Twinblock điều trị hàm lùi ở trẻ ra sao?

Hàm lùi ở trẻ là gì và vì sao phải can thiệp sớm

Hàm lùi ở trẻ trong đa số trường hợp là hàm dưới kém phát triển, chuyên môn gọi là sai khớp cắn loại II do lùi xương hàm dưới. Biểu hiện dễ nhận nhất: nhìn nghiêng thấy cằm thụt về sau, môi dưới bị hụt, răng cửa trên chìa ra trước rõ và khoảng hở giữa hai hàm răng cửa lớn hơn 5 mm. Nhiều phụ huynh chỉ để ý phần răng chìa mà không nhận ra gốc rễ nằm ở vị trí xương hàm.

Phân biệt hai nhóm nguyên nhân là bước quan trọng nhất. Nếu răng cửa trên chìa vì răng nghiêng ra trước còn hai hàm xương vẫn tương quan bình thường, đó là vấn đề của răng, xử lý bằng niềng răng thông thường và có thể chờ tới tuổi thay răng xong. Nếu hàm dưới thật sự ngắn và lùi so với hàm trên, thì niềng răng đơn thuần chỉ giấu được triệu chứng chứ không sửa được tương quan xương.

Lý do phải can thiệp sớm rất cụ thể: xương hàm chỉ đáp ứng với lực chỉnh hình khi còn tiềm năng tăng trưởng. Ở bé gái, đỉnh tăng trưởng thường rơi vào 10–12 tuổi; ở bé trai muộn hơn, khoảng 12–14 tuổi. Sau khi đỉnh này qua đi, việc kéo hàm dưới ra trước bằng khí cụ gần như không còn tác dụng, và lựa chọn còn lại khi trưởng thành là phẫu thuật chỉnh hàm — một cuộc mổ lớn với chi phí và rủi ro thuộc hạng khác hẳn.

Một hệ quả nữa ít được nhắc tới: trẻ hàm lùi nhiều thường thở miệng, ngủ ngáy và răng cửa trên rất dễ gãy khi ngã, vì răng chìa ra không có môi che chắn.

Twinblock hoạt động theo cơ chế nào

Twinblock gồm hai máng nhựa rời — một cho hàm trên, một cho hàm dưới — mỗi máng có một khối gờ nghiêng khoảng 70 độ. Khi trẻ ngậm miệng, hai gờ nghiêng trượt vào nhau và ép hàm dưới phải trượt ra trước mới cắn khít được. Trẻ đeo khí cụ càng nhiều giờ thì hàm dưới càng dành nhiều thời gian ở tư thế đưa ra trước.

Tư thế đó tạo hai tác động. Thứ nhất, vùng lồi cầu và khớp thái dương hàm được kích thích tái tạo mô, hàm dưới có xu hướng dài ra thật sự. Thứ hai, hàm trên bị ghìm lại nhẹ, không phát triển vượt lên trước như trước đó. Kết quả cuối cùng là khoảng chênh giữa hai hàm thu hẹp từ cả hai phía.

Điểm mạnh của Twinblock so với các khí cụ chức năng liền khối kiểu cũ là trẻ vẫn nói được, ăn được và há miệng bình thường khi đeo, nên khả năng hợp tác cao hơn hẳn. Đổi lại, đây là khí cụ tháo lắp — hiệu quả phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc trẻ có chịu đeo đủ giờ hay không. Bác sĩ thường yêu cầu đeo 14–16 giờ mỗi ngày, gồm cả khi ngủ. Nếu trẻ chỉ đeo ban đêm cho có, sau sáu tháng phim chụp sẽ cho thấy gần như không thay đổi.

Một số ca cần bổ sung khí cụ khác đi kèm: hàm nong nhanh RPE 4.000.000đ khi hàm trên hẹp làm hàm dưới không có chỗ trượt ra trước, hoặc hàm nong chậm 3.000.000đ với trường hợp nhẹ hơn.

Ai phù hợp và ai không phù hợp với Twinblock

Nói thẳng trước phần chỉ định: Twinblock không phải khí cụ dùng cho mọi trẻ răng hô.

Phù hợp khi trẻ trong khoảng 9–13 tuổi, phim sọ nghiêng và phim cổ tay cho thấy còn tiềm năng tăng trưởng, nguyên nhân hô nằm ở hàm dưới lùi chứ không phải hàm trên vẩu, và trẻ đủ ý thức hợp tác đeo khí cụ hàng ngày.

Không phù hợp khi trẻ đã qua đỉnh tăng trưởng, khi hô là do hàm trên phát triển quá mức — trường hợp này Headgear 8.000.000đ mới là khí cụ đúng vì nó ghìm hàm trên, còn hàm dưới lùi ngược lại thuộc chỉ định của Facemask 10.000.000đ. Cũng không phù hợp khi trẻ có bệnh lý khớp thái dương hàm đang tiến triển, hoặc khi gia đình không thể theo lịch tái khám 4–6 tuần một lần.

Bảng dưới đối chiếu các khí cụ chỉnh hình xương thường dùng cho trẻ tại phòng khám.

Khí cụ	Giải quyết vấn đề gì	Chi phí	Tuổi thường dùng
Twinblock	Hàm dưới lùi, khớp cắn loại II	8.000.000đ	9–13 tuổi
Facemask	Hàm trên kém phát triển, cắn ngược	10.000.000đ	7–10 tuổi
Headgear	Hàm trên phát triển quá mức	8.000.000đ	9–12 tuổi
Hàm nong nhanh RPE	Hàm trên hẹp ngang	4.000.000đ	7–12 tuổi
Hàm nong chậm	Hẹp hàm mức độ nhẹ	3.000.000đ	6–10 tuổi
Hàm Trainer thiết kế	Thói quen xấu, đẩy lưỡi, thở miệng	7.000.000đ	5–9 tuổi

Bác sĩ chỉ định dựa trên phim X-quang CBCT 3D và phim sọ nghiêng chứ không dựa vào nhìn mặt, vì hai khuôn mặt trông giống nhau có thể có nguyên nhân xương hoàn toàn trái ngược.

Lộ trình điều trị và giai đoạn niềng sau Twinblock

Giai đoạn Twinblock thường kéo dài 9–15 tháng. Trong 2–3 tuần đầu, trẻ sẽ tiết nhiều nước bọt, nói ngọng nhẹ và thấy mỏi cơ hàm — đều là phản ứng bình thường và tự hết. Sau đó là chuỗi lần tái khám mỗi 4–6 tuần để bác sĩ mài chỉnh gờ nghiêng, cho phép hàm dưới tiến thêm từng nấc.

Khi khớp cắn đã về đúng tương quan, Twinblock không phải là điểm kết thúc. Hầu như mọi ca đều cần một giai đoạn thứ hai để sắp đều răng và hoàn thiện khớp cắn từng răng một — giai đoạn này dùng mắc cài cố định. Đây là chỗ nhiều phụ huynh hiểu nhầm và thất vọng: họ nghĩ đeo Twinblock xong là hết chuyện. Bác sĩ tại phòng khám luôn nói rõ hai giai đoạn ngay từ buổi tư vấn đầu để gia đình chuẩn bị cả về thời gian lẫn chi phí.

Giai đoạn hai có nhiều lựa chọn mắc cài, từ mắc cài kim loại thường 25–35 triệu đến mắc cài sứ tự khoá 45–55 triệu, chi phí phụ thuộc mức độ phức tạp của ca. Hình dưới là các loại mắc cài chỉnh nha đang dùng, gồm mắc cài sứ và mắc cài kim loại Ormco của Mỹ, sau khi đã gắn lên cung răng.

Quá trình gắn mắc cài dùng keo dán chuyên dụng và đèn quang trùng hợp để làm cứng keo tại chỗ, mỗi răng chỉ mất chưa tới một phút và trẻ không thấy đau.

Sau khi tháo mắc cài, trẻ đeo hàm duy trì 2.000.000đ mỗi năm để giữ kết quả — bước này bắt buộc, vì răng luôn có xu hướng về vị trí cũ trong 1–2 năm đầu.

Chi phí trọn gói và cách gia đình chuẩn bị

Một lộ trình đầy đủ cho trẻ hàm dưới lùi thường gồm ba khoản: khí cụ chức năng, niềng răng cố định và hàm duy trì. Với Twinblock 8.000.000đ, giả sử giai đoạn hai dùng mắc cài kim loại thường ở mức 25.000.000đ và hàm duy trì 2.000.000đ mỗi năm, tổng chi phí nằm trong khoảng 35 triệu, trải ra trên 3–4 năm. Nếu ca phức tạp hơn hoặc gia đình chọn mắc cài sứ tự khoá thì con số sẽ cao hơn.

Phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất cho niềng răng, nên khoản này thường được chia nhỏ theo tháng thay vì đóng một lần. Thăm khám và tư vấn miễn phí, gồm cả việc đọc phim và giải thích rõ trường hợp của con bạn thuộc nhóm xương hay nhóm răng.

Điều đáng cân nhắc hơn tiền là thời điểm. Đưa trẻ đi khám chỉnh nha lần đầu vào khoảng 7 tuổi là mốc được khuyến nghị rộng rãi, không phải để niềng ngay mà để bác sĩ theo dõi và bắt đúng cửa sổ tăng trưởng khi nó đến. Bỏ lỡ cửa sổ đó, chi phí không tăng gấp đôi mà đổi hẳn sang một loại điều trị khác.

Bạn có thể tham khảo thêm trang niềng răng, chuyên mục nha khoa trẻ em và bảng giá đầy đủ trước khi đưa con tới khám.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần các khu Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Đặt lịch cho bé qua số 0354 655 688.