Khí cụ giữ khoảng sau khi mất răng sữa sớm là gì và khi nào trẻ cần dùng

Khí cụ giữ khoảng là gì và giải quyết vấn đề gì

Khí cụ giữ khoảng là một dụng cụ nhỏ, thường bằng kim loại, gắn trong miệng trẻ để giữ nguyên khoảng trống của chiếc răng sữa đã mất, chờ răng vĩnh viễn bên dưới mọc lên.

Vấn đề nó giải quyết rất cụ thể. Răng sữa không chỉ để nhai, mà còn giữ chỗ trên cung hàm cho răng vĩnh viễn kế nhiệm. Khi một chiếc răng sữa mất sớm hơn lịch thay tự nhiên, các răng hai bên bắt đầu nghiêng và trượt vào khoảng trống đó. Quá trình này diễn ra âm thầm trong vài tháng.

Hậu quả là khi răng vĩnh viễn đến lúc mọc, chỗ dành cho nó đã bị thu hẹp. Răng có thể mọc lệch ra ngoài cung, mọc chen chúc, mọc xoay, hoặc kẹt lại trong xương không mọc lên được. Mức độ tuỳ thuộc khoảng trống bị mất bao nhiêu và chiếc răng nào bị ảnh hưởng.

Răng hàm sữa thứ hai là chiếc quan trọng nhất trong nhóm này. Nếu nó mất trước khi răng hàm vĩnh viễn thứ nhất mọc lên, răng hàm vĩnh viễn sẽ trượt về phía trước và chiếm mất chỗ của răng hàm nhỏ. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ phải chỉnh nha phức tạp về sau.

Chi phí một khí cụ giữ khoảng nhỏ hơn nhiều so với một liệu trình chỉnh nha để sửa lại hậu quả. Một ca niềng mắc cài kim loại thường tại phòng khám dao động từ 25 đến 35 triệu đồng tuỳ độ phức tạp. Ngăn trước rẻ hơn sửa sau, đây là lý do chính để cân nhắc khí cụ giữ khoảng.

Khi nào trẻ cần và khi nào không cần

Không phải cứ mất răng sữa sớm là phải làm khí cụ. Quyết định dựa trên ba yếu tố: chiếc răng nào mất, trẻ bao nhiêu tuổi, và mầm răng vĩnh viễn ở giai đoạn phát triển nào trên phim chụp.

Trường hợp cần cân nhắc khí cụ: trẻ mất răng hàm sữa trước 4 đến 5 tuổi, mất răng hàm sữa thứ hai trước khi răng hàm vĩnh viễn mọc, hoặc phim chụp cho thấy mầm răng vĩnh viễn còn hơn một năm nữa mới mọc và chân răng còn chưa hình thành đủ.

Trường hợp thường không cần: răng cửa sữa mất sớm ở vùng phía trước, vì khoảng trống ở đây ít bị thu hẹp và ảnh hưởng thẩm mỹ chỉ là tạm thời. Cũng không cần khi mầm răng vĩnh viễn đã sắp mọc, thường là khi chân răng đã hình thành được khoảng hai phần ba và lớp xương phủ trên mỏng.

Một trường hợp đặc biệt là khi phim cho thấy mầm răng vĩnh viễn không có, tức thiếu răng bẩm sinh. Khi đó chiến lược khác hoàn toàn: có thể giữ khoảng lâu dài để sau này làm phục hình, hoặc chủ động đóng khoảng bằng chỉnh nha. Đây là quyết định cần lập kế hoạch dài hạn.

Việc đọc phim là bước không thể bỏ qua. Bác sĩ nhìn vào phim để xác định vị trí mầm răng, mức độ hình thành chân răng và độ dày xương phủ. Không có phim thì mọi quyết định chỉ là phỏng đoán.

Để bạn hình dung tại sao mất chỗ trên cung hàm là vấn đề nghiêm túc, hãy nhìn sang trường hợp người lớn mất răng vĩnh viễn. Hình dưới ghi lại một ca cấy ghép Implant tức thì cho người trưởng thành ngay sau khi nhổ răng.

Ở người lớn, cách xử lý duy nhất khi mất răng vĩnh viễn là trồng răng, với chi phí từ 10.000.000đ mỗi trụ trở lên. Ở trẻ em, thiên nhiên đã chuẩn bị sẵn một chiếc răng thay thế, việc của chúng ta chỉ là giữ đúng chỗ cho nó. Đó là lý do khí cụ giữ khoảng là can thiệp có tỉ lệ lợi ích trên chi phí rất cao.

Các loại khí cụ giữ khoảng

Có bốn kiểu chính, chọn loại nào phụ thuộc vào vị trí răng mất và số lượng răng mất.

Loại khí cụ	Dùng khi nào	Đặc điểm
Band and loop	Mất một răng hàm sữa ở một bên	Đơn giản, gắn cố định vào răng bên cạnh
Distal shoe	Mất răng hàm sữa thứ hai khi răng hàm vĩnh viễn chưa mọc	Có phần nhô dưới lợi dẫn đường răng mọc
Lingual arch	Mất nhiều răng ở hàm dưới	Cung kim loại nối hai bên, giữ toàn cung
Nance hoặc khí cụ tháo lắp	Mất nhiều răng ở hàm trên	Có thể tháo ra vệ sinh, cần trẻ hợp tác

Khí cụ cố định được gắn bằng vật liệu dán, trẻ không tự tháo ra được. Ưu điểm là hiệu quả không phụ thuộc vào ý thức đeo của trẻ. Nhược điểm là khó vệ sinh hơn, cần chú ý chải kỹ quanh vùng gắn để tránh sâu răng.

Khí cụ tháo lắp phù hợp với trẻ lớn hơn và hợp tác tốt. Ưu điểm là vệ sinh dễ. Nhược điểm rất thực tế: trẻ hay quên đeo hoặc làm mất, và khí cụ nằm trong hộp thì không giữ được khoảng nào.

Bác sĩ chọn loại nào dựa trên tuổi trẻ, mức độ hợp tác, số răng mất và tình trạng các răng còn lại. Không có loại nào tốt hơn tuyệt đối.

Quy trình làm khí cụ và chăm sóc sau đó

Quy trình gồm ba đến bốn buổi. Buổi đầu là khám, chụp phim và lấy dấu. Buổi thứ hai là gắn khí cụ, thường mất khoảng ba mươi phút. Sau đó là các buổi tái khám định kỳ.

Trước bất kỳ can thiệp nào, phòng khám đều thực hiện khám sàng lọc sức khoẻ chung. Với trẻ nhỏ, bước này còn nhằm làm quen trẻ với môi trường phòng khám trước khi có thao tác trong miệng, giảm sợ hãi cho những lần sau.

Quy trình sàng lọc và đo các chỉ số sức khoẻ trước điều trị áp dụng cho mọi lứa tuổi tại phòng khám, là bước chuẩn trước khi bắt đầu bất cứ thủ thuật nào.

Sau khi gắn khí cụ, trẻ cần vài ngày để quen. Có thể nói ngọng nhẹ hoặc thấy vướng trong hai đến ba ngày đầu, sau đó bình thường. Nếu khí cụ cọ xát gây loét niêm mạc, cần đưa trẻ đi chỉnh lại chứ không tự xử lý ở nhà.

Những điều cần tránh: kẹo dẻo, kẹo cao su, đá viên và các loại thức ăn dính dễ làm bong khí cụ. Trẻ cũng không nên lấy tay hay lưỡi đẩy khí cụ vì có thể làm biến dạng.

Về vệ sinh, cần chải kỹ quanh vùng gắn band vì đây là chỗ dễ tích mảng bám và sâu răng. Bôi Fluor dự phòng có chi phí 500.000đ, là biện pháp đáng cân nhắc với trẻ đang mang khí cụ cố định.

Tái khám định kỳ khoảng ba đến sáu tháng một lần để kiểm tra khí cụ còn chắc không, khoảng trống có được giữ đúng không và răng vĩnh viễn đã bắt đầu mọc chưa. Khí cụ được tháo ra khi răng vĩnh viễn nhú lên khỏi lợi.

Chi phí liên quan và cách nhìn về khoản đầu tư này

Khí cụ giữ khoảng không nằm trong bảng giá công bố của phòng khám, nên chi phí được báo theo từng ca sau khi khám và xác định loại khí cụ phù hợp. Điều này hợp lý vì mỗi trường hợp cần một kiểu khí cụ khác nhau.

Các chi phí liên quan có trong bảng giá để bạn tham khảo:

Hạng mục ở trẻ em	Chi phí
Nhổ răng sữa bôi tê	50.000đ
Nhổ răng sữa tiêm tê	100.000đ
Trám răng Composite hoặc Fuji	150.000đ
Điều trị tuỷ răng cửa trẻ em	500.000đ
Điều trị tuỷ răng hàm trẻ em	1.000.000đ
Bôi Fluor dự phòng	500.000đ
Hàm nong chậm	3.000.000đ
Hàm nong nhanh RPE	4.000.000đ

Nếu khoảng trống bị mất và răng vĩnh viễn mọc chen, chi phí xử lý về sau nằm ở nhóm chỉnh nha: mắc cài kim loại thường 25 đến 35 triệu đồng, kim loại tự khoá 30 đến 40 triệu đồng. Trong nhiều trường hợp còn phải nhổ răng vĩnh viễn để lấy chỗ, tức là hy sinh một chiếc răng khoẻ mạnh.

Nói thẳng một điều: cũng có những ca mà trẻ vẫn cần chỉnh nha về sau dù đã giữ khoảng tốt, vì mức chen chúc đến từ tương quan giữa kích thước răng và kích thước xương hàm chứ không phải do mất răng sữa. Khí cụ giữ khoảng giảm nguy cơ và giảm độ phức tạp, không phải bảo đảm trẻ sẽ có hàm răng thẳng. Bác sĩ trung thực sẽ nói rõ điều này thay vì hứa hẹn. Xem thêm nha khoa trẻ em, niềng răng và bảng giá.

Khám cho trẻ tại Nha khoa Hiếu Minh

Nếu con bạn vừa mất răng sữa sớm do sâu hoặc chấn thương, nên đưa trẻ đi khám trong vòng vài tuần thay vì đợi xem có vấn đề gì không. Khoảng trống thu hẹp nhanh nhất trong sáu tháng đầu, và khi đã mất chỗ thì việc lấy lại khó hơn nhiều so với việc giữ.

Buổi khám tại phòng khám là miễn phí, gồm khám lâm sàng và chụp phim để đánh giá vị trí mầm răng vĩnh viễn. Nếu kết luận là không cần khí cụ, bác sĩ sẽ nói thẳng và hẹn lịch theo dõi, không đề xuất can thiệp thừa.

Bs. Lê Ngọc Ánh, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội, phụ trách mảng nha khoa trẻ em và chỉnh nha tại phòng khám, cùng Ths.Bs Đàm Trọng Hiếu, Giám đốc chuyên môn được đào tạo chuyên sâu về chỉnh nha với gần 20 năm kinh nghiệm. Xem thêm ở trang đội ngũ bác sĩ.

Phòng khám ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, thuận tiện cho các gia đình ở Định Công, Linh Đàm, Kim Văn Kim Lũ và Thanh Xuân. Hotline 0354 655 688. Giờ làm việc 8:30–19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật 8:30–18:00, nghỉ trưa 12:00–14:00.