theo dõi và những gì cần lưu ý

Sau khi lấy tủy, răng thường ê nhẹ khi cắn trong vài ngày do mô quanh chóp còn phản ứng, đây là diễn biến bình thường và giảm dần. Nếu đau tăng lên, sưng má hoặc sốt thì cần quay lại phòng khám sớm.

Việc theo dõi bằng phim chụp là phần không nên bỏ. Bác sĩ chụp phim ngay sau khi trám bít để kiểm tra ống tủy đã được trám kín đến chóp chưa, và chụp lại sau 6 đến 12 tháng để đánh giá vùng xương quanh chóp có lành không. Hình ảnh được xử lý trên phần mềm nha khoa số hóa nên có thể phóng to, đo đạc và so sánh giữa các lần chụp.

Tỷ lệ thành công của điều trị tủy nhìn chung cao, nhưng không phải trăm phần trăm và phụ thuộc vào nhiều yếu tố: giải phẫu ống tủy của từng người, mức độ nhiễm trùng ban đầu, và việc răng có được phục hồi kín sau đó hay không. Răng đã lấy tủy mà để hở lâu ngày, không trám kín hoặc không bọc sứ thì vi khuẩn xâm nhập trở lại và phải điều trị tủy lại.

Răng đã lấy tủy vẫn có thể bị sâu ở phần mô răng còn lại, chỉ là bạn không cảm nhận được vì không còn dây thần kinh. Vì vậy vẫn phải chải răng, dùng chỉ nha khoa và khám định kỳ 6 tháng một lần như các răng khác.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Gọi 0354 655 688 khi răng bắt đầu đau, đừng đợi hết đau mới đi khám; thăm khám và tư vấn miễn phí. Xem thêm bảng giá.