Tủy răng là gì và vì sao bị viêm?

Tủy răng nằm ở đâu và làm gì

Răng không phải một khối đặc. Cắt dọc một chiếc răng, bạn sẽ thấy ba lớp. Ngoài cùng là men răng, cứng nhất cơ thể nhưng hoàn toàn vô cảm vì không có tế bào sống. Ở giữa là ngà răng, mềm hơn, chứa hàng nghìn ống nhỏ li ti chạy hướng tâm. Trong cùng là một khoang rỗng gọi là buồng tủy ở phần thân răng, nối xuống các ống tủy chạy dọc chân răng và thông ra ngoài qua lỗ chóp ở đầu chân răng.

Trong khoang đó là tủy răng, một khối mô mềm gồm mạch máu, sợi thần kinh, mạch bạch huyết và các tế bào tạo ngà. Mạch máu và thần kinh đi vào từ lỗ chóp, kết nối với hệ tuần hoàn chung của cơ thể.

Tủy làm ba việc. Nó nuôi dưỡng ngà răng bằng dịch và dưỡng chất, giữ cho răng không giòn. Nó cảm nhận, cho bạn biết khi có kích thích bất thường như nóng, lạnh hay áp lực. Và trong suốt đời răng, tế bào tạo ngà tiếp tục bồi thêm lớp ngà thứ cấp từ phía trong, khiến buồng tủy hẹp dần theo tuổi. Đó là lý do người lớn tuổi thường ít ê buốt hơn người trẻ ở cùng mức độ mòn răng.

Một chi tiết quan trọng: buồng tủy là khoang kín, bao quanh bởi thành ngà cứng không giãn nở được. Đặc điểm này quyết định toàn bộ diễn biến khi tủy bị viêm.

Vì sao viêm tủy lại đau dữ dội đến vậy

Khi bất kỳ mô nào trong cơ thể bị viêm, phản ứng đầu tiên là mạch máu giãn ra và dịch thoát vào mô, gây sưng. Ở da hay lợi, mô nở ra được nên áp lực không tăng nhiều.

Tủy răng thì không có chỗ để nở. Dịch viêm tích lại trong một khoang cứng, áp suất bên trong tăng vọt và ép trực tiếp lên các sợi thần kinh. Đây là cơ chế của cơn đau tủy: dữ dội, giật theo nhịp mạch, lan lên nửa đầu hoặc thái dương, và thường nặng hơn khi bạn nằm xuống vì máu dồn lên đầu nhiều hơn.

Áp lực tăng cũng chèn ép chính mạch máu đi vào qua lỗ chóp, cắt nguồn nuôi dưỡng tủy. Đây là điểm không quay lại được. Khi tuần hoàn bị chặn, mô tủy chết dần từng phần rồi hoại tử toàn bộ. Nghịch lý là lúc tủy chết hẳn, cơn đau có thể dịu đi hoặc biến mất, khiến nhiều người tưởng đã khỏi và không đi khám nữa.

Thực tế lúc đó vi khuẩn đang lan xuống qua lỗ chóp vào xương hàm, hình thành ổ viêm quanh chóp, có thể tạo áp xe, nang hoặc lan thành viêm mô tế bào vùng mặt. Giai đoạn này đau trở lại nhưng khác kiểu: đau khi cắn, cảm giác răng trồi cao hơn các răng khác, sưng vùng lợi hoặc má.

Bốn con đường vi khuẩn vào tới tủy

Phổ biến nhất là sâu răng. Vi khuẩn phá men, xuống ngà, rồi theo các ống ngà đi vào tủy. Đây là lý do một lỗ sâu bỏ mặc lâu ngày cuối cùng dẫn tới viêm tủy, dù ban đầu chỉ là chấm đen nhỏ trám 150.000đ là xong.

Thứ hai là chấn thương. Một cú va đập làm nứt hoặc gãy thân răng mở đường trực tiếp cho vi khuẩn. Đáng chú ý là chấn thương cũng có thể làm đứt mạch máu ở chóp mà không gây vỡ răng nào; răng dần đổi màu sẫm sau vài tháng và tủy đã chết âm thầm.

Thứ ba là qua đường nha chu. Ở người viêm nha chu nặng, túi nha chu sâu tới gần chóp răng, vi khuẩn đi ngược từ dưới lên vào tủy qua lỗ chóp hoặc các ống phụ.

Thứ tư là do can thiệp nha khoa. Mài răng để bọc sứ sinh nhiệt và lấy đi lớp ngà bảo vệ; nếu mài quá nhiều hoặc không làm mát đủ, tủy có thể viêm sau đó vài tuần tới vài tháng. Trám sâu sát tủy cũng có nguy cơ tương tự. Đây là rủi ro có thật của việc bọc răng sứ trên răng còn sống, và là lý do nên cân nhắc kỹ chỉ định trước khi mài răng lành, xem thêm ở trang bọc răng sứ.

Chẩn đoán dựa vào gì

Không thể nhìn bằng mắt thường mà biết tủy còn sống hay đã chết. Bác sĩ phải kết hợp nhiều thông tin.

Hỏi bệnh cho biết tính chất cơn đau: đau tự phát hay chỉ khi có kích thích, kéo dài bao lâu sau khi bỏ kích thích, có đau về đêm không, đau khi cắn hay không. Cơn nhói ngắn rồi tắt ngay thường là ngà nhạy cảm; cơn đau kéo dài hàng phút sau khi uống nước lạnh là dấu hiệu tủy đã viêm không hồi phục.

Thử nghiệm tủy bằng lạnh hoặc dòng điện đánh giá xem tủy còn phản ứng không. Gõ dọc và gõ ngang giúp phát hiện viêm lan tới vùng quanh chóp.

Phim X-quang cho thấy độ sâu lỗ sâu so với buồng tủy, hình dạng hệ thống ống tủy và vùng thấu quang quanh chóp nếu đã có ổ viêm xương. Với ca phức tạp, phim CBCT 3D Cone Beam dựng được hình ảnh ba chiều, phát hiện ống tủy phụ hoặc nứt chân răng mà phim thường bỏ sót. Bác sĩ thường mở phim lên màn hình và giải thích trực tiếp cho bạn trước khi lên phác đồ.

Chi phí điều trị tủy theo nhóm răng

Loại răng	Chi phí
Răng cửa người lớn	800.000đ
Răng hàm nhỏ	1.000.000đ
Răng hàm lớn	1.500.000đ
Răng cửa trẻ em	500.000đ
Răng hàm trẻ em	1.000.000đ
Điều trị tủy lại	800.000đ đến 2.000.000đ
Chốt kim loại	500.000đ
Chốt thạch anh	800.000đ

Chênh lệch giữa các nhóm răng phản ánh độ phức tạp. Răng cửa thường chỉ có một ống tủy thẳng, còn răng hàm lớn có ba tới bốn ống tủy cong, đôi khi có ống phụ khó tìm, nên thời gian và độ khó cao hơn nhiều.

Sau khi điều trị tủy, răng mất nguồn nuôi dưỡng nên giòn hơn và dễ vỡ dọc. Vì vậy răng hàm đã điều trị tủy hầu như luôn cần bọc mão bảo vệ, và nếu mô răng còn lại quá ít thì phải đặt chốt trước khi làm cùi giả. Đây là chi phí cần tính vào ngay từ đầu, không phải khoản phát sinh bất ngờ.

Điều trị có đau không

Đây là nỗi sợ khiến nhiều người trì hoãn tới lúc phải nhổ răng. Cần nói rõ: bản thân quá trình điều trị được thực hiện dưới gây tê, và khi tê đủ thì bạn không đau.

Vấn đề nằm ở chỗ gây tê cho răng đang viêm tủy cấp khó hơn bình thường, vì môi trường mô viêm có tính axit làm giảm hiệu lực thuốc tê. Bác sĩ có kinh nghiệm sẽ dùng kỹ thuật tê bổ sung, chẳng hạn tê trong dây chằng hoặc tê trong xương, thay vì cứ tiêm thêm liều thông thường. Kỹ thuật tiêm chậm, làm ấm thuốc và bôi tê bề mặt trước khi tiêm cũng giảm khó chịu đáng kể.

Sau khi hết thuốc tê, răng thường ê nhẹ và hơi khó chịu khi cắn trong vài ngày, mức độ khác nhau ở từng người. Điều đó bình thường. Nếu đau tăng dần, sưng mặt hoặc sốt thì cần quay lại khám ngay.

Điều đáng nói hơn là: cơn đau viêm tủy cấp thường dữ dội hơn nhiều so với cảm giác trong và sau khi điều trị. Trì hoãn không giúp tránh đau, chỉ khiến ca phức tạp hơn và tăng nguy cơ mất răng, dẫn tới chi phí trồng răng Implant lớn hơn nhiều lần.

Khám răng đau tại Đại Kim, Hoàng Mai

Nếu bạn đang đau răng tự phát, đau về đêm hoặc đau kéo dài sau khi uống nước lạnh, đừng chờ tự khỏi. Cơn đau dịu đi không có nghĩa là vấn đề đã hết, mà thường là dấu hiệu tủy đã chết và vi khuẩn đang lan xuống xương.

Phòng khám có camera nội soi trong miệng để bạn nhìn thấy tình trạng răng ngay trên màn hình, phim CBCT 3D cho ca phức tạp và labo kỹ thuật số tại chỗ khi cần phục hình sau điều trị. Bs. Lê Ngọc Ánh phụ trách mảng điều trị tủy và trám răng thẩm mỹ tại phòng khám, xem thêm ở trang đội ngũ bác sĩ và trang điều trị tủy.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Khương Đình. Giờ làm việc 8:30 đến 19:30 Thứ 2 đến Thứ 7. Gọi 0354 655 688 nếu bạn cần khám sớm.