Viêm quanh trụ Implant: dấu hiệu nhận biết và cách điều trị

Viêm quanh trụ Implant là gì và vì sao trụ titan vẫn hỏng được

Viêm quanh trụ Implant là tình trạng viêm mô quanh trụ có kèm tiêu xương ổ, khác với viêm niêm mạc quanh trụ chỉ dừng ở phần mô mềm. Trụ Implant làm bằng titan nên không bao giờ bị sâu, nhưng phần xương ôm lấy trụ thì vẫn sống và vẫn phản ứng với vi khuẩn giống hệt xương quanh chân răng thật. Khi mảng bám tích tụ ở cổ trụ, vi khuẩn tạo thành màng biofilm bám vào bề mặt titan và mối nối trụ — khớp nối, cơ thể phản ứng viêm, và hậu quả là xương quanh trụ tiêu dần từ trên xuống.

Điều khiến bệnh này nguy hiểm hơn viêm nha chu ở răng thật là trụ Implant không có dây chằng nha chu. Răng thật được treo vào xương bằng một lớp dây chằng giàu mạch máu, có khả năng đề kháng và có cảm giác — bệnh nhân thấy ê, thấy cộm, thấy răng khác lạ từ sớm. Trụ Implant thì dính trực tiếp vào xương, không có mạch máu đệm, không có cảm giác. Vì vậy viêm tiến triển âm thầm, khi bệnh nhân thấy trụ lung lay thì xương đã mất phần lớn và khả năng giữ lại rất thấp.

Tỷ lệ gặp không hề nhỏ, đặc biệt ở người từng có bệnh nha chu trước khi cấy, người hút thuốc, người tiểu đường kiểm soát kém, và người không tái khám định kỳ. Đây cũng là lý do trước khi trồng răng Implant bác sĩ luôn phải điều trị dứt điểm bệnh nha chu ở các răng còn lại — nếu không, ổ vi khuẩn cũ sẽ nhanh chóng lan sang vùng quanh trụ mới.

Bảy dấu hiệu cần đi khám ngay

Câu trả lời ngắn: lợi quanh trụ chảy máu khi chải hoặc có mùi hôi dai dẳng là đã đủ lý do đi khám, không cần đợi đến khi đau. Dưới đây là các dấu hiệu xếp theo mức độ nặng dần.

Dấu hiệu	Ý nghĩa	Mức độ
Lợi quanh trụ đỏ, hơi nề	Viêm niêm mạc, chưa mất xương	Nhẹ, hồi phục được
Chảy máu khi chải hoặc thăm dò	Viêm đang hoạt động	Nhẹ đến trung bình
Hôi miệng khu trú quanh một trụ	Biofilm tích tụ dưới lợi	Trung bình
Túi lợi sâu trên 5mm quanh trụ	Bắt đầu tiêu xương	Trung bình đến nặng
Chảy mủ khi ấn vào lợi	Nhiễm khuẩn rõ	Nặng
Lộ ren trụ, tụt lợi thấy phần kim loại	Xương đã tiêu quá cổ trụ	Nặng
Trụ lung lay, đau khi nhai	Mất tích hợp xương	Rất nặng, thường phải tháo

Một điểm hay bị bỏ qua: đau không phải dấu hiệu sớm của viêm quanh trụ. Nhiều ca tiêu tới một phần ba chiều dài trụ mà bệnh nhân vẫn ăn nhai bình thường, vì mô quanh trụ không có thụ cảm thể như dây chằng nha chu của răng thật. Ngược lại, thấy răng sứ trên Implant bị lỏng, xoay nhẹ hoặc kênh khớp cắn thì cần khám ngay — lỏng vít cũng tạo khe hở cho vi khuẩn chui vào và khởi phát viêm từ bên trong.

Người có nhiều trụ liền kề hoặc làm cầu răng trên Implant cần chú ý hơn, vì vùng dưới nhịp cầu là chỗ thức ăn đọng mà bàn chải thường không luồn tới.

Bác sĩ chẩn đoán bằng gì

Chẩn đoán viêm quanh trụ dựa trên ba dữ kiện, thiếu một trong ba thì kết luận sẽ sai. Thứ nhất là thăm dò túi quanh trụ bằng cây đo nha chu, ghi độ sâu ở sáu điểm quanh mỗi trụ và ghi nhận có chảy máu hay chảy mủ hay không. Thứ hai là phim chụp để đo mức xương thực tế — phim quanh chóp cho hình ảnh mặt gần và mặt xa, còn X-quang CBCT 3D Cone Beam mới thấy được mặt ngoài và mặt trong, nơi tiêu xương thường bắt đầu mà phim hai chiều bỏ sót hoàn toàn. Thứ ba là so sánh với mức xương ở thời điểm vừa gắn răng, nên hồ sơ phim cũ rất có giá trị.

Camera nội soi trong miệng giúp bệnh nhân nhìn thấy chính vùng lợi đang viêm trên màn hình, thay vì chỉ nghe mô tả. Đây không phải chi tiết trang trí: người bệnh thấy được mủ và mảng bám ở cổ trụ thường thay đổi thói quen vệ sinh nhanh hơn hẳn so với khi chỉ được dặn miệng.

Bác sĩ cũng kiểm tra khớp cắn và độ chặt của vít, vì quá tải lực nhai là nguyên nhân cơ học thường đi kèm và nếu không xử lý thì làm sạch bao nhiêu lần cũng tái phát. Tại Nha khoa Hiếu Minh, các ca viêm quanh trụ được chính ekip từng đặt trụ theo dõi, vì họ nắm được loại trụ, độ sâu đặt và tình trạng xương ban đầu.

Điều trị: từ làm sạch bảo tồn đến tháo trụ

Nguyên tắc là mức độ mất xương quyết định phác đồ, không phải mong muốn của bệnh nhân. Ở giai đoạn viêm niêm mạc, chưa tiêu xương, điều trị khá đơn giản: tháo phần răng sứ nếu cần, làm sạch cơ học bề mặt trụ, bơm rửa sát khuẩn, hướng dẫn lại cách chải vùng cổ trụ và dùng chỉ nha khoa chuyên dụng. Đa số ca ở mức này ổn định lại sau vài tuần.

Khi đã có túi lợi sâu và tiêu xương mức trung bình, cần làm sạch sâu dưới lợi. Máy Piezotome sóng siêu âm và Laser Diode được dùng để phá biofilm và giảm tải vi khuẩn ở những vùng dụng cụ cơ học khó với tới, đồng thời hạn chế làm xước bề mặt titan — bề mặt bị xước lại chính là chỗ vi khuẩn bám tốt hơn. Một số ca cần lật vạt để nhìn trực tiếp, làm sạch triệt để rồi khâu lại.

Với ổ tiêu xương dạng lòng chảo còn thành xương bao quanh, có thể ghép xương tái tạo: ghép bột xương 6.000.000đ, ghép màng xương 3.000.000đ, hoặc ghép xương tự thân 7.000.000đ tuỳ chỉ định. Máy ly tâm PRF cho phép lấy huyết tương giàu tiểu cầu của chính bệnh nhân để hỗ trợ lành thương, chi phí 500.000đ đến 800.000đ.

Khi trụ đã lung lay, tiêu xương quá nửa chiều dài hoặc nhiễm khuẩn tái phát nhiều lần, giữ lại là kéo dài vô ích. Nói thẳng: tháo sớm để bảo tồn phần xương còn lại, chờ lành rồi cấy lại vẫn tốt hơn giữ một trụ đang phá xương của chính mình.

Phòng bệnh: việc phải làm hằng ngày và mỗi sáu tháng

Phòng viêm quanh trụ rẻ hơn điều trị nhiều lần, và phần lớn công việc nằm ở nhà chứ không ở phòng khám. Vùng cổ trụ cần được chải kỹ bằng bàn chải lông mềm, kết hợp bàn chải kẽ đúng kích cỡ hoặc chỉ nha khoa loại dành riêng cho Implant. Máy tăm nước (1.200.000đ) hữu ích với người làm cầu răng trên Implant hoặc hàm phủ, nơi bàn chải thường không luồn tới. Bỏ thuốc lá là yếu tố thay đổi được có tác động lớn nhất — hút thuốc vừa giảm tưới máu lợi vừa làm chậm lành thương.

Về phía phòng khám, tái khám mỗi sáu tháng để đo lại túi lợi, kiểm tra khớp cắn và độ chặt của vít. Khớp cắn quá tải là nguyên nhân cơ học hay bị bỏ qua: một trụ chịu lực lệch kéo dài sẽ tiêu xương ngay cả khi vệ sinh tốt. Người nghiến răng ban đêm nên dùng máng bảo vệ.

Yếu tố cuối cùng nằm ở thời điểm đặt trụ. Cấy ghép là một tiểu phẫu mở vào xương, vi khuẩn lọt vào giai đoạn này có thể gây nhiễm khuẩn ngay trong vài tuần đầu, trước cả khi trụ kịp tích hợp xương. Vì vậy phòng trồng răng Implant phải là phòng riêng biệt, dụng cụ tiệt trùng theo chu trình và ekip mặc trang phục vô khuẩn — khác hẳn một buồng ghế điều trị thông thường. Ảnh dưới đây là khâu chuẩn bị vô khuẩn trước ca cấy ghép tại phòng khám.

Chi phí điều trị và cách tránh tốn kém về sau

Chi phí phụ thuộc mức độ tổn thương, và khoảng cách giữa can thiệp sớm với can thiệp muộn là rất lớn. Ở mức viêm niêm mạc, chi phí gần như chỉ là làm sạch và tái khám. Khi phải ghép xương tái tạo, riêng vật liệu đã từ 3.000.000đ đến 7.000.000đ tuỳ loại. Nặng nhất là phải tháo trụ, chờ lành thương vài tháng, có thể phải ghép xương rồi cấy lại — lúc đó bạn trả thêm gần trọn giá một trụ mới, từ 10.000.000đ với Biotem Hàn Quốc đến 40.000.000đ với Straumann Active Thụy Sĩ hay Nobel Active Mỹ, cộng chi phí ghép xương và nhiều tháng chờ đợi.

Có một hiểu nhầm nên nói rõ: chọn trụ đắt tiền hơn không miễn nhiễm với viêm quanh trụ. Thương hiệu ảnh hưởng tới bề mặt trụ, độ ổn định sơ khởi và hệ thống phục hình, nhưng vi khuẩn thì tấn công mọi loại titan như nhau. Người quyết định tuổi thọ của trụ là người chải răng mỗi ngày, không phải hãng sản xuất. Chi tiết từng dòng trụ và các hạng mục liên quan xem tại bảng giá.

Nếu bạn đang ở Đại Kim, Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm hay Thanh Xuân và thấy lợi quanh trụ Implant chảy máu hoặc có mùi, đừng đợi đến khi đau mới đi khám. Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội; đặt lịch qua hotline 0354 655 688, thăm khám và tư vấn miễn phí. Xem thêm cách liên hệ và hồ sơ đội ngũ bác sĩ.