Viêm nha chu: dấu hiệu, bốn giai đoạn và cách điều trị

Viêm nha chu là gì và khác viêm nướu ở chỗ nào?

Viêm nha chu là tình trạng viêm đã lan xuống các mô nâng đỡ răng — dây chằng nha chu và xương ổ răng — chứ không còn giới hạn ở nướu. Đây là điểm phân biệt quyết định với viêm nướu, và nó quan trọng vì một bên hồi phục được, một bên thì không.

Viêm nướu là giai đoạn đầu: mảng bám và cao răng tích tụ ở viền nướu, gây viêm khu trú ở mô mềm. Nướu đỏ, sưng nhẹ, chảy máu khi chải răng. Ở giai đoạn này, làm sạch cao răng và cải thiện vệ sinh là đủ để nướu trở lại bình thường hoàn toàn. Không mất gì vĩnh viễn.

Khi viêm vượt qua ranh giới đó và ăn xuống dưới, câu chuyện thay đổi bản chất. Các sợi dây chằng nối răng với xương bị phá huỷ, xương ổ răng bắt đầu tiêu đi, và giữa răng với nướu hình thành một khoảng gọi là túi nha chu. Túi này là nơi vi khuẩn trú ngụ mà bàn chải không với tới được, nên bệnh tự duy trì và tiến triển.

Xương đã tiêu thì không tự mọc lại. Đây là câu quan trọng nhất trong bài viết này. Điều trị nha chu giúp chặn đứng quá trình phá huỷ và ổn định tình trạng, nhưng không đưa hàm răng trở về như trước khi bị bệnh. Vì vậy thời điểm can thiệp quyết định rất nhiều.

Điều làm viêm nha chu nguy hiểm là nó tiến triển gần như không đau. Không có cơn đau nhói nào buộc bạn phải đi khám. Người bệnh thường chỉ tìm tới phòng khám khi răng đã lung lay hoặc nướu tụt lộ chân răng — tức là khi xương đã mất đáng kể và lựa chọn điều trị đã bị thu hẹp.

Dấu hiệu nhận biết sớm

Sáu dấu hiệu dưới đây xuất hiện trước khi răng lung lay. Có bất kỳ dấu hiệu nào kéo dài trên hai tuần thì nên đi khám.

Chảy máu khi chải răng hoặc dùng chỉ nha khoa. Đây là dấu hiệu sớm nhất và cũng bị xem nhẹ nhất. Nướu khoẻ không chảy máu khi chải đúng cách. Nhiều người thấy máu thì chải nhẹ đi hoặc bỏ chỉ nha khoa — làm đúng ngược lại điều cần làm, vì mảng bám ở đó chính là nguyên nhân.

Hôi miệng dai dẳng không cải thiện dù vệ sinh kỹ. Vi khuẩn kỵ khí trong túi nha chu sinh ra hợp chất lưu huỳnh gây mùi. Nước súc miệng chỉ che được vài giờ vì không tới được đáy túi.

Nướu đổi màu và thay đổi hình thái. Nướu khoẻ có màu hồng nhạt, bám sát cổ răng, viền mỏng và sắc. Nướu bệnh chuyển đỏ sẫm hoặc tím, viền dày lên, mất độ săn chắc.

Tụt nướu, răng trông dài ra. Chân răng lộ dần, thường kèm ê buốt khi ăn uống nóng lạnh vì phần chân răng không có men bảo vệ.

Khe hở mới xuất hiện giữa các răng. Khi xương nâng đỡ tiêu đi, răng dịch chuyển và thưa dần. Nhiều người tưởng đây là chuyện tuổi tác bình thường — không phải.

Cảm giác cắn khác đi, hoặc răng lung lay nhẹ. Đây đã là dấu hiệu muộn, nghĩa là xương đã mất đáng kể.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ đáng kể và bạn nên nói với bác sĩ: hút thuốc lá, tiểu đường không kiểm soát tốt, thay đổi nội tiết ở phụ nữ mang thai, tiền sử gia đình có người mất răng sớm, và tật nghiến răng.

Bốn giai đoạn của bệnh nha chu

Phân giai đoạn không phải để đặt tên cho đẹp — mỗi giai đoạn có phác đồ và tiên lượng khác nhau rõ rệt.

Giai đoạn 1 — viêm nướu. Viêm còn giới hạn ở mô mềm, chưa mất bám dính, chưa tiêu xương. Nướu đỏ và chảy máu khi chải. Hồi phục hoàn toàn nếu được xử lý. Đây là giai đoạn duy nhất bạn không mất gì vĩnh viễn.

Giai đoạn 2 — viêm nha chu nhẹ. Túi nha chu bắt đầu hình thành, xương ổ răng tiêu ở mức nhẹ. Chảy máu thường xuyên hơn, có hôi miệng, đôi khi tụt nướu nhẹ. Can thiệp ở giai đoạn này còn tương đối đơn giản và tiên lượng tốt.

Giai đoạn 3 — viêm nha chu trung bình tới nặng. Túi nha chu sâu hơn, tiêu xương rõ trên phim. Tụt nướu thấy được, chân răng lộ, có thể có mủ ở viền nướu, răng bắt đầu lung lay nhẹ. Điều trị lúc này cần can thiệp sâu dưới nướu và thường phải chia nhiều buổi.

Giai đoạn 4 — viêm nha chu tiến triển. Mất bám dính nghiêm trọng, tiêu xương lan rộng, răng lung lay rõ, có thể di lệch hoặc trồi lên. Ở giai đoạn này một số răng không giữ được và phải nhổ. Mục tiêu điều trị chuyển sang giữ những răng còn cứu được và lên kế hoạch phục hồi cho phần đã mất.

Việc xếp giai đoạn dựa trên ba thứ: đo độ sâu túi nha chu bằng cây thăm dò, đánh giá mức tiêu xương trên phim X-quang, và độ lung lay của răng. Nha khoa Hiếu Minh dùng phim X-quang CBCT 3D Cone Beam khi cần đánh giá chi tiết hình thái tiêu xương ba chiều, thứ mà phim hai chiều thông thường không cho thấy đầy đủ.

Điều trị viêm nha chu diễn ra thế nào

Điều trị nha chu là một quá trình theo từng bước, không phải một lần làm là xong. Nội dung cụ thể phụ thuộc giai đoạn.

Bước một — làm sạch trên và dưới nướu. Lấy sạch cao răng ở thân răng, sau đó làm sạch sâu dưới nướu để loại bỏ cao răng và mô hoại tử bám ở mặt chân răng trong túi nha chu. Bước này thường cần gây tê tại chỗ và chia theo vùng hàm. Đây là nền tảng, và với giai đoạn 1 tới 2 thì phần lớn trường hợp chỉ cần tới đây.

Bước hai — kiểm soát các yếu tố duy trì bệnh. Chỉnh sửa những chỗ đọng mảng bám: miếng trám dư viền, mão sứ hở, răng lệch khó vệ sinh. Với trường hợp có lợi trùm gây viêm tái đi tái lại, có thể cần cắt lợi trùm 500.000đ. Song song là hướng dẫn kỹ thuật vệ sinh phù hợp với tình trạng riêng của bạn — bao gồm dùng chỉ nha khoa, bàn chải kẽ, và máy tăm nước 1.200.000đ nếu có túi sâu hoặc nhiều phục hình.

Bước ba — hỗ trợ bằng Laser. Laser Diode được dùng để làm sạch mô viêm trong túi nha chu và giảm tải vi khuẩn ở những vị trí dụng cụ cơ học khó tiếp cận. Bên cạnh đó, Laser bước sóng đỏ được dùng để kích thích lành thương và giảm phản ứng viêm sau can thiệp, giúp bệnh nhân dễ chịu hơn trong những ngày đầu.

Hình dưới là bước điều trị bằng Laser bước sóng đỏ 650nm tại phòng khám — dùng để kích thích lành thương và giảm viêm ở mô nha chu sau khi đã làm sạch cơ học.

Cần nói rõ để tránh hiểu nhầm: Laser không thay thế được việc làm sạch cơ học. Nó là công cụ hỗ trợ, giúp kết quả tốt hơn và hồi phục dễ chịu hơn. Nơi nào quảng cáo chữa nha chu chỉ bằng Laser mà bỏ qua bước cạo láng mặt chân răng là bỏ qua phần cốt lõi của điều trị.

Bước bốn — can thiệp phẫu thuật với ca nặng. Với túi nha chu sâu không đáp ứng điều trị không phẫu thuật, cần can thiệp mở nướu để làm sạch trực tiếp, đôi khi kèm ghép vật liệu tái tạo. Máy ly tâm PRF được dùng để chiết huyết tương giàu tiểu cầu từ chính máu bệnh nhân, hỗ trợ lành thương, chi phí 500.000đ–800.000đ.

Bước năm — xử lý răng không giữ được. Răng lung lay độ nặng, tiêu xương quanh chóp lan rộng thì việc cố giữ có thể gây hại cho các răng bên cạnh. Nhổ răng hàm lớn 1.000.000đ, răng cửa hoặc răng hàm nhỏ 500.000đ, răng đã điều trị tuỷ 300.000đ. Sau khi ổn định nha chu mới tính tới trồng răng Implant hoặc hàm giả tháo lắp.

Theo dõi sau điều trị mới là phần quyết định

Viêm nha chu là bệnh mạn tính. Điều trị đưa nó về trạng thái ổn định, nhưng nếu quay lại thói quen cũ thì bệnh tái phát, và lần tái phát thì nền xương đã yếu hơn lần trước.

Lịch tái khám thường dày hơn người bình thường: 3 tới 4 tháng một lần thay vì 6 tháng, ít nhất trong hai năm đầu sau điều trị. Mỗi lần tái khám gồm đo lại độ sâu túi nha chu, kiểm tra điểm chảy máu, làm sạch duy trì và đánh giá kỹ thuật vệ sinh tại nhà của bạn.

Một phần quan trọng của theo dõi là để chính bạn nhìn thấy tình trạng của mình. Nha khoa Hiếu Minh dùng camera nội soi trong miệng chiếu trực tiếp lên màn hình phòng điều trị, cho bạn thấy rõ vùng nướu viêm, chỗ đọng mảng bám và sự thay đổi qua từng lần tái khám.

Điều này không phải chi tiết trang trí. Nha chu là bệnh mà kết quả phụ thuộc vào hành vi hằng ngày của bệnh nhân nhiều hơn bất kỳ nhóm bệnh răng miệng nào khác. Người nhìn thấy được vùng nướu đang viêm của chính mình thường thay đổi thói quen chải răng nhanh hơn nhiều so với người chỉ nghe bác sĩ mô tả.

Ba việc cần làm nghiêm túc ở nhà: chải răng hai lần mỗi ngày với kỹ thuật đúng ở viền nướu, làm sạch kẽ răng hằng ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, và bỏ thuốc lá nếu bạn hút. Hút thuốc vừa làm bệnh tiến triển nhanh hơn vừa làm giảm rõ hiệu quả điều trị — đây là yếu tố có ảnh hưởng lớn nhất trong số những thứ bạn kiểm soát được.

Nếu bạn có tiểu đường, việc kiểm soát đường huyết và kiểm soát nha chu ảnh hưởng lẫn nhau theo cả hai chiều. Hãy nói với bác sĩ nha khoa về tình trạng này ngay từ buổi đầu.

Chi phí và khi nào cần đi khám

Không có mức giá cố định cho một liệu trình nha chu, vì số buổi và mức can thiệp phụ thuộc hoàn toàn vào giai đoạn bệnh và số vùng hàm bị ảnh hưởng. Điều làm được là cho bạn thấy chi phí của các hạng mục liên quan.

Hạng mục	Chi phí
Thăm khám và tư vấn	Miễn phí
Cắt lợi trùm	500.000đ
PRF hỗ trợ lành thương	500.000đ–800.000đ
Nhổ răng đã điều trị tuỷ	300.000đ
Nhổ răng cửa, chân răng, răng hàm nhỏ	500.000đ
Nhổ răng hàm lớn	1.000.000đ
Máy tăm nước	1.200.000đ
Trồng lại răng đã mất bằng Implant	từ 10.000.000đ mỗi trụ

Nhìn dòng cuối cùng để hiểu vì sao đi khám sớm là quyết định kinh tế, chứ không thuần tuý là lời khuyên sức khoẻ. Một trụ Implant Biotem 10.000.000đ, chưa kể mão sứ gắn lên và chi phí ghép xương nếu xương đã tiêu — mà xương tiêu là hậu quả trực tiếp của viêm nha chu không điều trị. Chi phí phòng ngừa và điều trị sớm thấp hơn nhiều bậc.

Hãy đặt lịch khám nếu bạn có bất kỳ điều nào sau đây: chảy máu khi chải răng kéo dài trên hai tuần, hôi miệng không cải thiện dù vệ sinh kỹ, nướu tụt hoặc răng trông dài ra, khe hở mới giữa các răng, hoặc cảm giác răng lung lay dù nhẹ.

Tại Nha khoa Hiếu Minh, Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu — Giám đốc chuyên môn, tốt nghiệp Răng Hàm Mặt Đại học Y Hà Nội với gần 20 năm kinh nghiệm — trực tiếp thăm khám và lên phác đồ. Phòng khám có X-quang CBCT 3D Cone Beam, Laser Diode, máy Piezotome sóng siêu âm, máy ly tâm PRF và camera nội soi trong miệng. Xem thêm bảng giá đầy đủ hoặc liên hệ đặt lịch.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Hotline 0354 655 688, đặt lịch 0354 655 688. Mở cửa 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30–18:00 Chủ nhật, nghỉ trưa 12:00–14:00. Thăm khám và tư vấn miễn phí cho khách ở Đại Kim, Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân, Khương Đình và các khu vực lân cận trong Hà Nội.