Trụ Implant bị lung lay có cứu được không và khi nào buộc phải tháo bỏ

Lung lay ở phần nào: mão, abutment hay chính trụ

Câu hỏi đầu tiên bác sĩ phải trả lời không phải là cứu được hay không, mà là bộ phận nào đang lung lay. Một chiếc răng Implant có ba phần lắp vào nhau: trụ titan nằm trong xương, abutment vặn lên trụ, và mão sứ gắn trên abutment. Cảm giác lung lay mà bạn thấy có thể đến từ bất kỳ tầng nào trong ba tầng đó, và mức độ nghiêm trọng chênh nhau rất xa.

Trường hợp nhẹ nhất là mão sứ bong khỏi abutment. Nếu mão được gắn bằng xi măng, lớp xi măng có thể rã sau vài năm, mão xoay nhẹ hoặc rơi ra khi ăn đồ dính. Bác sĩ làm sạch bề mặt, kiểm tra abutment còn nguyên vẹn rồi gắn lại. Chi phí gần như không đáng kể so với việc cấy trụ mới.

Trường hợp phổ biến thứ hai là lỏng ốc abutment. Ốc nối giữa abutment và trụ chịu lực nhai mỗi ngày, nếu không được siết đúng lực bằng cờ lê chuyên dụng lúc lắp thì sẽ nới dần. Người bệnh mô tả cảm giác răng hơi cộm, có tiếng lách cách nhỏ khi cắn. Xử lý là tháo mão, siết lại ốc theo đúng lực nhà sản xuất quy định.

Trường hợp nặng nhất là chính trụ titan lung lay trong xương. Đây là mất tích hợp xương, và khác với hai trường hợp trên ở chỗ không có cách nào siết lại được. Xương không còn bám vào bề mặt trụ, khoảng trống giữa trụ và xương bị mô sợi lấp đầy. Trụ trong tình huống này phải được lấy ra.

Cách phân biệt nhanh tại ghế khám: nếu chỉ mão lung lay mà phần dưới đứng yên thì vấn đề ở tầng trên. Nếu cả khối răng dịch chuyển cùng nhau, kể cả khi bác sĩ đã tháo mão ra, thì trụ có vấn đề.

Vì sao trụ Implant mất tích hợp xương

Trụ mất tích hợp vì một trong ba nhóm nguyên nhân: nhiễm khuẩn, quá tải lực nhai, hoặc trụ chưa từng tích hợp tốt ngay từ đầu. Biết được nhóm nào giúp quyết định có nên cấy lại và cấy lại theo cách nào.

Nhiễm khuẩn quanh Implant là nguyên nhân hay gặp nhất ở những trụ đã dùng được vài năm. Mảng bám tích tụ ở cổ trụ, lợi viêm, rồi xương quanh cổ trụ tiêu dần theo hình phễu. Ban đầu người bệnh chỉ thấy lợi chảy máu khi chải răng, không đau, nên bỏ qua. Đến khi trụ lung lay thì xương đã mất quá nửa chiều dài trụ. Người hút thuốc và người tiểu đường kiểm soát kém nằm trong nhóm nguy cơ cao rõ rệt.

Quá tải lực nhai xảy ra khi mão làm quá cao, khớp cắn lệch, hoặc người bệnh nghiến răng ban đêm mà không đeo máng bảo vệ. Lực dồn liên tục vào một điểm khiến xương quanh trụ tiêu theo cơ chế cơ học chứ không phải viêm. Loại này thường gặp ở răng hàm và ở những ca cấy một trụ đơn lẻ gánh mão quá rộng.

Nhóm thứ ba là trụ chưa bao giờ tích hợp. Nếu trong ba đến sáu tháng đầu sau cấy mà trụ đã lung lay, khả năng cao là xương tại vị trí đó quá loãng, hoặc mũi khoan sinh nhiệt quá mức làm chết tế bào xương, hoặc trụ chịu lực quá sớm khi chưa lành. Đây là thất bại sớm, tỷ lệ thấp nhưng có thật, và không phải lúc nào cũng do lỗi kỹ thuật.

Để tìm đúng nguyên nhân, bác sĩ cần nhìn được tình trạng lợi quanh cổ trụ chứ không chỉ hỏi triệu chứng. Camera nội soi trong miệng đưa hình ảnh vùng cổ trụ lên màn hình ngay trước mặt người bệnh, thấy rõ lợi đang viêm đỏ hay chỉ tụt cơ học, có mủ rỉ ra khi ấn hay không.

Những trường hợp còn cứu được và cách xử lý

Phần lớn ca răng Implant lung lay đến khám vẫn cứu được, vì nguyên nhân nằm ở tầng trên chứ không phải ở trụ. Dưới đây là các tình huống và hướng xử lý tương ứng.

Lỏng ốc abutment: tháo mão, kiểm tra ren ốc còn tốt không, thay ốc mới nếu cần rồi siết lại đúng lực. Đồng thời bác sĩ phải tìm lý do khiến ốc lỏng, thường là khớp cắn lệch, và mài chỉnh lại điểm chạm. Nếu chỉ siết mà không sửa khớp cắn thì vài tháng sau ốc lại lỏng.

Bong mão gắn xi măng: làm sạch toàn bộ xi măng cũ, kiểm tra kỹ xem có mảnh xi măng nào còn sót dưới lợi hay không, rồi gắn lại. Xi măng thừa lọt xuống dưới lợi là nguyên nhân gây viêm quanh Implant rất hay bị bỏ sót.

Viêm quanh Implant giai đoạn sớm, khi xương mới tiêu ít và trụ vẫn vững: đây là ca đáng điều trị bảo tồn nhất. Bác sĩ làm sạch bề mặt trụ, loại bỏ mô viêm, khử khuẩn túi lợi. Laser Diode được dùng ở bước này để diệt khuẩn trong túi lợi và làm sạch mô hạt mà không cần rạch rộng, đồng thời ít chảy máu hơn so với nạo bằng dụng cụ cơ học đơn thuần.

Sau khi kiểm soát viêm, một số ca có thể ghép thêm xương để bù phần đã tiêu, chi phí ghép bột xương 6.000.000đ hoặc ghép màng xương 3.000.000đ tuỳ mức độ. Kết quả phụ thuộc vào việc người bệnh có bỏ được thói quen gây bệnh hay không: tiếp tục hút thuốc thì tỷ lệ tái phát rất cao, và không bác sĩ nào cam kết giữ được trụ trong hoàn cảnh đó.

Tình huống	Trụ có cứu được	Hướng xử lý
Mão bong khỏi abutment	Có	Làm sạch, gắn lại mão
Lỏng ốc abutment	Có	Thay ốc, siết đúng lực, chỉnh khớp cắn
Viêm quanh Implant sớm, trụ còn vững	Thường có	Làm sạch, Laser, cân nhắc ghép xương
Xương tiêu quá nửa chiều dài trụ	Khó	Cân nhắc tháo trụ
Trụ lung lay rõ, xoay được	Không	Tháo trụ, chờ lành, cấy lại

Khi buộc phải tháo trụ thì làm lại thế nào

Khi trụ đã mất tích hợp, việc tháo ra thường đơn giản hơn người bệnh tưởng, vì trụ không còn bám vào xương. Nhiều ca chỉ cần dụng cụ xoay ngược là lấy được, không phải phẫu thuật lớn. Đau và sưng sau đó ít hơn hẳn so với ca cấy ban đầu.

Vấn đề nằm ở bước sau: phần xương tại vị trí đó đã hỏng và cần thời gian phục hồi. Thông thường bác sĩ chờ ba đến sáu tháng để ổ xương lành và ổn định trước khi cấy lại. Trong thời gian chờ, người bệnh có thể dùng hàm giả tháo lắp tạm để ăn nhai và giữ thẩm mỹ, chi phí hàm giả tháo lắp dao động 500.000đ đến 12.000.000đ tuỳ loại và số răng.

Nếu xương tại chỗ tiêu nhiều, lần cấy thứ hai thường phải ghép xương trước hoặc ghép đồng thời. Chi phí các thủ thuật này rõ ràng trong bảng giá: ghép xương tự thân 7.000.000đ, ghép bột xương 6.000.000đ, ghép màng xương 3.000.000đ, nâng xoang kín 4.000.000đ, nâng xoang hở 8.000.000đ. Phim chụp CBCT 3D là căn cứ duy nhất để biết bạn cần thủ thuật nào, không thể ước lượng qua điện thoại.

Về dòng trụ cho lần cấy lại, bác sĩ có thể chọn trụ đường kính lớn hơn để tăng diện tích tiếp xúc với xương. Bảng giá trải từ Biotem Hàn Quốc 10.000.000đ, Osstem Hàn Quốc 13.000.000đ, Dentium Hàn Quốc 18.000.000đ đến Neodent Straumann Thụy Sĩ 25.000.000đ và Straumann Active Thụy Sĩ 40.000.000đ. Nói thẳng: đổi sang trụ đắt hơn không tự động sửa được nguyên nhân thất bại. Nếu lần trước hỏng vì viêm do vệ sinh kém, thì trụ 40 triệu cũng hỏng y như trụ 10 triệu.

Tỷ lệ thành công của lần cấy lại thấp hơn lần đầu, đó là sự thật cần nói trước. Vì vậy khâu tìm và xử lý nguyên nhân quan trọng hơn khâu chọn trụ. Tham khảo thêm tại trang trồng răng Implant và bảng giá.

Phòng ngừa: những việc làm được ngay từ hôm nay

Giữ được trụ Implant lâu dài phụ thuộc vào ba việc: vệ sinh vùng cổ trụ, kiểm soát lực nhai, và tái khám đúng lịch. Không việc nào trong ba việc này tốn kém, nhưng cả ba đều dễ bị bỏ qua sau khi hết cảm giác mới mẻ với chiếc răng vừa làm.

Vùng cổ trụ là nơi mảng bám tích tụ nhiều nhất và cũng là nơi bàn chải thường bỏ sót. Chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ đúng cỡ nên dùng hằng ngày quanh răng Implant. Máy tăm nước, giá 1.200.000đ tại phòng khám, làm sạch được vùng dưới điểm tiếp giáp mà bàn chải không tới. Điểm cần lưu ý là mô quanh trụ Implant không có dây chằng nha chu như răng thật, nên khả năng chống nhiễm khuẩn kém hơn và tiến triển viêm nhanh hơn.

Về lực nhai, nếu bạn nghiến răng ban đêm thì máng bảo vệ là khoản đầu tư đáng giá hơn nhiều so với chi phí cấy lại một trụ. Tránh dùng răng Implant để cắn đá, cắn vỏ hạt cứng hay mở nắp chai.

Lịch tái khám hợp lý là sáu tháng một lần trong hai năm đầu, sau đó mỗi năm ít nhất một lần. Mỗi buổi khám gồm kiểm tra độ vững, thăm dò túi lợi và chụp phim so sánh mức xương với phim gốc. Viêm quanh Implant phát hiện ở giai đoạn lợi mới chảy máu thì điều trị đơn giản, phát hiện khi trụ đã lung lay thì thường muộn.

Nếu bạn đang thấy răng Implant có dấu hiệu lung lay, kể cả rất nhẹ, hãy đi khám sớm thay vì chờ xem có tự hết không. Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, thăm khám và tư vấn miễn phí. Giờ làm việc 8:30–19:30 từ Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00.

Các ca Implant phức tạp, bao gồm ca thất bại cần đánh giá lại, do Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn, từng công tác tại Viện Răng Hàm Mặt Trung ương và có gần 20 năm kinh nghiệm, trực tiếp xem xét. Bạn có thể xem thêm đội ngũ bác sĩ hoặc liên hệ để đặt lịch.