Răng số 6 vĩnh viễn mọc lúc 6 tuổi hay bị nhầm là răng sữa

Vì sao chiếc răng này hay bị nhận nhầm

Mọi răng vĩnh viễn khác đều thông báo sự có mặt của mình bằng một chiếc răng sữa lung lay rồi rụng. Răng số 6 thì không. Nó mọc thêm vào phía sau chiếc răng sữa cuối cùng, chiếm chỗ trống ở cuối cung hàm, không đẩy chiếc nào ra cả. Trẻ không kêu răng lung lay, không có khoảnh khắc rụng răng đáng nhớ, nên phụ huynh không có lý do gì để chú ý.

Thời điểm mọc còn làm chuyện rối thêm. Răng số 6 thường xuất hiện trong khoảng 6–7 tuổi, đúng lúc trẻ bắt đầu thay răng cửa. Cả nhà đang tập trung vào mấy chiếc răng cửa lung lay phía trước thì chiếc răng hàm quan trọng nhất đời lại lặng lẽ mọc ở tận trong cùng, khuất tầm nhìn.

Hệ quả rất cụ thể: nhiều gia đình nghĩ đó là răng sữa, và với răng sữa thì tâm lý phổ biến là kiểu gì cũng thay, sâu cũng không sao. Đến khi trẻ 9–10 tuổi kêu đau, đưa đi khám thì răng số 6 đã sâu lớn, có khi đã vào tuỷ. Lúc này bác sĩ phải nói với gia đình rằng chiếc răng đó sẽ không có cái nào thay thế, và điều đó thường gây bất ngờ.

Cách nhận biết đơn giản nhất là đếm. Ở hàm trẻ 6 tuổi, tính từ răng cửa giữa ra sau, chiếc thứ sáu chính là răng số 6 vĩnh viễn. Nó cũng là chiếc to nhất, mặt nhai rộng, có nhiều múi và rãnh sâu rõ rệt.

Vì sao răng số 6 sâu nhanh hơn các răng khác

Ba yếu tố cộng lại làm chiếc răng này thành mục tiêu dễ tổn thương nhất trong miệng trẻ.

Thứ nhất là hình thể. Mặt nhai của răng số 6 có hệ thống hố rãnh sâu và hẹp, nhiều chỗ hẹp tới mức sợi lông bàn chải không lọt xuống được nhưng vi khuẩn thì thoải mái cư trú. Thức ăn dắt vào đó ở lại rất lâu.

Thứ hai là vị trí. Nằm trong cùng, khuất và khó với tới, nhất là với trẻ 6–8 tuổi mà kỹ năng chải răng còn vụng. Trẻ ở tuổi này thường chải qua loa mặt ngoài răng cửa vì đó là chỗ nhìn thấy trong gương, còn vùng răng hàm phía sau gần như bị bỏ trắng.

Thứ ba là độ khoáng hoá. Men răng vừa mọc chưa khoáng hoá hoàn toàn, cần khoảng 2–3 năm tiếp xúc với nước bọt và fluor mới đạt độ cứng tối đa. Đúng trong giai đoạn men còn non đó, răng lại phải chịu chế độ ăn nhiều đường của trẻ nhỏ.

Có thêm một nhóm trẻ đặc biệt cần theo dõi kỹ: những trẻ có men răng số 6 kém khoáng hoá bẩm sinh, biểu hiện là các mảng vàng nâu hoặc trắng đục trên mặt răng, men dễ bong thành mảng. Nhóm này sâu răng rất nhanh và cần can thiệp sớm hơn bình thường.

Bảo vệ răng số 6 bằng những việc rẻ tiền

Điều dễ chịu là các biện pháp phòng ngừa cho răng số 6 đều rẻ và không đau, miễn là làm đúng thời điểm.

Trám bít hố rãnh là biện pháp trọng tâm: bác sĩ làm sạch mặt nhai rồi phủ một lớp vật liệu lỏng lấp kín các rãnh sâu, biến bề mặt gồ ghề thành trơn nhẵn dễ chải. Thao tác không mài răng, không tiêm tê, mỗi răng chỉ mất vài phút. Thời điểm tốt nhất là ngay khi mặt nhai mọc đủ, thường trong vòng 6 tháng sau khi răng nhú lên.

Bôi fluor dự phòng 500.000đ giúp men răng non khoáng hoá nhanh hơn, thường lặp lại mỗi 6 tháng cho trẻ có nguy cơ sâu răng cao.

Về nhà, việc hiệu quả nhất không phải mua bàn chải đắt tiền mà là người lớn chải lại cho trẻ vào buổi tối, ít nhất tới khi trẻ 8 tuổi. Chỉ cần đưa bàn chải vào sâu tới răng trong cùng và chải kỹ mặt nhai theo chiều trước sau khoảng 15 giây mỗi bên.

Hình dưới là một buổi khám răng cho bé tại phòng khám, khi bé được kiểm tra và điều trị trong tâm lý thoải mái thay vì bị ép.

Tâm lý ở lần khám đầu quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Một trẻ sợ nha sĩ từ nhỏ sẽ trốn khám suốt tuổi thiếu niên, và đó là quãng thời gian răng cần được theo dõi nhất.

Khi răng số 6 đã sâu thì xử lý ra sao

Hướng xử lý phụ thuộc mức độ, và chi phí chênh nhau tới cả chục lần giữa phát hiện sớm và phát hiện muộn.

Mức độ tổn thương	Xử lý	Chi phí
Men răng mới chớm, chưa thành lỗ	Bôi fluor dự phòng, theo dõi	500.000đ
Sâu ngà, lỗ nhỏ	Trám Composite hoặc Fuji	150.000đ
Sâu vùng cổ răng	Hàn cổ răng	200.000đ
Sâu sâu, gần tuỷ	Trám Sandwich	250.000đ
Viêm tuỷ răng hàm trẻ em	Điều trị tuỷ răng hàm trẻ em	1.000.000đ
Không giữ được, răng sữa lân cận	Nhổ răng sữa có tiêm tê	100.000đ

Một lỗ sâu phát hiện đúng lúc chỉ tốn 150.000đ và một buổi hẹn ngắn. Cũng chiếc răng đó để thêm hai năm có thể thành ca điều trị tuỷ 1.000.000đ, nhiều buổi hẹn, và tuổi thọ răng giảm hẳn.

Khi cần can thiệp có tiêm tê, bác sĩ tại phòng khám gây tê từng bước và giải thích trước cho bé, dùng thuốc tê bôi làm tê niêm mạc trước khi đưa kim vào, để bé gần như không cảm nhận được mũi tiêm.

Một điều cần nói thẳng với phụ huynh: nhổ răng số 6 ở trẻ nhỏ là quyết định lớn, không phải giải pháp cho nhanh. Mất chiếc răng này sớm khiến các răng còn lại nghiêng đổ vào khoảng trống, khớp cắn lệch và trẻ nhiều khả năng phải niềng răng phức tạp hơn sau này. Chỉ nhổ khi thực sự không còn cách bảo tồn, và thời điểm nhổ cần được cân nhắc theo tuổi xương của trẻ.

Lịch khám và những mốc phụ huynh nên nhớ

Mốc quan trọng nhất là 6 tuổi: đưa trẻ đi khám để bác sĩ xác định răng số 6 đã mọc chưa và có cần trám bít hố rãnh không. Không cần đợi trẻ kêu đau, vì sâu răng ở giai đoạn có thể xử lý rẻ nhất thì hoàn toàn không đau.

Sau đó là lịch khám định kỳ mỗi 6 tháng. Ở mỗi lần khám, bác sĩ kiểm tra tình trạng răng số 6, đánh giá lớp trám bít còn nguyên không, và theo dõi trình tự thay răng chung. Khoảng 7 tuổi cũng là mốc được khuyến nghị cho lần khám chỉnh nha đầu tiên, không phải để niềng ngay mà để phát hiện sớm các bất thường về xương hàm.

Mốc thứ ba là khoảng 12 tuổi, khi răng số 7 mọc. Chiếc này cũng có hố rãnh sâu và cũng nên được trám bít theo cùng nguyên tắc.

Tại phòng khám, hồ sơ răng miệng của trẻ được lưu lại kèm ảnh chụp trong miệng bằng camera nội soi, nên qua các lần khám phụ huynh nhìn được diễn tiến thật của từng chiếc răng chứ không chỉ nghe kể lại. Bác sĩ Lê Ngọc Ánh và bác sĩ Nguyễn Khánh Huyền phụ trách phần lớn các ca nha khoa trẻ em ở đây.

Tham khảo thêm nha khoa trẻ em, trám răng và bảng giá đầy đủ.

Nha khoa Hiếu Minh ở Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Đặt lịch khám cho bé qua số 0354 655 688, thăm khám và tư vấn miễn phí.