Trám bít hố rãnh cho trẻ là gì và nên làm vào thời điểm nào

Trám bít hố rãnh là gì

Nhìn kỹ mặt nhai của một chiếc răng hàm, bạn sẽ thấy hệ thống rãnh và hố lõm chạy ngoằn ngoèo. Đây là hình thể tự nhiên giúp nghiền thức ăn, nhưng ở nhiều trẻ các rãnh này rất sâu và hẹp, có chỗ hẹp hơn cả một sợi lông bàn chải. Hậu quả là thức ăn và mảng bám lọt xuống đáy rãnh mà lông bàn chải không thể với tới, tạo ổ vi khuẩn nằm yên ở đó suốt nhiều tháng.

Trám bít hố rãnh giải quyết đúng vấn đề hình thể này. Bác sĩ làm sạch bề mặt răng, xử lý men bằng dung dịch etching để tạo độ bám, rồi phủ một lớp vật liệu lỏng chảy vào lấp đầy các rãnh và hố. Lớp vật liệu được làm cứng bằng đèn quang trùng hợp, tạo thành một bề mặt nhẵn, dễ chải sạch. Nói cách khác, nó không chữa gì cả mà loại bỏ nơi trú ẩn của vi khuẩn trước khi sâu răng kịp hình thành.

Điểm khác biệt quan trọng so với trám răng thông thường: trám bít hố rãnh làm trên răng chưa sâu, không cần khoan, không lấy đi mô răng lành. Trong khi đó trám răng là xử lý một lỗ sâu đã có, phải nạo bỏ phần mô đã hỏng rồi mới hàn lại. Một bên là phòng, một bên là chữa, và chi phí lẫn mức độ can thiệp khác hẳn nhau.

Vì sao răng hàm số 6 là mục tiêu quan trọng nhất

Răng hàm lớn thứ nhất, quen gọi là răng số 6, mọc vào khoảng 6 tuổi và mọc thẳng ra phía sau hàng răng sữa chứ không thay chiếc nào. Chính vì thế rất nhiều phụ huynh nhầm nó là răng sữa và nghĩ rằng sau này sẽ có răng khác thay. Không có răng nào thay nó cả. Đây là chiếc răng vĩnh viễn đầu tiên mọc, phải đi cùng đứa trẻ suốt đời, và cũng là chiếc có tỉ lệ sâu cao nhất trong toàn hàm.

Ba yếu tố cộng lại tạo ra rủi ro này. Thứ nhất, răng số 6 nằm sâu phía trong nên trẻ 6 tuổi hầu như chải sót. Thứ hai, mặt nhai của nó có hệ thống rãnh phức tạp nhất. Thứ ba, men răng vừa mọc chưa khoáng hoá hoàn toàn, phải mất khoảng hai năm mới đạt độ cứng tối đa, nên giai đoạn này là lúc dễ tổn thương nhất. Cửa sổ can thiệp lý tưởng vì vậy rất rõ: ngay sau khi mặt nhai mọc đủ khỏi lợi.

Răng hàm sữa cũng đáng được bảo vệ dù rồi sẽ thay. Răng hàm sữa giữ chỗ cho răng vĩnh viễn phía dưới, mất sớm sẽ khiến các răng kế bên trôi vào khoảng trống, làm răng vĩnh viễn không đủ chỗ mọc và dẫn tới chen chúc — vấn đề sau này phải giải quyết bằng niềng răng. Ngoài ra, sâu răng sữa không được xử lý có thể lan vào tuỷ, gây đau và ảnh hưởng mầm răng vĩnh viễn bên dưới.

Dưới đây là hình ảnh một bé đang được điều trị tuỷ răng sữa tại phòng khám — tình huống hoàn toàn có thể tránh nếu chiếc răng đó được bảo vệ từ khi vừa mọc.

Thời điểm nên làm và ai nên làm

Mốc thời gian gợi ý như sau, dựa trên trình tự mọc răng thông thường.

Nhóm răng	Tuổi mọc	Thời điểm nên trám bít
Răng hàm sữa thứ nhất	13–19 tháng	Khoảng 2–3 tuổi, khi trẻ hợp tác được
Răng hàm sữa thứ hai	25–33 tháng	Khoảng 3 tuổi
Răng hàm lớn số 6	6–7 tuổi	Ngay khi mặt nhai mọc đủ khỏi lợi
Răng hàm nhỏ số 4, 5	10–12 tuổi	Sau khi mọc đủ
Răng hàm lớn số 7	12–13 tuổi	Ngay khi mặt nhai mọc đủ

Không phải đứa trẻ nào cũng cần trám bít toàn bộ. Chỉ định rõ ràng nhất là khi rãnh mặt nhai sâu và hẹp, khi trẻ đã từng sâu răng ở các răng khác, khi trẻ ăn nhiều đồ ngọt hoặc uống nước ngọt thường xuyên, hoặc khi trẻ chưa tự chải răng tốt. Ngược lại, với trẻ có mặt nhai nông và phẳng, vệ sinh tốt, chưa từng sâu răng, bác sĩ có thể chỉ khuyến nghị bôi Fluor dự phòng và theo dõi.

Điều kiện bắt buộc là răng phải chưa sâu hoặc chỉ mới chớm ở mức men. Nếu rãnh đã sâu vào ngà, trám bít lên trên sẽ giấu tổn thương và để nó tiến triển âm thầm bên dưới. Vì thế bác sĩ cần kiểm tra kỹ, thường dùng camera nội soi phóng to mặt nhai và chụp phim khi nghi ngờ, trước khi quyết định trám bít hay phải trám thật.

Quy trình diễn ra thế nào với một đứa trẻ

Toàn bộ thủ thuật cho một răng mất khoảng 10 đến 15 phút và không cần gây tê. Trình tự gồm: làm sạch mặt nhai bằng chổi đánh bóng, cách ly răng khỏi nước bọt, bôi dung dịch tạo nhám men trong khoảng 20 giây rồi rửa và thổi khô, đặt vật liệu trám bít cho chảy đều vào rãnh, chiếu đèn làm cứng, cuối cùng kiểm tra khớp cắn xem có cộm không.

Khâu quan trọng nhất mà cũng khó nhất với trẻ nhỏ là giữ cho răng thật khô. Chỉ cần một chút nước bọt lọt vào trong lúc đặt vật liệu, độ bám sẽ giảm và miếng trám bít bong sau vài tháng. Đây là lý do buổi hẹn nên chọn lúc trẻ tỉnh táo, không đói, không buồn ngủ, và vì sao việc trẻ hợp tác lại quyết định chất lượng nhiều hơn người ta tưởng.

Không có khoan, không có tiếng máy rít, không có mũi tiêm — với phần lớn trẻ đây là một trải nghiệm nhẹ nhàng và cũng là dịp tốt để làm quen với phòng khám trước khi cần điều trị gì phức tạp hơn. Sau khi làm xong, trẻ ăn uống bình thường ngay, chỉ nên tránh nhai đồ quá cứng trong ngày đầu. Chi tiết các dịch vụ dành cho trẻ xem tại trang nha khoa trẻ em.

Miếng trám bít giữ được bao lâu và có phải làm lại không

Miếng trám bít không tồn tại vĩnh viễn. Nó chịu lực nhai và mài mòn hằng ngày, nên mòn dần hoặc bong từng phần theo thời gian. Trong thực tế lâm sàng, nhiều trường hợp cần kiểm tra và bổ sung lại sau vài năm. Điểm cần lưu ý là miếng bong một phần còn nguy hiểm hơn không có gì, vì mép hở tạo khe giữ mảng bám mà bàn chải khó làm sạch, trong khi phụ huynh lại yên tâm rằng răng đã được bảo vệ.

Vì vậy trẻ đã trám bít hố rãnh vẫn cần khám định kỳ 6 tháng một lần, để bác sĩ kiểm tra độ nguyên vẹn của lớp phủ và trám bổ sung khi cần. Việc bổ sung thường đơn giản và nhanh hơn lần đầu. Trong buổi khám định kỳ, bôi Fluor dự phòng với chi phí 500.000đ cũng thường được kết hợp, vì Fluor bảo vệ các mặt bên và cổ răng mà trám bít không phủ tới.

Về chi phí trám bít hố rãnh, phòng khám báo giá theo từng ca vì phụ thuộc số răng cần làm và tình trạng thực tế của mặt nhai. Để tham chiếu, các mức giá liên quan trong nhóm điều trị cho trẻ gồm: trám răng Composite hoặc Fuji 150.000đ, nhổ răng sữa bôi tê 50.000đ, nhổ răng sữa tiêm tê 100.000đ, điều trị tuỷ răng cửa trẻ em 500.000đ và răng hàm trẻ em 1.000.000đ. Chênh lệch giữa một lần dự phòng và một lần điều trị tuỷ là điều đáng để phụ huynh cân nhắc.

Trám bít hố rãnh không thay thế được điều gì

Đây là phần cần nói thẳng. Trám bít hố rãnh chỉ phủ mặt nhai, tức khoảng một phần ba diện tích bề mặt răng. Hai mặt bên tiếp giáp với răng kế cận và vùng cổ răng sát lợi hoàn toàn không được bảo vệ, mà đó lại là những vị trí sâu răng hay xuất hiện ở trẻ lớn và thanh thiếu niên. Một đứa trẻ đã trám bít đầy đủ vẫn có thể sâu răng nếu ăn vặt liên tục và không chải răng.

Ba việc vẫn phải làm song song: chải răng hai lần mỗi ngày bằng kem có Fluor với lượng phù hợp theo tuổi, người lớn chải lại hoặc kiểm tra cho trẻ dưới 8 tuổi vì kỹ năng vận động tay của trẻ chưa đủ, và kiểm soát tần suất ăn đồ ngọt. Tần suất quan trọng hơn tổng lượng: ăn một cái bánh trong 5 phút ít hại hơn nhấm nháp cùng cái bánh đó rải rác suốt buổi chiều, vì mỗi lần ăn là một đợt axit tấn công men răng.

Nếu bạn đang ở Đại Kim, Định Công, Linh Đàm hay Thanh Xuân và muốn biết con mình có cần trám bít hố rãnh hay không, hãy đưa bé đi khám để bác sĩ đánh giá hình thể rãnh và nguy cơ sâu răng cụ thể. Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí, địa chỉ Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Đặt lịch qua số 0354 655 688, phòng khám làm cả Chủ nhật đến 18h00 nên tiện cho gia đình đưa trẻ đi cuối tuần.