Trẻ thở miệng ảnh hưởng đến hàm răng thế nào?

Thở miệng làm thay đổi hình dạng xương hàm như thế nào

Khi trẻ thở bằng mũi, lưỡi nằm áp lên vòm miệng và tạo một lực đẩy nhẹ nhưng liên tục ra hai bên, giúp hàm trên nở ngang đúng nhịp phát triển. Khi trẻ chuyển sang thở miệng, môi mở, lưỡi tụt xuống thấp và mất hoàn toàn lực nâng đỡ đó. Cùng lúc, hai má vẫn ép vào từ ngoài. Kết quả sau vài năm là hàm trên hẹp lại theo chiều ngang, vòm miệng bị đẩy cao và sâu.

Hàm trên hẹp kéo theo một chuỗi hệ quả. Cung răng không đủ chỗ nên răng vĩnh viễn mọc chen chúc, răng nanh mọc lệch ra ngoài. Hàm trên hẹp cũng hay đi kèm cắn chéo phía sau, tức là răng hàm dưới nằm ngoài răng hàm trên khi cắn lại. Trẻ thường lệch hàm sang một bên để nhai được, lâu ngày gây bất đối xứng mặt.

Ở tầng mặt, thở miệng lâu năm liên quan tới kiểu mặt dài, cằm lùi, môi trên ngắn và hở lợi khi cười. Đây là những thay đổi về xương, không phải chỉ về răng, nên càng để lâu càng khó sửa bằng chỉnh nha đơn thuần.

Dấu hiệu nhận biết trẻ đang thở miệng

Dấu hiệu rõ nhất nằm ở lúc trẻ ngủ và lúc trẻ ngồi yên không để ý. Hãy quan sát vào ban đêm.

• Ngủ há miệng, ngáy, thở nghe rõ tiếng, hay trở mình.
• Sáng dậy miệng khô, môi nứt, hơi thở nặng mùi.
• Ngồi xem tivi hoặc học bài mà môi luôn hé mở.
• Hay nghẹt mũi, chảy mũi kéo dài, viêm họng tái đi tái lại.
• Quầng thâm dưới mắt, mệt mỏi ban ngày, khó tập trung.
• Răng cửa trên chìa ra trước, lợi vùng răng cửa dễ sưng đỏ do khô.

Một phép thử đơn giản tại nhà: cho trẻ ngậm miệng, thở bằng mũi trong ba phút khi đang ngồi yên. Nếu trẻ không chịu được hoặc phải há miệng ra giữa chừng, khả năng cao đường thở mũi đang bị cản trở.

Điều quan trọng cần nói thẳng: chỉnh nha không giải quyết được nguyên nhân nếu nguyên nhân nằm ở mũi họng. Trẻ có VA quá phát, amidan lớn hoặc viêm mũi dị ứng cần được bác sĩ tai mũi họng khám và xử lý trước hoặc song song. Nếu chỉ nong hàm rồi để trẻ tiếp tục thở miệng, kết quả sẽ tái phát.

Mốc tuổi nào nên can thiệp

Câu trả lời ngắn: bắt đầu theo dõi từ 6 tuổi, can thiệp khí cụ hiệu quả nhất trong khoảng 7 đến 11 tuổi, khi khớp giữa xương khẩu cái chưa đóng.

Khoảng thời gian này là cửa sổ vàng vì hàm trên còn có thể nở ngang thật sự bằng khí cụ nong, chứ không phải chỉ nghiêng răng ra ngoài. Sau tuổi dậy thì, khớp này dần cốt hoá, muốn mở rộng xương hàm thường phải can thiệp phẫu thuật, phức tạp và tốn kém hơn nhiều.

Với trẻ đã qua giai đoạn này, hướng xử lý chuyển sang chỉnh nha toàn diện bằng mắc cài hoặc khay trong suốt để sắp đều răng và cải thiện khớp cắn trong giới hạn xương hiện có. Kết quả vẫn tốt về mặt răng nhưng phần khuôn mặt cải thiện ít hơn so với can thiệp sớm.

Bs. Lê Ngọc Ánh và Bs. Nguyễn Khánh Huyền phụ trách phần chỉnh nha trẻ em tại phòng khám, theo dõi định kỳ sáu tháng một lần cho tới khi trẻ thay hết răng sữa.

Các khí cụ thường dùng và chi phí

Khí cụ được chọn theo tuổi, mức độ hẹp hàm và tương quan hai hàm. Bảng dưới là các loại đang dùng tại phòng khám.

Khí cụ	Dùng khi nào	Chi phí
Hàm nong chậm	Hàm trên hẹp nhẹ, trẻ nhỏ	3.000.000đ
Hàm nong nhanh RPE	Hàm trên hẹp rõ, cắn chéo sau	4.000.000đ
Hàm Trainer thiết kế	Bỏ thói quen xấu, tập thở mũi	7.000.000đ
Twinblock	Cằm lùi, hàm dưới kém phát triển	8.000.000đ
Facemask	Hàm trên kém phát triển, cắn ngược	10.000.000đ
Headgear	Kiểm soát hàm trên phát triển quá mức	8.000.000đ

Sau giai đoạn khí cụ, phần lớn trẻ vẫn cần một đợt niềng răng hoàn thiện khi đã thay đủ răng vĩnh viễn. Mắc cài kim loại thường dao động 25 đến 35 triệu tuỳ độ khó, mắc cài kim loại tự khoá 30 đến 40 triệu. Phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất cho niềng răng, chi tiết ở bảng giá.

Dưới đây là thao tác gắn mắc cài, khí cụ được cố định lên men răng bằng đèn quang trùng hợp trong vài chục giây mỗi răng.

Điều trị thực tế diễn ra ra sao

Buổi đầu gồm khám lâm sàng, chụp phim và đánh giá đường thở, sau đó bác sĩ nói rõ trẻ cần đi khám tai mũi họng trước hay có thể bắt đầu ngay. Đây là bước hay bị bỏ qua ở nơi khác và là lý do nhiều ca tái phát.

Nếu dùng hàm nong nhanh RPE, phụ huynh sẽ được hướng dẫn vặn ốc tại nhà theo lịch, thường mỗi ngày một phần tư vòng trong hai đến bốn tuần. Trẻ sẽ thấy khe thưa giữa hai răng cửa trên xuất hiện, đó là dấu hiệu xương đã nở đúng ý chứ không phải răng bị hỏng. Khe này tự khép lại sau vài tháng.

Sau khi nong xong, khí cụ được giữ nguyên tại chỗ thêm khoảng ba đến sáu tháng để xương mới ổn định. Song song, trẻ tập thở mũi, tập đặt lưỡi đúng vị trí và tập khép môi. Phần tập luyện này quyết định việc kết quả có giữ được hay không, và nó phụ thuộc vào sự kiên trì của gia đình nhiều hơn phụ thuộc vào bác sĩ.

Giai đoạn hoàn thiện bằng mắc cài thường bắt đầu khi trẻ 11 đến 13 tuổi.

Nếu bỏ qua thì hậu quả tốn kém đến đâu

Không can thiệp không có nghĩa là không tốn tiền, chỉ là trả tiền muộn hơn và trả nhiều hơn. Răng chen chúc khó vệ sinh dẫn tới sâu răng và viêm lợi sớm.

Hệ quả về sau	Chi phí xử lý
Sâu răng do răng chen chúc	Trám Composite 150.000đ mỗi răng
Sâu lan vào tuỷ	Điều trị tuỷ răng hàm lớn 1.500.000đ
Răng vỡ lớn phải bọc	Răng sứ Zirconia 4.000.000đ mỗi răng
Răng khôn kẹt do thiếu chỗ	Nhổ răng khôn hàm dưới ngầm 3.500.000đ
Chỉnh nha muộn ở tuổi trưởng thành	Mắc cài sứ tự khoá 45 đến 55 triệu

So với hàm nong nhanh 4.000.000đ ở tuổi 8, con số ở cột phải nói lên khá rõ giá trị của việc can thiệp đúng lúc. Đây cũng là lý do phòng khám khuyến khích cho trẻ khám định kỳ từ khi mọc răng số 6, chi tiết ở trang nha khoa trẻ em.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần các khu Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Thăm khám và tư vấn miễn phí, đặt lịch qua hotline 0354 655 688.