Vì sao bệnh nha chu ở người tiểu đường tiến triển nặng hơn và cần điều trị thế nào

Vì sao viêm nha chu nặng hơn ở người tiểu đường

Đường huyết cao kéo dài làm tổn thương chính hệ thống bảo vệ mà lợi cần để chống lại vi khuẩn mảng bám. Ba cơ chế cùng tác động một lúc, và đó là lý do bệnh nha chu ở người tiểu đường không chỉ nhiều hơn mà còn nặng hơn ở cùng mức vệ sinh răng miệng.

Cơ chế thứ nhất là tổn thương mạch máu nhỏ. Đường huyết cao làm dày màng đáy mao mạch, giảm lượng oxy và tế bào miễn dịch đến được mô lợi. Mô thiếu nuôi dưỡng thì lành chậm và dễ nhiễm trùng hơn.

Cơ chế thứ hai là rối loạn chức năng bạch cầu trung tính. Đây là loại tế bào tuyến đầu tiêu diệt vi khuẩn ở rãnh lợi. Ở người đường huyết cao, khả năng di chuyển và thực bào của chúng giảm rõ, nên vi khuẩn có điều kiện sinh sôi lâu hơn trước khi bị dọn dẹp.

Cơ chế thứ ba là các sản phẩm đường hoá bền vững tích tụ trong mô. Chúng kích hoạt đại thực bào tiết ra nhiều chất trung gian gây viêm, dẫn đến phá huỷ sợi collagen của dây chằng quanh răng và hoạt hoá tế bào huỷ xương. Kết quả là tiêu xương ổ răng nhanh hơn.

Nước bọt của người tiểu đường thường ít hơn và có nồng độ glucose cao hơn, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm. Khô miệng cũng làm mất khả năng tự làm sạch của khoang miệng.

Nói thẳng để bạn có kỳ vọng đúng: nếu HbA1c của bạn ở mức cao và chưa kiểm soát, kết quả điều trị nha chu sẽ kém hơn người có đường huyết ổn định, dù bác sĩ làm sạch tốt đến đâu. Điều trị nha chu và kiểm soát đường huyết phải đi cùng nhau.

Mối liên hệ hai chiều giữa nha chu và đường huyết

Điều nhiều người không biết là quan hệ này đi cả hai chiều. Ổ viêm nha chu vừa là hậu quả của tiểu đường, vừa góp phần làm bệnh tiểu đường khó kiểm soát hơn.

Toàn bộ bề mặt túi nha chu ở một người viêm nặng có thể tương đương diện tích lòng bàn tay. Đây là một ổ viêm mạn tính liên tục đưa vi khuẩn và chất trung gian gây viêm vào máu. Các chất này làm tăng đề kháng insulin ở mô ngoại vi, khiến cùng một liều thuốc cho kết quả kém hơn.

Hệ quả thực tế là khi điều trị nha chu tốt, nhiều người thấy chỉ số đường huyết dễ kiểm soát hơn. Đây là lý do bác sĩ nội tiết thường hỏi về tình trạng răng lợi và giới thiệu người bệnh đi khám nha khoa, chứ không phải vì lịch sự.

Người tiểu đường cũng dễ gặp các vấn đề răng miệng khác: khô miệng, nấm miệng, loét niêm mạc lâu lành, sâu chân răng do tụt lợi. Áp xe quanh răng ở nhóm này lan nhanh hơn và cần xử lý sớm hơn.

Việc phát hiện sớm quan trọng vì viêm nha chu giai đoạn đầu gần như không đau. Dấu hiệu duy nhất thường là chảy máu khi chải răng, thứ mà rất nhiều người bỏ qua vì nghĩ do chải mạnh. Camera nội soi trong miệng cho phép bạn nhìn trực tiếp tình trạng viền lợi và mảng bám dưới lợi trên màn hình ngay tại ghế.

Nhìn thấy tận mắt vùng lợi đang viêm thay đổi hành vi vệ sinh răng miệng nhiều hơn mọi lời khuyên bằng lời, đặc biệt với bệnh mạn tính cần người bệnh tự chăm sóc hằng ngày.

Dấu hiệu cảnh báo và cách phát hiện sớm

Có năm dấu hiệu người tiểu đường cần đặc biệt lưu ý, vì ở nhóm này chúng tiến triển nhanh hơn.

Chảy máu lợi khi chải răng hoặc dùng chỉ nha khoa là dấu hiệu sớm nhất. Lợi khoẻ không chảy máu, dù bạn chải kỹ đến đâu.

Lợi sưng đỏ, mềm hoặc tách khỏi cổ răng. Khi lợi không còn ôm khít, túi nha chu hình thành và mảng bám tích tụ ở nơi bàn chải không tới được.

Hơi thở có mùi dai dẳng dù đã vệ sinh kỹ. Mùi này đến từ hợp chất lưu huỳnh do vi khuẩn kỵ khí trong túi nha chu tạo ra.

Răng dài ra do tụt lợi, hoặc xuất hiện khe hở giữa các răng cửa mà trước đây không có. Đây là dấu hiệu xương ổ răng đã tiêu.

Răng lung lay hoặc thay đổi cảm giác khi cắn. Ở giai đoạn này, tổn thương xương thường đã đáng kể.

Quy trình khám nha chu gồm thăm dò độ sâu túi quanh từng răng bằng cây đo chuyên dụng, đánh giá mức chảy máu khi thăm khám, kiểm tra độ lung lay và chụp phim đánh giá mức xương. Toàn bộ dữ liệu này được ghi lại để so sánh ở các lần tái khám sau.

Hình ảnh nội soi lưu lại theo từng mốc thời gian giúp so sánh khách quan tình trạng lợi trước và sau điều trị, thay vì dựa vào cảm nhận chủ quan là thấy đỡ hay không đỡ.

Điều trị nha chu cho người tiểu đường gồm những bước nào

Phác đồ về cơ bản giống người không tiểu đường nhưng khác ở ba điểm: khoảng cách tái khám ngắn hơn, ngưỡng dùng kháng sinh thấp hơn, và bắt buộc phối hợp với việc kiểm soát đường huyết.

Giai đoạn một là điều trị không phẫu thuật: lấy cao răng trên và dưới lợi, làm nhẵn mặt chân răng để mảng bám khó bám lại, hướng dẫn vệ sinh chi tiết. Ở người tiểu đường, giai đoạn này thường chia làm nhiều buổi để giảm căng thẳng cho cơ thể và tránh hạ đường huyết trong lúc điều trị.

Giai đoạn hai là đánh giá lại sau bốn đến sáu tuần. Nếu túi nha chu đã giảm độ sâu và hết chảy máu, chuyển sang giai đoạn duy trì. Nếu còn túi sâu, cần can thiệp thêm.

Giai đoạn ba là điều trị hỗ trợ hoặc phẫu thuật với các vùng không đáp ứng. Laser Diode được dùng để làm sạch túi nha chu và giảm vi khuẩn, kết hợp với bước sóng đỏ kích thích lành thương. Máy Piezotome sóng siêu âm hỗ trợ những thao tác cần độ chính xác cao mà ít tổn thương mô mềm.

Giai đoạn bốn là duy trì suốt đời. Người tiểu đường nên tái khám ba đến bốn tháng một lần thay vì sáu tháng như người bình thường, vì tốc độ tái tích tụ mảng bám và tiến triển viêm nhanh hơn.

Một số lưu ý trước thủ thuật: hẹn khám vào buổi sáng sau khi đã ăn và uống thuốc bình thường, mang theo kết quả HbA1c gần nhất và danh sách thuốc đang dùng, báo cho bác sĩ nếu bạn đang dùng thuốc chống đông. Bước đo huyết áp và kiểm tra chỉ số sức khoẻ trước điều trị là bắt buộc chứ không phải hình thức.

Chi phí điều trị và chi phí của việc không điều trị

Điều trị nha chu là chuỗi nhiều buổi, phòng khám báo giá theo từng ca sau khi khám và đánh giá mức độ tổn thương của từng vùng. Điều có thể nói chắc là chi phí xử lý hậu quả khi để bệnh tiến triển cao hơn nhiều lần.

Diễn biến nếu không điều trị	Việc phải làm sau đó	Chi phí tham khảo
Sâu chân răng do tụt lợi	Hàn cổ răng	200.000đ
Sâu lan tới tuỷ răng hàm lớn	Điều trị tuỷ	1.500.000đ
Răng vỡ lớn sau điều trị tuỷ	Bọc răng sứ Zirconia	4.000.000đ
Răng lung lay không giữ được	Nhổ răng hàm lớn	1.000.000đ
Mất răng, tiêu xương	Cấy Implant Osstem Hàn Quốc	13.000.000đ
Tiêu xương nhiều khi cấy	Ghép bột xương	6.000.000đ

Phép tính rất rõ: một chiếc răng để mất rồi trồng lại bằng Implant tốn từ 13.000.000đ trở lên, chưa kể ghép xương. Ở người tiểu đường, việc cấy Implant còn khó khăn hơn vì khả năng tích hợp xương giảm và phải đợi đường huyết ổn định. Giữ răng thật luôn là phương án rẻ và an toàn hơn.

Cần nói rõ một điều: không bác sĩ nào cam kết chữa khỏi hoàn toàn viêm nha chu mạn tính. Mục tiêu điều trị là kiểm soát bệnh, giữ được răng lâu nhất có thể và ngăn tiêu xương tiếp diễn. Kết quả phụ thuộc rất nhiều vào việc bạn duy trì vệ sinh hằng ngày và kiểm soát đường huyết. Xem thêm bảng giá và nhổ răng khôn nếu bạn có răng khôn gây tích tụ mảng bám.

Khám và theo dõi nha chu tại Nha khoa Hiếu Minh

Nếu bạn đang điều trị tiểu đường và chưa từng khám nha chu, buổi khám đầu tiên tại phòng khám là miễn phí, gồm thăm dò túi nha chu toàn hàm, soi camera nội soi và chụp phim đánh giá mức xương. Bác sĩ sẽ lập bản đồ nha chu để làm mốc so sánh cho các lần sau.

Bs. Nguyễn Khánh Huyền, chuyên khoa Răng Hàm Mặt, phụ trách mảng điều trị nha chu tại phòng khám, cùng Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn với gần 20 năm kinh nghiệm, từng công tác tại Viện Răng Hàm Mặt Trung ương. Xem thêm ở trang đội ngũ bác sĩ.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho người ở Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688. Giờ làm việc 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00.

Khi đặt lịch, hãy nói rõ bạn đang điều trị tiểu đường để phòng khám xếp lịch vào buổi sáng và chuẩn bị phù hợp. Mang theo kết quả xét nghiệm gần nhất và toa thuốc đang dùng. Đặt lịch qua trang liên hệ.