Khám răng cho trẻ trước khi vào lớp 1: cần kiểm tra những gì?

Vì sao mốc sáu tuổi lại quan trọng đến vậy

Sáu tuổi là thời điểm răng hàm vĩnh viễn số 6 mọc lên phía sau răng sữa cuối cùng, và đây là chiếc răng bị bỏ sót nhiều nhất trong các gia đình Việt Nam.

Lý do bỏ sót rất dễ hiểu: răng số 6 mọc thêm ở phía sau chứ không thay thế răng sữa nào cả, không có răng lung lay hay rụng để báo hiệu. Nó mọc âm thầm, cha mẹ tưởng đó vẫn là răng sữa nên nghĩ sâu cũng không sao vì rồi sẽ thay. Thực tế răng này sẽ theo trẻ suốt đời.

Răng số 6 lại đặc biệt dễ sâu. Mặt nhai của nó có hệ thống rãnh sâu và hẹp, lông bàn chải không lọt xuống được, trong khi trẻ sáu tuổi chưa đủ khéo để chải kỹ vùng răng trong cùng. Cộng thêm men răng mới mọc chưa khoáng hóa hoàn chỉnh trong 1–2 năm đầu, đây là giai đoạn dễ tổn thương nhất trong đời của chiếc răng đó.

Mất răng số 6 sớm kéo theo hậu quả dài hạn: các răng kế bên nghiêng vào khoảng trống, răng đối diện trồi xuống, cung hàm mất chiều dài và nguy cơ lệch lạc khi các răng vĩnh viễn còn lại mọc lên. Nhiều ca chỉnh nha phức tạp ở tuổi 12–14 bắt nguồn từ một chiếc răng số 6 mất năm bảy tuổi.

Buổi khám cần kiểm tra những gì

Một buổi khám răng đúng nghĩa cho trẻ sáu tuổi không dừng ở việc soi xem có lỗ sâu nào không, mà gồm sáu nội dung.

Thứ nhất, sâu răng trên cả răng sữa lẫn răng vĩnh viễn mới mọc. Đặc biệt kiểm tra kỹ rãnh mặt nhai răng số 6 và mặt tiếp giáp giữa hai răng hàm sữa, nơi mắt thường khó thấy.

Thứ hai, tiến trình thay răng. Bác sĩ đối chiếu răng đã mọc với lứa tuổi để phát hiện chậm mọc, thiếu mầm răng, hoặc răng vĩnh viễn mọc lệch phía trong trong khi răng sữa chưa rụng, tình huống dân gian gọi là răng mọc lẫy.

Thứ ba, khớp cắn và tương quan hai hàm. Cắn ngược, cắn chéo hay cắn hở phát hiện ở tuổi này có thể can thiệp sớm bằng khí cụ đơn giản, chi phí thấp hơn nhiều so với chỉnh nha toàn diện sau này.

Thứ tư, thói quen xấu. Mút ngón tay, đẩy lưỡi, thở miệng, cắn môi dưới. Các thói quen này nếu kéo dài quá sáu tuổi sẽ tác động lên hướng phát triển xương hàm.

Thứ năm, phanh môi và phanh lưỡi bám thấp, có thể gây khe thưa răng cửa hoặc ảnh hưởng phát âm.

Thứ sáu, tình trạng lợi và mảng bám để đánh giá hiệu quả chải răng hiện tại của trẻ.

Buổi khám thường kéo dài 20–30 phút và tại Nha khoa Hiếu Minh thăm khám tư vấn miễn phí.

Trám bít hố rãnh và bôi Fluor: hai việc nên làm ở tuổi này

Hai biện pháp dự phòng đáng làm nhất cho trẻ sáu tuổi là trám bít hố rãnh răng số 6 và bôi Fluor định kỳ. Cả hai đều không đau và không cần gây tê.

Trám bít hố rãnh là phủ một lớp vật liệu lỏng lên mặt nhai để làm phẳng các rãnh sâu, khiến thức ăn và vi khuẩn không đọng lại được. Thao tác chỉ mất vài phút mỗi răng, không phải khoan, không lấy đi mô răng. Thời điểm lý tưởng là ngay sau khi răng số 6 mọc đủ và trước khi kịp sâu.

Bôi Fluor dự phòng có giá 500.000đ, giúp tăng khả năng chống axit của men răng đang trong giai đoạn khoáng hóa. Thường lặp lại mỗi 6 tháng, tần suất cụ thể tùy nguy cơ sâu răng của từng trẻ, trẻ hay ăn vặt ngọt và chải răng kém sẽ cần dày hơn.

Nếu răng đã có lỗ sâu, chi phí trám như sau: Composite hoặc Fuji 150.000đ, Sandwich 250.000đ, hàn thẩm mỹ 500.000đ. Trường hợp sâu đã vào tủy, điều trị tủy răng cửa trẻ em 500.000đ, răng hàm trẻ em 1.000.000đ. Nhổ răng sữa bôi tê 50.000đ, tiêm tê 100.000đ. Chi tiết đầy đủ ở bảng giá.

So sánh dễ thấy: 500.000đ bôi Fluor rẻ hơn nhiều so với chuỗi điều trị tủy và phục hồi sau này, chưa kể trải nghiệm khó chịu mà trẻ phải trải qua.

Bảng các mốc nên khám và việc cần làm

Mốc tuổi	Việc cần kiểm tra	Can thiệp thường gặp
3–5 tuổi	Sâu răng sữa, thói quen mút tay	Bôi Fluor, hướng dẫn chải răng
6 tuổi, trước lớp 1	Răng số 6 mới mọc, thay răng cửa, khớp cắn	Trám bít hố rãnh, bôi Fluor
7–9 tuổi	Răng cửa vĩnh viễn, cắn ngược, cắn chéo	Khí cụ can thiệp sớm nếu cần
10–12 tuổi	Thay răng hàm, đánh giá chỉnh nha	Hàm nong, hàm chức năng
Mỗi 6 tháng	Khám định kỳ ở mọi lứa tuổi	Bôi Fluor, kiểm tra mảng bám

Một số khí cụ can thiệp sớm và mức giá tham khảo: hàm nong chậm 3.000.000đ, hàm nong nhanh RPE 4.000.000đ, hàm Trainer thiết kế 7.000.000đ, Twinblock 8.000.000đ, Facemask 10.000.000đ. Không phải trẻ nào cũng cần, và bác sĩ sẽ nói rõ khi nào chỉ cần theo dõi thêm. Xem thêm ở trang nha khoa trẻ em.

Chuẩn bị tâm lý cho trẻ đi khám lần đầu

Trải nghiệm lần đầu quyết định thái độ của trẻ với nha khoa trong nhiều năm sau, nên phần chuẩn bị ở nhà quan trọng không kém phần khám tại phòng khám.

Những điều nên làm: đặt lịch vào buổi sáng khi trẻ còn tỉnh táo, nói trước với con rằng bác sĩ sẽ đếm răng và soi gương xem răng có sạch không, để trẻ mang theo một món đồ quen thuộc.

Những điều nên tránh, và đây là chỗ nhiều phụ huynh vô tình mắc: không dọa con bằng câu không ngoan thì bác sĩ nhổ răng, không hứa chắc chắn không đau đâu (nếu sau đó có khó chịu, trẻ sẽ mất lòng tin cả với cha mẹ lẫn bác sĩ), không kể lại nỗi sợ nha khoa của chính mình trước mặt con, và không tỏ ra căng thẳng vì trẻ đọc được cảm xúc của người lớn rất nhanh.

Tại phòng khám, buổi đầu thường bắt đầu bằng làm quen: cho trẻ ngồi lên ghế, xem dụng cụ, nhìn răng mình qua camera nội soi trên màn hình. Trẻ nhìn thấy chiếc răng sâu của chính mình thường hợp tác tốt hơn hẳn so với chỉ nghe người lớn kể.

Nếu buổi đầu trẻ chưa hợp tác, không nên ép. Chia làm hai buổi cho một việc nhỏ tốt hơn nhiều so với một buổi khiến trẻ sợ nha khoa trong mười năm.

Việc cần duy trì ở nhà sau buổi khám

Hiệu quả của buổi khám phụ thuộc vào những gì diễn ra trong sáu tháng tiếp theo tại nhà, không phải vào 30 phút trên ghế nha.

Bốn việc cụ thể cần duy trì:

• Cha mẹ chải lại cho con ít nhất một lần mỗi ngày cho tới khoảng 8 tuổi. Kỹ năng vận động tinh của trẻ sáu tuổi chưa đủ để làm sạch mặt trong và răng trong cùng. Để con tự chải hoàn toàn ở tuổi này là lý do phổ biến khiến răng số 6 sâu dù ngày nào cũng đánh răng.
• Kem đánh răng có Fluor với lượng phù hợp lứa tuổi, khoảng bằng hạt đậu, dạy con nhổ chứ không nuốt.
• Kiểm soát tần suất ăn ngọt hơn là tổng lượng. Ăn hết một chiếc bánh trong 10 phút ít hại hơn nhấm nháp cùng chiếc bánh đó suốt hai giờ, vì mỗi lần ăn kéo theo một đợt axit tấn công men răng.
• Khám lại mỗi 6 tháng, kể cả khi không thấy vấn đề gì.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận đường cho các gia đình ở Kim Văn Kim Lũ, Định Công, Linh Đàm và Thanh Xuân. Bs. Lê Ngọc Ánh phụ trách mảng nha khoa trẻ em. Đặt lịch qua số 0354 655 688, giờ làm việc 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7 và 8:30–18:00 Chủ nhật. Thông tin thêm tại trang liên hệ.