Trẻ bị sâu răng hàm số 6 xử lý thế nào? Chiếc răng không bao giờ thay lại

Răng số 6 là răng vĩnh viễn, không phải răng sữa

Đây là hiểu nhầm phổ biến nhất và cũng tốn kém nhất trong nha khoa trẻ em. Răng hàm số 6, còn gọi là răng hàm lớn thứ nhất, mọc lên khi trẻ khoảng sáu tuổi. Nó mọc ở phía sau toàn bộ hàng răng sữa chứ không thay thế chiếc nào cả, nên không có giai đoạn răng sữa lung lay báo hiệu như các răng khác. Cha mẹ thường không nhận ra một chiếc răng mới vừa xuất hiện.

Hậu quả là khi trẻ kêu đau ở răng đó, phản ứng thường gặp là chờ. Chờ vì nghĩ răng sữa sâu thì rồi cũng thay. Nhưng răng số 6 không thay. Chiếc răng bị bỏ mặc trong hai ba năm chờ đợi đó là chiếc răng trẻ sẽ mang suốt đời.

Cách nhận biết đơn giản: đếm từ răng cửa giữa ra sau. Chiếc thứ sáu chính là nó. Ở trẻ khoảng sáu đến bảy tuổi, đó thường là chiếc răng hàm nằm sau cùng, to nhất, mặt nhai rộng và có nhiều rãnh sâu.

Răng số 6 còn giữ vai trò định vị khớp cắn. Nó là chiếc răng đầu tiên thiết lập tương quan giữa hàm trên và hàm dưới, và các răng vĩnh viễn mọc sau đó sắp xếp theo mốc này. Mất nó sớm làm cả trật tự đó lệch đi.

Vì sao răng số 6 sâu sớm và sâu nhanh

Có bốn lý do cộng lại, và cả bốn đều bất lợi.

Thứ nhất, thời điểm mọc. Trẻ sáu tuổi chưa đủ khéo để chải sạch vùng răng trong cùng, trong khi phần lớn phụ huynh đã ngừng chải răng hộ con từ trước đó.

Thứ hai, hình thể mặt nhai. Răng số 6 có hệ thống rãnh và hố sâu, hẹp, ngoằn ngoèo. Lông bàn chải không lọt xuống đáy rãnh nhưng vi khuẩn và mảnh thức ăn thì lọt được. Đây là vị trí sâu răng khởi phát nhiều nhất trên toàn hàm.

Thứ ba, men răng vừa mọc chưa khoáng hoá hoàn toàn. Trong khoảng hai năm đầu sau khi mọc, men còn xốp hơn và dễ bị axit tấn công hơn men răng đã trưởng thành.

Thứ tư, vị trí khuất. Răng nằm sâu trong cùng, cha mẹ nhìn không thấy nếu không vén má ra và soi đèn. Lỗ sâu ở mặt nhai và mặt bên có thể lớn dần nhiều tháng mà bên ngoài trông vẫn bình thường.

Điều này dẫn đến một khuyến nghị cụ thể: khi trẻ khoảng sáu tuổi, hãy cho con đi khám răng để bác sĩ kiểm tra răng số 6 vừa mọc, đánh giá xem có cần trám bít hố rãnh dự phòng hay bôi Fluor hay không. Bôi Fluor dự phòng tại phòng khám có giá 500.000đ.

Hình dưới là một buổi khám phát hiện sâu răng ở trẻ tại phòng khám — sâu răng phát hiện ở giai đoạn này còn xử lý bằng biện pháp đơn giản.

Các mức xử lý theo độ sâu của tổn thương

Hướng xử lý phụ thuộc tổn thương đã đi tới đâu, và chênh lệch giữa các mức rất lớn cả về can thiệp lẫn chi phí.

Mức tổn thương	Dấu hiệu	Xử lý	Chi phí
Đốm trắng, mất khoáng	Vệt trắng đục trên men, chưa thành lỗ	Bôi Fluor, chỉnh vệ sinh	500.000đ
Sâu men, sâu ngà nông	Lỗ nhỏ, ê khi ăn ngọt lạnh	Trám Composite hoặc Fuji	150.000đ
Sâu ngà sâu	Lỗ rõ, ê buốt kéo dài	Trám Sandwich hoặc hàn thẩm mỹ	250.000đ đến 500.000đ
Sâu vào tuỷ	Đau tự phát, đau về đêm	Điều trị tuỷ răng hàm trẻ em	1.000.000đ
Vỡ lớn, không phục hồi được	Chỉ còn chân răng, có ổ mủ	Nhổ và theo dõi khoảng trống	1.000.000đ

Mức đầu tiên đáng chú ý nhất. Đốm trắng đục trên men là giai đoạn men đã mất khoáng nhưng chưa thủng thành lỗ. Ở giai đoạn này tổn thương còn tái khoáng được nếu tăng Fluor và cải thiện vệ sinh — nghĩa là không cần khoan, không cần trám. Đây là lý do duy nhất đủ mạnh để đưa trẻ đi khám định kỳ thay vì đợi con kêu đau.

Với răng số 6 đã điều trị tuỷ, phần thân răng còn lại thường yếu và dễ vỡ. Bác sĩ sẽ tư vấn phương án phục hồi phù hợp với tuổi của trẻ và mức mô răng còn lại. Chi tiết dịch vụ xem tại trang nha khoa trẻ em và trám răng.

Nếu bắt buộc phải nhổ răng số 6 thì sao

Nhổ răng số 6 ở trẻ là quyết định có hệ quả dài hạn, nên chỉ đặt ra khi răng thật sự không phục hồi được: vỡ lớn dưới nướu, chân răng nứt dọc, hoặc ổ nhiễm khuẩn mạn tính phá xương quanh chóp.

Khi mất răng 6 sớm, ba việc xảy ra dần. Răng số 7 phía sau nghiêng dần về khoảng trống. Răng đối diện ở hàm kia trồi xuống vì không còn răng chạm. Các răng phía trước dịch chuyển làm khớp cắn lệch. Kết quả cuối cùng là một khoảng trống méo mó không đủ chỗ cho bất kỳ phương án phục hồi nào về sau, kèm theo lệch khớp cắn cần chỉnh nha để sửa.

Có một tình huống mà nhổ răng 6 lại là lựa chọn hợp lý về mặt chiến lược. Nếu răng 6 hỏng nặng ở đúng độ tuổi mà răng số 7 chưa mọc, bác sĩ chỉnh nha có thể tính phương án để răng 7 mọc dịch lên thay thế vị trí răng 6. Thời điểm nhổ trong tình huống này rất quan trọng và phải do bác sĩ chỉnh nha đánh giá trên phim, không phải quyết định tuỳ hứng.

Dù theo hướng nào, sau khi nhổ vẫn cần theo dõi khoảng trống trong nhiều năm. Nếu trẻ cần can thiệp chỉnh nha, chi phí niềng mắc cài kim loại thường tại phòng khám từ 25 đến 35 triệu đồng tuỳ độ khó, và phòng khám hỗ trợ trả góp 0% lãi suất. Thông tin thêm tại trang niềng răng.

Làm sao để trẻ hợp tác khi điều trị

Một ca trám răng số 6 ở trẻ sáu tuổi khó hơn ở người lớn không phải vì kỹ thuật mà vì hợp tác. Trẻ sợ tiếng khoan, sợ cảm giác lạ trong miệng, và nếu buổi đầu tiên là buổi bị đau thì những lần sau khó hơn nhiều.

Cách hiệu quả nhất theo kinh nghiệm là cho trẻ nhìn thấy răng của chính mình. Camera nội soi trong miệng phóng hình ảnh răng lên màn hình, trẻ thấy được lỗ sâu màu đen trên chiếc răng của mình và hiểu vì sao cần chữa. Điều này biến buổi khám từ chuyện người lớn làm gì đó với mình thành chuyện mình cùng tham gia.

Một số nguyên tắc khác có tác dụng: hẹn buổi sáng khi trẻ chưa mệt, không doạ con bằng chuyện đi nha sĩ, không dùng từ đau và tiêm trước mặt trẻ, và với ca cần nhiều lần thì lần đầu chỉ nên là làm quen và làm việc nhẹ nhất.

Về gây mê cho trẻ, cần nói rõ: phần rất lớn ca điều trị nha khoa ở trẻ, kể cả trám và điều trị tuỷ răng số 6, thực hiện được với gây tê tại chỗ và cách tiếp cận tâm lý phù hợp. Gây mê là chỉ định hẹp, dành cho trẻ có bệnh lý đặc biệt hoặc ca cực kỳ không hợp tác kèm nhu cầu điều trị lớn, và bắt buộc phải có bác sĩ gây mê cùng phương tiện hồi sức đầy đủ tại cơ sở thực hiện. Đây không phải lựa chọn tiện lợi để rút ngắn thời gian.

Phòng ngừa cho chiếc răng số 6 còn lại

Nếu một răng số 6 đã sâu, ba chiếc còn lại đang đứng trước cùng nguy cơ, vì chúng chịu chung điều kiện vệ sinh và chế độ ăn.

Việc có tác dụng rõ nhất là chải răng vùng trong cùng cho đúng. Bàn chải cần đặt nghiêng và với tới tận mặt nhai răng sau cùng, chải xoay tròn chậm. Với trẻ dưới tám tuổi, phụ huynh nên chải lại lần cuối sau khi con tự chải, ít nhất một lần mỗi ngày trước khi ngủ.

Việc thứ hai là kiểm soát tần suất ăn ngọt chứ không riêng lượng ăn. Mỗi lần ăn đồ ngọt tạo một đợt axit kéo dài khoảng hai mươi phút. Một cái bánh ăn hết trong một lần ít hại hơn nhiều so với cùng cái bánh chia ra ăn nhấm nháp cả buổi chiều.

Việc thứ ba là khám định kỳ khoảng sáu tháng một lần. Ở mỗi lần khám, bác sĩ đánh giá nguy cơ, bôi Fluor dự phòng nếu cần với chi phí 500.000đ, và phát hiện đốm mất khoáng khi còn đảo ngược được.

Nha khoa Hiếu Minh thăm khám và tư vấn miễn phí cho trẻ, địa chỉ Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Tân Mai. Hotline 0354 655 688, mở cửa 8:30 đến 19:30 thứ Hai đến thứ Bảy, chủ nhật 8:30 đến 18:00. Bảng giá đầy đủ tại trang bảng giá.