Túi nha chu là gì và bác sĩ đo bằng cách nào

Túi nha chu là gì

Ở một hàm răng khoẻ mạnh, lợi ôm sát cổ răng và giữa hai bên vẫn có một khe nhỏ tự nhiên gọi là rãnh lợi, sâu khoảng 1 đến 3mm. Rãnh này là bình thường và luôn tồn tại, nó cho phép lợi di động nhẹ và giúp làm sạch. Vấn đề bắt đầu khi mảng bám và cao răng tích tụ dưới đường viền lợi, gây viêm kéo dài. Cơ thể phản ứng bằng cách phá huỷ chính mô liên kết bám vào chân răng và tiêu xương ổ răng xung quanh, khiến rãnh lợi sâu dần thành một túi bệnh lý.

Đó là túi nha chu. Nó khác rãnh lợi bình thường ở hai điểm: sâu hơn 3mm, và bên trong chứa vi khuẩn kỵ khí, mủ, mô hoại tử mà bàn chải không thể chạm tới. Túi càng sâu, môi trường bên trong càng thiếu oxy, càng thuận lợi cho nhóm vi khuẩn gây bệnh nặng phát triển, và bệnh càng tự duy trì mà không cần thêm yếu tố nào bên ngoài. Đây là lý do bệnh nha chu không tự khỏi bằng cách chải răng kỹ hơn khi túi đã hình thành.

Điều khiến bệnh nha chu nguy hiểm là nó gần như không đau cho tới giai đoạn muộn. Người bệnh thường chỉ thấy chảy máu khi chải răng, hơi thở có mùi, thỉnh thoảng lợi sưng rồi tự xẹp. Đến khi thấy răng dài ra, thưa dần hoặc lung lay thì xương nâng đỡ đã mất một phần đáng kể và không hồi phục hoàn toàn được. Đo túi nha chu định kỳ chính là cách duy nhất để phát hiện quá trình này khi còn kịp.

Bác sĩ đo túi nha chu bằng cách nào

Dụng cụ là cây thăm dò nha chu, một que kim loại đầu tù, mảnh, có chia vạch milimet. Bác sĩ đưa nhẹ đầu thăm dò vào khe giữa lợi và răng cho tới khi chạm đáy bám dính, dùng lực rất nhẹ khoảng 20 đến 25 gram, rồi đọc số vạch ngang mức viền lợi. Lực nhẹ là điểm mấu chốt: ấn mạnh sẽ xuyên qua mô viêm và cho số đo lớn hơn thực tế.

Mỗi răng được thăm dò ở sáu điểm: ba điểm phía ngoài và ba điểm phía trong, tương ứng gần, giữa và xa. Một người còn đủ 28 răng sẽ có 168 số đo. Các con số này được ghi vào biểu đồ nha chu, cùng với ba thông tin đi kèm: có chảy máu khi thăm dò hay không, mức tụt lợi ở cổ răng, và độ lung lay của răng. Chảy máu khi thăm dò là dấu hiệu viêm đang hoạt động, quan trọng không kém con số độ sâu.

Một chi tiết dễ gây hiểu nhầm: độ sâu túi không phải chỉ số duy nhất phản ánh mức mất mô. Chỉ số chính xác hơn là mất bám dính lâm sàng, bằng độ sâu túi cộng với mức tụt lợi. Một răng tụt lợi 3mm và túi 3mm thực chất đã mất 6mm bám dính, nặng hơn một răng túi 5mm mà lợi chưa tụt. Bác sĩ đọc cả hai con số cùng nhau chứ không kết luận từ một số đo đơn lẻ. Phim X-quang bổ sung thông tin về mức tiêu xương mà cây thăm dò không thấy được.

Số đo bao nhiêu là đáng lo

Dưới đây là các mốc thường dùng để phân định mức độ và hướng xử trí tương ứng.

Độ sâu khi thăm dò	Ý nghĩa	Hướng xử trí thường gặp
1–3mm, không chảy máu	Rãnh lợi bình thường	Vệ sinh tốt, kiểm tra định kỳ 6 tháng
1–3mm, có chảy máu	Viêm lợi, chưa mất bám dính	Lấy cao răng, chỉnh lại cách chải răng
4–5mm	Túi nha chu mức nhẹ đến trung bình	Làm sạch gốc răng dưới lợi, theo dõi sát
6–7mm	Túi sâu, đã tiêu xương rõ	Điều trị nha chu chuyên sâu, tái đánh giá
Trên 7mm	Tổn thương nặng	Cân nhắc phẫu thuật nha chu hoặc nhổ răng

Cần nói rõ: một túi 5mm đơn lẻ ở một răng khôn mọc lệch có ý nghĩa rất khác so với túi 5mm rải rác khắp hàm. Trường hợp đầu có thể giải quyết bằng cách nhổ răng khôn, trường hợp sau là bệnh nha chu toàn thể cần một kế hoạch điều trị dài hơi kèm kiểm soát các yếu tố nguy cơ như hút thuốc, tiểu đường.

Cũng đừng hoảng khi thấy chảy máu lúc thăm dò. Chảy máu chứng tỏ có viêm, nhưng viêm lợi đơn thuần với túi dưới 3mm là tình trạng hồi phục hoàn toàn được nếu lấy sạch cao răng và chải răng đúng cách trong vài tuần. Ranh giới thật sự nằm ở chỗ đã mất bám dính và tiêu xương hay chưa, vì xương đã tiêu thì việc tái tạo lại rất hạn chế.

Điều trị túi nha chu gồm những bước nào

Nguyên tắc xuyên suốt là loại bỏ nguồn vi khuẩn trong túi và tạo điều kiện để mô lợi bám lại vào chân răng. Bước nền tảng là làm sạch cao răng trên và dưới lợi, kết hợp làm nhẵn bề mặt gốc răng để mảng bám khó tích tụ lại. Với túi 4 đến 5mm, bước này thường đủ để độ sâu giảm 1 đến 2mm sau vài tuần khi lợi bớt phù nề và bám lại.

Túi sâu hơn cần hỗ trợ thêm. Laser Diode được dùng để làm sạch biểu mô túi và diệt khuẩn trong những ngóc ngách mà dụng cụ cơ học khó với tới, đồng thời giúp giảm chảy máu trong quá trình điều trị. Bên cạnh đó, laser bước sóng đỏ 650nm được dùng sau thủ thuật để kích thích lành thương và giảm viêm mô mềm, giúp bệnh nhân dễ chịu hơn trong những ngày đầu.

Sau khoảng 4 đến 6 tuần, bác sĩ đo lại toàn bộ biểu đồ nha chu để so sánh với lần đầu. Đây là bước hay bị bỏ qua nhưng lại quyết định: nếu túi đã về dưới 4mm và hết chảy máu, bạn chuyển sang giai đoạn duy trì với lịch kiểm tra 3 đến 6 tháng. Nếu vẫn còn túi sâu và chảy máu, cần cân nhắc can thiệp phẫu thuật để tiếp cận trực tiếp vùng tổn thương. Không có phác đồ nào cam kết đưa mọi túi sâu về bình thường, kết quả phụ thuộc nhiều vào mức xương còn lại và khả năng duy trì vệ sinh của từng người.

Vì sao bạn nên tự nhìn thấy túi nha chu của mình

Bệnh nha chu khó thuyết phục người bệnh vì nó không đau. Nghe bác sĩ nói túi 6mm là một chuyện, nhìn thấy vùng lợi bong khỏi cổ răng và lớp cao răng đen dưới lợi trên màn hình lại là chuyện khác. Camera nội soi trong miệng cho phép phóng to hình ảnh từng răng và chiếu trực tiếp lên màn hình ngay cạnh ghế, để bạn nhìn đúng thứ bác sĩ đang nhìn.

Cách làm này còn có giá trị thực tế trong việc theo dõi. Ảnh chụp lần đầu được lưu lại, đến buổi tái đánh giá bạn so sánh trực tiếp vùng lợi trước và sau điều trị, thấy rõ chỗ nào đã cải thiện và chỗ nào mình vẫn chải sót. Với bệnh nha chu, phần lớn kết quả dài hạn nằm ở thói quen hằng ngày chứ không nằm ở buổi điều trị tại phòng khám, nên việc bạn hiểu đúng tình trạng của mình có trọng lượng thật sự.

Về chi phí điều trị nha chu, phòng khám báo giá theo từng ca vì khối lượng công việc phụ thuộc số răng có túi và mức độ tổn thương. Để tham chiếu, một số hạng mục hay đi kèm có giá công khai: máy tăm nước 1.200.000đ, bôi Fluor dự phòng 500.000đ, trám cổ răng 200.000đ cho vùng mòn cổ răng hay gặp ở người tụt lợi. Trường hợp răng đã lung lay nhiều không giữ được, chi phí nhổ răng hàm lớn là 1.000.000đ, và phương án thay thế có thể là trồng răng Implant.

Ai cần đo túi nha chu và bao lâu một lần

Người trưởng thành nên được đo biểu đồ nha chu ít nhất một lần để có mốc so sánh, sau đó kiểm tra lại theo lịch định kỳ. Nhóm cần đo sớm và theo dõi sát hơn gồm: người hút thuốc lá, người mắc tiểu đường, phụ nữ mang thai, người có tiền sử gia đình mất răng sớm, người đang niềng răng, và người thấy chảy máu lợi thường xuyên khi chải răng.

Người đang chỉnh nha đặc biệt cần chú ý, vì mắc cài làm mảng bám tích tụ nhanh hơn và lực chỉnh nha đặt lên một nền nha chu đang viêm có thể đẩy nhanh tiêu xương. Bác sĩ thường kiểm tra tình trạng lợi ở mỗi lần tái khám và yêu cầu xử lý viêm trước khi tiếp tục tăng lực. Chi tiết ở trang niềng răng.

Một lời khuyên thẳng thắn cho người ở tuổi 35 trở lên: nếu bạn chưa từng được đo túi nha chu mà chỉ đi lấy cao răng, bạn đang thiếu thông tin quan trọng nhất về sức khoẻ răng của mình. Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí, có mặt tại Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho khách ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Hạ Đình. Đặt lịch qua số 0354 655 688.