Trẻ chấn thương răng khi chơi thể thao xử lý ra sao?

Ba mươi phút đầu quyết định giữ được răng hay không

Đây là điều cần nhớ trước mọi thứ khác. Khi một răng vĩnh viễn bị đánh bật hoàn toàn khỏi ổ, các tế bào dây chằng quanh chân răng vẫn còn sống trong khoảng ba mươi phút nếu răng được giữ ẩm đúng cách. Cắm lại trong khoảng thời gian này, tỷ lệ răng bám lại và tồn tại lâu dài cao hơn hẳn. Sau một giờ để răng khô, khả năng thành công giảm mạnh.

Điều đó có nghĩa là bạn không có thời gian để tìm phòng khám tốt nhất, không có thời gian để hỏi ý kiến người thân. Việc cần làm là xử trí tại chỗ ngay rồi tới cơ sở nha khoa gần nhất.

Tin tốt là bước xử trí quan trọng nhất, cắm răng trở lại ổ, phụ huynh hoàn toàn có thể làm được tại sân bóng nếu trẻ tỉnh táo và hợp tác. Răng nằm trong ổ của chính nó là môi trường bảo quản tốt nhất, không dung dịch nào bằng.

Cần loại trừ trước một tình huống: nếu trẻ bất tỉnh, nôn, chảy máu mũi tai, đau đầu dữ dội hoặc nghi gãy xương hàm, thì ưu tiên là cấp cứu chấn thương đầu mặt tại bệnh viện, răng tính sau.

Các dạng chấn thương răng thường gặp trong thể thao

Không phải chấn thương nào cũng khẩn cấp như nhau. Phân loại đúng giúp bạn biết cần chạy hay có thể sắp lịch trong ngày.

Dạng chấn thương	Biểu hiện	Mức khẩn
Rơi hẳn răng ra ngoài	Ổ răng trống, cầm được răng trên tay	Cấp cứu, xử trí trong 30 phút
Răng lung lay, lệch vị trí	Răng chìa ra hoặc thụt vào, chảy máu lợi	Trong vài giờ
Gãy thân răng lộ tuỷ	Mẻ lớn, thấy chấm đỏ giữa mặt gãy, buốt dữ	Trong ngày
Mẻ men răng	Sứt góc nhỏ, không buốt nhiều	Trong vài ngày
Nứt chân răng	Đau khi cắn, răng lung lay nhẹ	Cần chụp phim đánh giá
Rách môi, lợi	Chảy máu mô mềm	Ép cầm máu, khám cùng buổi

Một điểm phụ huynh hay bỏ qua: răng va chạm mạnh nhưng nhìn bên ngoài vẫn nguyên vẫn có thể chết tuỷ sau vài tuần đến vài tháng. Dấu hiệu là răng đổi sang màu xám sẫm hơn các răng bên cạnh. Vì vậy mọi chấn thương răng đều cần tái khám theo lịch, kể cả khi trẻ hết đau.

Sơ cứu tại chỗ: làm gì và tuyệt đối tránh gì

Với răng vĩnh viễn rơi hẳn ra ngoài, làm theo đúng thứ tự sau.

• Trấn an trẻ, cho súc miệng nhẹ bằng nước sạch để nhìn rõ.
• Tìm răng, cầm ở phần thân răng, tức phần men trắng bóng. Không chạm vào chân răng vì lớp tế bào ở đó là thứ giúp răng bám lại.
• Nếu răng dính đất, rửa dưới dòng nước muối sinh lý hoặc nước sạch trong tối đa mười giây. Không chà, không cọ bằng bàn chải, không dùng xà phòng hay cồn.
• Cắm răng trở lại đúng ổ, đúng chiều, ấn nhẹ cho khớp. Cho trẻ cắn nhẹ vào gạc sạch để giữ.
• Nếu không cắm lại được, ngâm răng trong sữa tươi. Không có sữa thì dùng nước muối sinh lý, hoặc để trẻ ngậm răng trong khoang má nếu trẻ đủ lớn và tỉnh táo.
• Tới phòng khám ngay, mang theo cả những mảnh răng vỡ nếu có.

Những điều tuyệt đối không làm: không ngâm răng trong nước lọc, vì nước nhược trương làm vỡ tế bào dây chằng nhanh chóng; không bọc răng vào khăn giấy khô; không để răng trong túi nilon rỗng; không cố lau sạch chân răng cho đẹp.

Một lưu ý quan trọng: răng sữa bị rơi ra thì không cắm lại. Cắm lại răng sữa có nguy cơ làm tổn thương mầm răng vĩnh viễn nằm ngay bên dưới. Trong trường hợp này, hãy cầm máu và đưa trẻ đi khám để bác sĩ kiểm tra mầm răng và xử lý phần mô mềm.

Tại phòng khám, bác sĩ sẽ làm gì

Bước đầu tiên luôn là chụp phim để đánh giá thứ mắt thường không thấy: chân răng có gãy không, xương ổ răng có vỡ không, mầm răng vĩnh viễn bên dưới có bị ảnh hưởng không, và có mảnh răng nào găm vào môi hay không.

Với răng đã cắm lại, bác sĩ kiểm tra vị trí, chỉnh lại nếu lệch, rồi cố định răng bằng nẹp dây mềm dán lên các răng bên cạnh, thường giữ trong khoảng hai tuần. Trẻ được kê kháng sinh, hướng dẫn ăn mềm và kiểm tra tình trạng tiêm phòng uốn ván nếu răng dính đất bẩn.

Răng cắm lại gần như luôn cần điều trị tuỷ sau đó, thường bắt đầu sau bảy đến mười ngày. Chi phí điều trị tuỷ răng cửa người lớn là 800.000đ, răng cửa trẻ em 500.000đ. Với răng gãy lộ tuỷ, bác sĩ có thể che tuỷ bảo tồn nếu tới sớm, tạo cơ hội cho chân răng tiếp tục phát triển ở trẻ chưa đóng chóp.

Phần thân răng mẻ được phục hồi bằng trám răng thẩm mỹ, chi phí từ 150.000đ với Composite tới 500.000đ cho hàn thẩm mỹ. Nếu còn giữ được mảnh vỡ, có trường hợp dán lại chính mảnh đó, cho màu sắc tự nhiên nhất.

Mọi thủ thuật đều bắt đầu bằng gây tê tại chỗ, làm chậm và nhẹ nhàng vì trẻ đang hoảng sợ.

Theo dõi sau chấn thương và những chi phí có thể phát sinh

Lịch tái khám tiêu chuẩn là sau hai tuần khi tháo nẹp, rồi một tháng, ba tháng, sáu tháng và một năm. Ở mỗi lần, bác sĩ kiểm tra màu răng, độ lung lay, phản ứng tuỷ và chụp phim so sánh để phát hiện tiêu chân răng.

Đây là phần phụ huynh hay bỏ dở khi thấy trẻ đã hết đau, và cũng là lý do nhiều răng mất muộn sau một đến hai năm mà lẽ ra can thiệp sớm còn cứu được.

Tình huống về sau	Hướng xử lý và chi phí
Răng chết tuỷ, đổi màu xám	Điều trị tuỷ 800.000đ, tẩy trắng nội nha theo ca
Thân răng vỡ lớn sau điều trị tuỷ	Chốt thạch anh 800.000đ, bọc sứ từ 4.000.000đ
Chân răng tiêu, răng lung lay tăng dần	Nhổ răng cửa 500.000đ, lên kế hoạch phục hình
Mất răng vĩnh viễn ở tuổi trưởng thành	Implant từ 10.000.000đ mỗi trụ

Với trẻ mất răng vĩnh viễn khi xương hàm chưa phát triển xong, Implant chưa đặt được. Giai đoạn chờ thường dùng giải pháp tạm để giữ khoảng và giữ thẩm mỹ, bác sĩ sẽ tư vấn theo từng ca cụ thể.

Phòng ngừa và nơi khám cho trẻ ở Hà Nội

Biện pháp hiệu quả nhất là máng bảo vệ răng khi chơi các môn có va chạm như bóng đá, bóng rổ, võ thuật, trượt patin. Trẻ có răng cửa chìa ra trước có nguy cơ chấn thương cao hơn rõ rệt, nên việc niềng răng đưa răng về đúng vị trí cũng là một biện pháp phòng ngừa thực chất, chứ không thuần tuý là chuyện thẩm mỹ.

Ngoài ra, hãy lưu sẵn số phòng khám trong điện thoại và dặn giáo viên thể chất về nguyên tắc ba mươi phút cùng cách bảo quản răng bằng sữa tươi. Trong tình huống thật, người xử trí đầu tiên thường không phải bố mẹ.

Tại Nha khoa Hiếu Minh, mảng nha khoa trẻ em do Bs. Lê Ngọc Ánh phụ trách, với các phòng điều trị riêng biệt giúp trẻ bớt căng thẳng. Phòng khám có X-quang CBCT 3D Cone Beam để đánh giá chấn thương xương ổ răng khi cần. Xem thêm trang nha khoa trẻ em.

Địa chỉ: Tầng 1-2, LK3-10, khu nhà ở thấp tầng TT1, Khu đô thị mới Kim Văn — Kim Lũ, phường Đại Kim, quận Hoàng Mai, Hà Nội, gần Định Công, Linh Đàm, Thanh Xuân và Giáp Bát. Hotline 0354 655 688, làm việc 8:30 đến 19:30 Thứ 2 đến Thứ 7, Chủ nhật đến 18:00.