Sưng lợi có mủ nên làm gì trước khi đi khám và tuyệt đối tránh điều gì

Mủ ở lợi nghĩa là gì và vì sao không nên chờ

Mủ là xác bạch cầu, vi khuẩn và mô hoại tử tích lại thành ổ. Sự có mặt của nó nghĩa là cơ thể đã dựng hàng rào để giữ nhiễm khuẩn ở một chỗ. Hàng rào đó không phải lúc nào cũng giữ được. Khi áp lực trong ổ tăng, mủ tìm đường thoát theo hướng ít cản trở nhất — có thể ra ngoài qua một lỗ dò trên lợi, có thể lan vào các khoang mô mềm vùng hàm mặt.

Điều gây hiểu nhầm là cơn đau. Rất nhiều người thấy lợi sưng đau dữ dội vài ngày rồi bỗng hết đau, và kết luận là đã khỏi. Thực tế trong phần lớn trường hợp đó, ổ mủ đã tự vỡ và thoát dịch, áp lực giảm nên hết đau, còn nhiễm khuẩn vẫn nguyên. Nó chuyển sang dạng mạn tính, âm thầm phá xương quanh chân răng trong nhiều tháng. Hết đau không phải hết bệnh.

Có vài dấu hiệu cho thấy tình trạng đã vượt khỏi mức chờ được và cần đi cấp cứu ngay, không phải hẹn lịch: sốt cao, sưng lan lên mắt hoặc xuống cổ, khó nuốt, khó thở, không há được miệng quá hai đốt ngón tay. Đây là dấu hiệu nhiễm khuẩn lan vào khoang sâu vùng hàm mặt, một tình trạng nguy hiểm cần xử trí tại bệnh viện.

Nếu không có các dấu hiệu trên, bạn có thời gian để thu xếp đi khám, nhưng nên trong vòng 24 đến 48 giờ chứ không phải tuần sau.

Bốn việc nên làm trong lúc chờ

Mục tiêu của xử trí tại nhà không phải chữa khỏi mà là giảm đau và không làm tình hình xấu đi.

Súc miệng bằng nước muối sinh lý ấm, nhiều lần trong ngày, ngậm nhẹ khoảng ba mươi giây mỗi lần rồi nhả ra. Nước muối làm sạch cơ học vùng viêm và giúp dịch thoát ra nếu ổ mủ đã có đường dò. Dùng nước muối sinh lý mua sẵn, không tự pha đặc, vì nước muối quá mặn làm bỏng rát niêm mạc đang viêm.

Chườm lạnh bên ngoài má vùng sưng, mỗi lần khoảng mười lăm phút, nghỉ rồi lặp lại. Lạnh làm co mạch, giảm phù nề và giảm dẫn truyền đau.

Giữ vệ sinh vùng đó nhưng nhẹ tay. Nhiều người thấy đau nên bỏ hẳn việc chải răng ở khu vực sưng, và mảng bám tích thêm làm viêm nặng hơn. Hãy dùng bàn chải lông mềm, chải chậm và nhẹ.

Dùng thuốc giảm đau thông thường theo đúng liều ghi trên hướng dẫn sử dụng nếu bạn không có chống chỉ định. Nếu bạn có bệnh dạ dày, bệnh gan thận, đang mang thai hoặc đang dùng thuốc chống đông, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước.

Bốn việc tuyệt đối không làm

Không tự chích hoặc nặn mủ. Đây là việc gây hại nhiều nhất trong danh sách. Dụng cụ tại nhà không vô khuẩn, và động tác ép làm tăng áp lực đẩy vi khuẩn vào sâu hơn theo các khoang mô mềm thay vì ra ngoài. Một ổ mủ khu trú xử lý đơn giản có thể biến thành nhiễm khuẩn lan toả vì một lần nặn.

Không chườm nóng. Nhiều người làm theo thói quen vì thấy nóng dễ chịu hơn. Nhiệt làm giãn mạch, tăng tưới máu vùng viêm và tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn lan rộng nhanh hơn.

Không tự mua kháng sinh uống. Kháng sinh không thay thế được việc dẫn lưu ổ mủ và xử lý nguyên nhân. Uống vài ngày rồi thấy đỡ, người bệnh bỏ khám, trong khi ổ nhiễm chỉ bị kìm hãm tạm thời. Chưa kể việc dùng sai loại và sai liều góp phần tạo vi khuẩn kháng thuốc. Kháng sinh có vai trò trong một số ca, nhưng do bác sĩ chỉ định sau khi khám.

Không đắp thuốc lá, tỏi, rượu thuốc hay các loại đắp dân gian lên lợi. Nhiều loại gây bỏng niêm mạc hoá học, thêm một tổn thương nữa lên vùng vốn đã viêm, và làm bác sĩ khó đánh giá tổn thương gốc khi bạn đến khám.

Nguyên nhân thường gặp và cách bác sĩ phân biệt

Sưng lợi có mủ không phải một bệnh mà là biểu hiện của nhiều nguyên nhân khác nhau. Hướng xử lý khác nhau hoàn toàn tuỳ nguyên nhân, nên bước chẩn đoán không thể bỏ qua.

Nguyên nhân	Dấu hiệu gợi ý	Hướng xử lý
Áp xe quanh chóp do tuỷ chết	Răng từng đau tuỷ, đổi màu, đau khi gõ dọc	Điều trị tuỷ, dẫn lưu qua ống tuỷ
Áp xe nha chu	Túi lợi sâu, răng lung lay, có cao răng nhiều	Làm sạch túi lợi, điều trị nha chu
Viêm lợi trùm răng khôn	Đau vùng răng hàm dưới trong cùng, khó há miệng	Cắt lợi trùm hoặc nhổ răng khôn
Sâu răng vào tuỷ	Lỗ sâu lớn thấy được, từng ê buốt kéo dài	Điều trị tuỷ hoặc nhổ nếu vỡ nhiều
Răng nứt chân	Đau khi cắn vào một điểm, không thấy lỗ sâu	Đánh giá mức nứt, thường phải nhổ

Để phân biệt, bác sĩ khám lâm sàng, đo độ sâu túi lợi bằng cây thăm dò, thử tuỷ và chụp phim. Camera nội soi trong miệng cho phép phóng to vùng tổn thương lên màn hình để nhìn rõ lỗ dò, đường nứt hoặc bờ trám hở mà mắt thường khó thấy. Phim X-quang cho biết mức tiêu xương quanh chóp và quanh chân răng, thứ quyết định răng đó còn giữ được hay không.

Đến phòng khám thì bác sĩ sẽ làm gì

Buổi khám đầu tiên thường tập trung vào hai việc: giải phóng mủ để giảm đau và xác định nguyên nhân để lên kế hoạch.

Dẫn lưu có thể thực hiện qua ống tuỷ nếu nguyên nhân là tuỷ chết, qua túi lợi nếu là áp xe nha chu, hoặc rạch một đường nhỏ ở vùng sưng khi ổ mủ đã lồi rõ dưới niêm mạc. Thao tác này làm dưới gây tê và bệnh nhân thường thấy dễ chịu ngay sau đó vì áp lực được giải phóng.

Phòng điều trị riêng biệt có ý nghĩa thực tế với những ca này: thủ thuật dẫn lưu có dịch mủ, cần không gian kín và dụng cụ chuyên biệt, đồng thời bệnh nhân đang đau cũng cần sự riêng tư.

Sau khi giải quyết phần cấp, bác sĩ giải thích tổn thương và các phương án. Đây là lúc bạn nên hỏi kỹ, vì quyết định giữ hay nhổ răng thường được đưa ra ở bước này. Hình ảnh nội soi và phim chụp hiển thị trên màn hình giúp bạn nhìn thấy đúng thứ bác sĩ đang mô tả thay vì phải tin vào lời kể.

Chi phí xử lý và cái giá của việc trì hoãn

Chi phí phụ thuộc nguyên nhân và mức tổn thương. Điều đáng chú ý là khoảng cách giữa chi phí xử lý sớm và xử lý muộn.

Một lỗ sâu phát hiện sớm chỉ cần trám, giá từ 150.000đ với Composite hoặc Fuji, 250.000đ với kỹ thuật Sandwich, 500.000đ với hàn thẩm mỹ. Khi sâu đã vào tuỷ, chi phí điều trị tuỷ là 800.000đ với răng cửa người lớn, 1.000.000đ với răng hàm nhỏ, 1.500.000đ với răng hàm lớn. Nếu phải điều trị tuỷ lại, mức 800.000đ đến 2.000.000đ.

Khi răng không giữ được nữa, chi phí nhổ răng đã điều trị tuỷ là 300.000đ, răng cửa hoặc răng hàm nhỏ 500.000đ, răng hàm lớn 1.000.000đ. Với viêm lợi trùm răng khôn, cắt lợi trùm là 500.000đ; nếu chỉ định nhổ thì nhổ răng khôn hàm dưới mọc thẳng 1.500.000đ, lệch 90 độ 2.500.000đ, ngầm 3.500.000đ.

Sau khi mất răng, chi phí thay thế mới là khoản lớn: trụ Implant từ 10.000.000đ đến 40.000.000đ tuỳ hãng, chưa kể ghép xương nếu xương đã tiêu, ghép bột xương 6.000.000đ hoặc ghép xương tự thân 7.000.000đ. Bảng giá đầy đủ xem tại trang bảng giá.

Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí, địa chỉ Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, mở cửa 8:30 đến 19:30 từ thứ Hai đến thứ Bảy, chủ nhật 8:30 đến 18:00.